رۋحانيات • 20 قىركۇيەك، 2019

گوبەلەن – تەكتى ونەردىڭ تۋىندىسى

61 رەتكورسەتىلدى

باتيما زاۋىربەكوۆا، سۋرەتشى-گوبەلەنشى، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى

&ndash؛ ءباتيما ەسمۇراتقىزى، 1970 جىلداردان باستالعان قازاق­؛ستان گوبەلەن ونەرى تاري­؛حىنىڭ تۇتاس ءبىر كەزەڭى ءسىزدىڭ ەسىمىڭىزبەن بايلانىستى. ءسىزدى «؛گوبە­؛لەننىڭ اناسى»؛ دەپ ارداق تۇتامىز. قولونەر كەشە دە وزەك­؛تى ەدى، قۇندىلىعىن بۇگىن دە جوعالتقان جوق، تاڭسىق ونەر­؛دىڭ بۇگىنگى تىنىسىن با­؛قى­؛لاپ وتىراسىز با، قالاي دا­؛مىپ كەلەدى؟

&ndash؛ ءاۋ باستا ونەرگە كەلۋىمە انام ءبۇبىحان سەبەپكەر بولعانىن ەرتەرەكتەگى سۇحباتتارىمنان باس­؛تاپ ايتىپ كەلەمىن. انام ون ساۋساعىنان ونەر تامعان وتە ىس­؛مەر ادام بولدى. جانارىڭنىڭ الدىندا جايناپ جاتاتىن كوزدىڭ جاۋىن الار قۇراق كورپەلەرىن ايتپاعاندا، ويۋ ويىپ، سىرماق سىرۋ، كيىم تىگۋ سياقتى شىدام مەن شەبەرلىكتى قاجەت ەتەتىن قيىن شارۋانى تاڭداپ-تالعاپ جاتپاستان، اۋىل ايەلىنە ءتان بەينەتقورلىقپەن بەل جازباي ءجۇرىپ اتقارا بەرەتىن. بالا كۇنىمدە جامبىل وبلىسى مو­؛يىنقۇم اۋدانىنداعى ءبىز تۇرعان فۋرمانوۆكا اۋىلىنىڭ قاي ۇيىنە بارساڭ دا، ءجۇن ءتۇتىلىپ، ۇرشىق ءيىرىلىپ، كيىز باسىلىپ، ايەلدەر قاۋىمى قاۋىرت تىر­؛لىك­؛تىڭ قامىندا قاربالاسىپ جۇرەتىن. كىشكەنتاي كۇنىمنەن وسىنىڭ ءبارىن كورىپ، اپالارىما قولقابىس جاساپ ءوستىم. بىردە جۋرنال پاراقتاپ وتىرعان انام مۇقاباداعى گۇل­؛فايرۋس يسمايلوۆانىڭ سۋرە­؛تىن الاقانىمەن ايالاي سيپاپ ءوتتى دە: «؛سەن دە گۇلفايرۋس سياق­؛تى سۋرەتشى بولساڭ عوي، ادەمى قىز­؛دارعا سۋرەتشى بولۋ جاراسادى ەكەن»؛، دەدى. ىشكى ويىم جام­؛بىلداعى مادەني اعارتۋ ۋچي­؛ليششەسىنىڭ مۋزىكا فاكۋلتەتى بولسا دا، مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ امالسىز انامنىڭ ايتقان ءسوزىن جەرگە تاستاي الماي، تۋىسىمىزدىڭ ءۇيىنىڭ مەكەنجايى جازىلعان ءبىر جاپىراق قاعاز بەن ەكى سومكەمدى كوتەرگەن كۇيى الماتىعا كەلدىم. ن.گوگول اتىنداعى كوركەمسۋرەت ۋچيليششەسىنە قۇجات تاپسىرۋعا كەلگەندە، ديرەكتورى اقىراپ جۇبانوۆتىڭ قۋانىشىندا شەك بولمادى. بالاشا قالبالاقتاپ: ء«؛بىزدىڭ ۋچيليششەگە كەلگەنىڭ جاقسى بولدى، مۇندا قىزدار از وقيدى، قازاق قىزدارى مۇلدە ات ءىزىن سالمايدى»؛ دەپ قۇراق ۇشىپ قارسى الىپ، ورنالاسۋىما ءوزى كومەكتەستى. سىرلى سەزىمگە تولى سۇلۋلىق الەمىنىڭ ەسىگى العاش وسىلاي اشىلىپ ەدى. سودان بەرى ەلۋ جىلعا جۋىق ۋاقىت ءوتتى. بۇل ونەر دامۋدىڭ بارلىق كەزەڭىن باستان كەشىپ كەلەدى. وركەندەگەن دە، قۇلدىراعان دا كەزى بولدى، ءبىراق قولونەر قانداي ماڭگىلىك بولسا، گوبەلەن دە ومىرشەڭدىگىن جوعالتقان ەمەس.

