كەزدەسۋ بارىسىندا اكادەميا باسشىسى د.قىدىرالى حالىقارالىق قۇرىلىمنىڭ اتقارىپ جاتقان جۇمىستارى مەن الداعى جوسپارلارى جايىندا بايانداپ, ۇيىمنىڭ تۇركى تىلدەس ەلدەردىڭ عىلىمي-گۋمانيتارلىق بايلانىسىن نىعايتۋداعى ماقسات-مۇددەسى جايلى ايتىپ بەردى. سونىمەن قاتار ۇيىم باسشىسى ءوز سوزىندە بيىل ناحچيۆان كەلىسىمىنىڭ ناتيجەسىندە تۇركى كەڭەسىنىڭ قۇرىلعانىنا 10 جىل تولعانىن اتاپ وتە وتىرىپ, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەر اراسىنداعى ينتەگراتسيانى تەرەڭدەتۋدەگى ايرىقشا ەڭبەگىنە توقتالدى.
ءوز كەزەگىندە تۇركيا ۇلى ۇلتتىق ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى مۇستافا شەنتوپ انادولىنى مەكەن ەتكەن باۋىرلاردىڭ ورتالىق ازيانى, سونىڭ ىشىندە قازاقستاندى اتاجۇرت سانايتىنىن, مۇنداعى ءار جەتىستىككە تۇرىك حالقىنىڭ سۇيسىنەتىندىگىن اتاپ ءوتتى. مۇستافا شەنتوپ ءوز سوزىندە تۇركى كەڭەسى اياسىندا قۇرىلعان ۇيىمداردىڭ تابىستى جۇمىس ىستەپ جاتقانىن ايتا كەلە, تۇركى ىنتىماقتاستىعىنا حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ زور ۇلەس قوسىپ وتىرعانىنا توقتالدى. « ۇلى دالا – ءبىزدىڭ اتاجۇرتىمىز. بۇل ولكەدەن تۇركى-يسلام الەمىنىڭ ۇلى عالىمدارى ءابۋ ناسىر ءال-فارابي, ءابۋ رايحان ءال-بيرۋني, ۇلىقبەك ءتارىزدى تۇلعالار شىققان. دىنىمىزگە ەڭبەك سىڭىرگەن ۇلى عالىمدار دا وسى ايماقتا تۋىپ-ءوستى. كۇللى تۇركىنىڭ رۋحاني ۇستازى قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ دە اتاجۇرتىمىزدان شىققانى بارشاعا ءمالىم. سوندىقتان بىزگە بۇل ولكە ىستىق, جانىمىزعا جاقىن», دەي كەلە تۇركيالىق مەيمان تۇركى تىلدەس ەلدەردىڭ باسشىلارى العاش رەت 1992 جىلى باس قوسقانىن, 2009 جىلدىڭ قازانىندا ازەربايجاننىڭ ناحچيۆان قالاسىندا وتكەن سامميتكە دەيىن 9 رەت جينالعانىن ايتتى. «ناحچيۆان ءسامميتىنىڭ ناتيجەسىندە تۇركى كەڭەسى قۇرىلىپ, تۇركى اكادەمياسى, تۇركى مادەنيەتى جانە ميراس قورى, تۇركى كەڭەسى اقساقالدار كەڭەسى ءتارىزدى قۇرىلىمدار دۇنيەگە كەلدى. ناحچيۆان كەلىسىمى تاريحي شەشىم بولدى. باۋىرلاس حالىقتاردىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ تەرەڭدەي تۇسۋىنە تۇركى دۇنيەسىنىڭ اقساقالى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى ەرەكشە», دەدى مۇستافا شەنتوپ.
ال ازەربايجان ۇلتتىق ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى وكتاي اسادوۆ تۇركى اكادەمياسىنىڭ جۇمىسىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, جاقىندا عانا تۇركى كەڭەسىنىڭ قۇرامىنا وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دا قوسىلعانىنا قۋاناتىنىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار تاۋەلسىز التى تۇركى مەملەكەتىن وسىناۋ ۇيىم قۇرامىنان كورگىسى كەلەتىنىن ايتقان مارتەبەلى مەيمان «تۇرىكمەنستان دا ءبىزدىڭ قاتارىمىزعا قوسىلاتىن كۇندى كورەتىن شىعارمىز دەپ ۇمىتتەنەمىن. ءبىز جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ, التاۋىمىزدىڭ بەرەكەمىز جاراسقاندا عانا قۋاتتىمىز», – دەدى.
كەزدەسۋدە مەيماندار تۇركى ينتەگراتسياسىنىڭ مادەني-گۋمانيتارلىق, ساياسي-ەكونوميكالىق جاي-جاپسارى جايلى پىكىر الماسىپ, وسى كۇنگە دەيىن اتقارىلعان ىستەردىڭ باۋىرلاس حالىقتاردىڭ ىنتىماعىن ارتتىرۋعا ەرەكشە ىقپال ەتەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى. جيىندا ءسوز العان تۇركى كەڭەسى اقساقالدار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ءادىل احمەتوۆ تۇركى تاريحىن تۇگەندەۋدە حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى زور ەكەنىن ايتا كەلە, ء«بىزدىڭ تاريحتى كۇنى بۇگىنگە دەيىن وزگەلەر جازىپ كەلدى. ءوز تاريحىمىزدى ءوزىمىز جازاتىن كەز كەلدى. تۇركى جۇراعاتىنىڭ ءىزى جاھاننىڭ كەز كەلگەن قيىرىندا سايراپ جاتىر», دەدى.
شارا بارىسىندا قوناقتار تۇركى اكادەمياسى كىتاپحاناسىمەن تانىسىپ, «تۇركى مۋزەيىن» ارالادى.
