مامانيا مەكتەبىنىڭ مەتسەناتى ونى 55 جىلدان كەيىن كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىپ, كولىك سىيلاپ, اۋىلىنا سۋ تارتىپ بەردى
وسى ارادا وقىرماندى اداستىرماۋ ءۇشىن ايتا كەتكەن ءجون, كەيىن بۇل مەكتەپ 1935 جىلى اقسۋ اۋىلىنا كوشىرىلىپ, الماتى وبلىسى اقسۋ اۋدانىندا 1964 جىلى 640 ورىندىق قۇرىلىس باستالىپ, 1965 جىلى العاشقى قوڭىراۋ سوعىلعان مامانيا ورتا مەكتەبى بار. اينالاسى بىرنەشە جىلدىڭ ىشىندە بۇل مەكتەپ 1 000 بالاعا تولادى.
وتكەن عاسىردىڭ باسىندا ءىلياس جانسۇگىروۆ, ءبىلال سۇلەەۆ سياقتى الاش زيالىلارى دا وسى مەكتەپتەن ساۋات اشقان. مەكتەپتىڭ شەجىرەسىنە ۇڭىلە تۇسسەڭىز, جازۋشى كاكىمجان قازىباەۆ, اكادەميك جۇرىمبەك سىدىقوۆ سىندى تۇلەكتەردى تاباسىز.
سونىمەن بيىلعى وقۋ جىلىندا اقسۋ وڭىرىندە ايتا جۇرەرلىكتەي, يگىلىكتى ءىستىڭ كۋاسى بولىپ قايتتىق. ابدەن توزىپ, بالا وقىتۋعا قاۋىپتى بولىپ قالعان مەكتەپ قايتادان ەڭسەسىن كوتەرىپتى. اقسۋ اۋىلىنىڭ وقۋشىلارى العاشقى قوڭىراۋ ءۇنىن كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن مەكتەپتەن ەستىدى. بۇل يگى ىسكە ۇلكەن قاراجات سالعان مولديار نۇرباەۆ ەسىمدى كاسىپكەر ازامات بولىپ شىقتى. مىنە, اراعا عاسىر سالىپ مامانوۆتاردىڭ مەكتەپ سالۋ ءىسى ايماقتا قايتالانىپ وتىر. مامانيا مەكتەبىن جاڭعىرتىپ قانا قويماي, سوناۋ 7 شاقىرىم جەردەگى اقسۋ وزەنىنەن اۋىلىنا سۋ تارتىپ بەرگەن ازاماتقا ەل العىسى ەرەسەن. مەكتەپتىڭ اينالاسىنا كوشەتتەر مەن گۇلدەر وتىرعىزىلىپ, قازىردىڭ وزىندە اباتتانا باستاپتى.
«كورپەڭە قاراي كوسىل» دەگەن دە بار. شاما-شارقىمىزعا قاراپ, قۇرىلىستى باستادىق. كەرەك-جاراقتى اۋىلعا جەتكىزۋدىڭ ءوزى دە از ماشاقات تۋعىزعان جوق. اۋىل مەن اۋداندى, اۋدان مەن قالانى جالعاپ جاتقان جولدىڭ جايىن وزدەرىڭىز كوردىڭىزدەر. ال مەكتەپ قۇرىلىسىنا قاجەتتى ماتەريالدار مۇندا جوق. ونى الماتىدان تاسىمالداۋ قاجەت بولدى. العاشقى جىلى مەكتەپتىڭ ەسىك-تەرەزەلەرى مەن جىلۋ جۇيەسىن اۋىستىرىپ, كابينەتتەردى جابدىقتاپ بىتكەنشە قىس ءتۇسىپ كەتتى. شاتىرىن اۋىستىرۋ, اۋلاسىن اسفالتتاۋ, كوگالداندىرۋ جۇمىستارىن بيىل جالعاستىردىق», دەيدى مولديار اعامىز.
وسىلايشا مىنا قاربالاسى كوپ ومىردە كىندىك قانى تامعان جەردەن بايلانىسى اجىراماعان كاسىپكەرمەن بىرگە ساۋاپتى وقيعاعا ورتاقتاسىپ, تاريحي دەرەكتەردى سانامىزدا جاڭعىرتۋدىڭ ءساتى تۇسكەن-ءدى. جانە بۇل ساپاردىڭ ءبىز ءۇشىن ونەگەسى مەن تاعىلىمى وراسان بولعانىن ايتۋ دا پارىز.
«اۋىلدان ادام كەتسە دە ادامنان اۋىل كەتپەيدى» دەگەن اقيقات قوي. تاۋەلسىزدىگىمىزدى تۇعىرلى, ەلدىگىمىزدى بەكەم ەتە تۇسەتىن دە وسىنداي باستامالار بولسا كەرەك. كۇردەلى جوندەۋدەن كەيىن جاڭادان سالىنعانداي سالتانات قۇرعان مەكتەپتە قۋانىشتان جۇزدەرى بال-بۇل جانعان مۇعالىمدەر مەن وقۋشىلاردى كورىپ, «رۋحاني جاڭعىرۋ» دەگەن وسى بولار دەستىك. قازىر مامانيا مەكتەبىندە 232 بالا ءبىلىم الىپ جاتىر.
ازىپ-توزعان اۋىلدار مەن وقۋشىسى ازايعان مەكتەپتەردى, قالاعا كوشىپ كەتۋدى كوزدەيتىن جاستار مەن ۇلكەن شاھارلاردان ناپاقا تاپقىسى كەلىپ تۇراتىن مۇعالىمدەردى تۇراقتاتا الاتىن دا وسىنداي ىلكىمدى ىستەر ەكەندىگى ءسوزسىز. بۇگىنگىنىڭ باتىرلارى – الەۋمەتتىك باستامالارعا مۇرىندىق بولعان ازاماتتار, قايىرىمدىلىق قادامدارىنان تىرشىلىك ءمانىن ىزدەگەن مەتسەناتتار ەكەنى تاعى داۋسىز.
«بۇل مەكەن – مەنىڭ كىندىك قانىم تامعان جەر. اتا-بابالارىم دا وسىندا جاتىر. وتباسىممەن كەلىپ, قۇران وقىتىپ تۇرامىن. مەن دە وسى مەكتەپتە وقىعانمىن, 1967 جىلعى تۇلەگىمىن. ءبىزدىڭ كەزىمىزدە بۇل مەكتەپتە 1 مىڭنان استام بالا وقىدى. ەلگە كەلىپ-كەتىپ جۇرگەنىمدە اۋىل كوشىپ, تۇرعىن ازايىپ, مەكتەپتىڭ ءحالى مۇشكىل كۇيگە تۇسكەنىن ءبىلىپ, بىردە اۋدان اكىمىنە حابارلاسىپ, ول كىسىدەن ءوزىم وقىعان مەكتەپتىڭ جاي-كۇيىن سۇرادىم. مەكتەپتىڭ جاعدايى جوق, جابىلاتىن ءتۇرى بار ەكەنىن بايقادىم. ايەلىم ەكەۋمىز اقىلداسا كەلە, مەكتەپكە قامقورلىق جاساۋدى ازاماتتىق پارىزىمىز دەپ ساناپ, جوندەۋ جۇمىستارىن قولعا الدىق. ءبىراز شارۋا جاسالدى. اتقارىلار ءىس ءالى جەتەدى, ونى ۋاقىت ەنشىسىنە قالدىرايىق. مەكتەپ ديرەكتورى بالاباقشاعا كومەكتەسىڭىز دەپ وتىر. مەن ءوز باسىم مەكتەپ ديرەكتورىن تانىمايدى ەكەنمىن. قاراسام, مەكتەپكە 25 شاقىرىمنان قاتىناپ ىستەيدى ەكەن. وسىندا تۋىپ-وسكەن بالامىن عوي, بۇل جەردىڭ قىسىنىڭ وتە قاتتى بولاتىنىن جاقسى بىلەمىن. سوندىقتان مەكتەپتىڭ جۇمىسىنىڭ جاندانۋىنا جۇمساسىن دەگەن نيەتپەن, استىنا ءبىر كولىك الىپ بەردىك. اۋىلدا ىشەتىن اۋىز سۋ بار, باقشا ەكسىن, اعاش سۋعارسىن دەگەن ويمەن سۋ تارتتىق. مەكتەپ جاقسى بولسا جەرلەستەرىم ەلگە كوشىپ كەلەر, اۋىلدى كوگەرتەر دەگەن نيەتتەمىن. ءبارىن ۋاقىت كورسەتەدى», دەدى كاسىپكەر مولديار نۇرباەۆ.
مولديار اعامىز مەكتەپ تابالدىرىعىن «تارىداي» بولىپ اتتاعان كىشكەنتاي بالعىنداردى كورىپ, باستاپقىدا سويلەي الماي تولقىپ تۇرىپ قال-عانىن, ءالى دە جۇرەگىندەگى تۋعان ولكەگە دەگەن ساعىنىشى مەن مەيىرىمىن جوعالتپاعانىن اڭعاردىق. اتا-باباسى ماڭگىلىك تۇراعىن تاپقان ولكەگە ىسكەر ازاماتتىڭ ءاربىر ورالۋى ۇلكەن وقيعا ەكەندىگىن كوردىك.
كەلەشەكتە مەكتەپ ماڭىنان سپورت كەشەنىن سالۋدى كوكسەيتىن مەتسەنات بىلتىر مامانيا مەكتەبىنە وليمپيادا چەمپيونى جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ پەن الەم چەمپيونى, داڭقتى بالۋان داۋلەت تۇرلىحانوۆتى دا الىپ كەلگەن.
الماتىدان ارنايى بارعان باق وكىلدەرىنە بەرگەن سۇحباتىندا مامانيا مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى الپامىس قازبانبەتوۆ مولديار نۇرباەۆتىڭ باستاماسى باسقا دا تۇلەكتەرگە دە ونەگە بولا باستاعانىن ناقتى مىسالدارمەن دايەكتەدى.
«دەگەنمەن ءبىزدىڭ مەكتەپ ءۇشىن مولديار نۇرباەۆتىڭ ورنى بولەك. مولديار قىلشىق ۇلى قوماقتى قارجىعا 168 تەرەزە, 10 كومپيۋتەر, 5 پرينتەر الىپ بەردى. اعىلشىن ءتىلى كابينەتى مەن ماتەماتيكا كابينەتىن كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىپ, مەكتەپ جيھازدارىمەن قامتاماسىز ەتتى. جىلۋ جۇيەسىن جاڭارتىپ, مەكتەپتىڭ سىرتقى جۇمىستارىنا ۇلكەن قاراجات ءبولدى. اۋلامىزعا اسفالت توسەپ بەردى. مەكتەپكە «نيۆا» كولىگىن سىيلادى. سونىمەن قاتار مەكتەپ شاتىرىن تولىقتاي اۋىستىردى. بالالاردى تاسيتىن اۆتوبۋسىمىزدى جاڭارتتى», دەيدى مەكتەپ ديرەكتورى الپامىس قازبانبەتوۆ.
اۋىل مەتسەناتى بۇل ساۋاپتى باستاماعا كەشەندى تۇردە كەلگەنىن بايانداۋ دا بىزگە پارىز. كوپ جىلدار جوندەۋ كورمەي, ەسىك-تەرەزەسى ازىناعان مەكتەپتەن دە باسقا, اقسۋ اۋىلىندا ءالى دە اتقارىلاتىن شارۋالار شاش-ەتەكتەن. «مامانيا ورتا مەكتەبى, مەكتەپكە دەيىنگى شاعىن ورتالىعىنا» قانشا رۋحاني جانە ماتەريالدىق تۇرعىدا ينۆەستيتسيا سالىنسا دا ارتىق بولمايتىنى انىق.
اۋىلدا بالالاردى سپورتقا باۋليتىن ورتالىق اشسام دەگەن نيەت بار. اماندىق بولسا, بۇل كەلەشەكتىڭ ءىسى. بىراق بيىل مۇمكىندىگىنشە فۋتبول ستاديونىن جاساپ بەرسەك دەگەن ويدامىز, دەيدى مەتسەنات.
مۇنان دا بولەك الماتىلىق كاسىپكەر قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ 125 جىلدىعىنا وراي قۇرىلعان قورعا 20 ميلليون تەڭگە ءبولىپ, تۋعان جەرىنە اقىننىڭ تاس ءمۇسىنىن سىيعا تارتىپ وتىرعان جايى بار. اۋدان ورتالىعىندا بوي كوتەرگەن بۇل ەسكەرتكىشتىڭ دە اينالاسى اباتتاندىرىلىپ, ساياباق ورنايدى.
«مەن مۇنىڭ بارلىعىن بايلىعىم اسىپ-تاسقاندىعىنان ەمەس, ءوزىمنىڭ كىندىك قانىم تامعان اۋىلىمنىڭ ادامى كوبەيسە, اۋىلىم قايتا كوركەيسە, قاتارعا قوسىلسا, دەگەن جالعىز تىلەكپەن جاساپ جاتىرمىن. ايتپەسە ماعان ەشكىم وسىنىڭ بارلىعىن مىندەتتەپ جاساتىپ جاتقان جوق. بۇل مەنىڭ ادامي پارىزىم, دەپ بىلەمىن», دەيدى ەل اعاسى.
الماتى وبلىسى