&ndash؛ لۆوۆ جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەن قازاق گوبەلەنىنىڭ ىرگەتاسىن قالاعان ۇستازىڭىز قۇ­؛راسبەك تىنىبەكوۆپەن جو­؛لىق­؛­؛پاعاندا، ءسىزدىڭ گوبەلەن­؛شى بولماۋىڭىز دا مۇمكىن بە ەدى؟

&ndash؛ مەن &ndash؛ سۋرەتشىمىن، ال گوبەلەنمەن اينالىسۋ ءۇش ۇيىقتاسام تۇسىمە كىرمە­؛گەن. گوبەلەنشى قۇ­؛راسبەك تىنى­؛بەكوۆ تۋرالى العاش اقىراپ قۇداي­؛بەرگەنۇلىنىڭ ؛ اۋزىنان ەستىگەن ەدىم. قازاق ءمۋلتفيلمىنىڭ اتاسى امەن قايداروۆ بىردە ءبىزدىڭ ۋچيليششەگە ارنايى كەلىپ، جۇمىسىمىزبەن تانىسىپ، بىرنەشە سۋرەت­؛شىنى «؛قازاقفيلمگە»؛ مۋلتي­؛پليك­؛ا­؛تورلىققا تاڭداپ الدى. سولاردىڭ قۇرامىندا مەن دە كينوستۋدياعا جۇمىسقا ورنالاسىپ كەتتىم. ؛ ءاربىر شىعارماشىلىق ادامى ىشتەي ەركىندىكتى، وي، سانا ەركىندىگىمەن بىرگە ۋاقىت ەركىندىگىن دە قالاي­؛تىنى بەلگىلى عوي، تارتىپكە باعى­؛نىپ ءجۇرىپ-تۇراتىنىنا توسەلە الماي سولقىلداپ جۇرگەن ماعان بولاشاعىمنان ءۇمىت كۇتكەن جاناشىر ارىپتەستەرىمنىڭ «؛مۋل­؛تيپليكاسيالىق تاقىرىپتار اياسىندا عانا شەكتەلىپ قالاسىڭ با؟»؛ دەگەن ءسوزى قامشى بولىپ ءتيىپ، كاسىبىمنىڭ باعىتىن باسقا ارناعا بۇرۋعا ءوزىم دە وقتالىپ جۇرگەنمىن. اقىرى مولداحمەت كەنباەۆ اعامىزدىڭ اقىلىمەن «؛قازاقفيلمنەن»؛ كەتىپ، «؛ونەر»؛ كومبيناتىنا جۇمىسقا ورنالاستىم. ال «؛ونەر»؛ ول ۋاقىتتا ناعىز شىعارماشىلىقتىڭ قىز-قىز قايناپ جاتاتىن قارا قازانى بولاتىن. تاعى دا سول كىسىلەردىڭ كەڭەسىمەن ق.تىنىبەكوۆپەن تا­؛نىسىپ، ءبىر اپتا جانىندا تاپجىلماي وتىرىپ، گوبەلەن توقۋ­؛دىڭ تەحنيكا-تاسىلدەرىن ۇيرەندىم.

&ndash؛ ءسىز مەملەكەتتىك سىيلىق­؛تى 34 جاسىڭىزدا يەلەنگەن ەكەنسىز. بيىك دارەجەدەگى سىي­؛لىق­؛تى كەزەك كۇتىپ يەلەنەتىن كەشەگى اقساقالدىق ولشەممەن الساق تا، ەشكىم ەشنارسەگە تاڭىرقامايتىن بۇگىنگى وزگەرىس تۇرعىسىنان قاراساق تا، تىم توسىن جاعداي. مەملەكەتتەن مۇنشاما بيىك دارەجەدەگى اتاق الۋىڭىزدىڭ سىرى بۇگىنگى وقىرمانعا دا قىزىق، ءوز اۋزى­؛ڭىزدان ەستىپ، قۇلاعدار بول­؛عانىمىز ءجون شىعار؟

&ndash؛ قازاققا تاڭسىق ونەردىڭ قىر-سىرىنا وزىمشە بويلاپ، جەكەلەگەن كىشىگىرىم تاپسىرىس­؛تاردى قىزىعا ورىنداپ، كومبيناتتا جۇمىس ىستەپ جۇرگەنىمدە، تاعدىرىما بەدەر سالاتىن تاريحي ءمانى بار تارتۋ كۇتىپ تۇرعانىن ول كەزدە ويلاعام جوق، ارينە. باق تا، باسقاسى دا ادامعا كۇتپەگەن جەردەن، توسپاعان تۇستان كەلەدى ەكەن، اياقاستى تۇسكەن تاپسىرىس، تاپسىرىس بولعاندا دا، ور­؛تالىق كوميتەتتىڭ وزىنەن تۇس­؛كەن ادام ايتسا نانعىسىز اسا اۋقىمدى تاپسىرىسقا العاشىندا ءوزىم دە توسىرقاپ قارادىم. الايدا بۇل جاڭادان ۇيرەنگەن ونەرىمە ءبىرىنشى كۇننەن باس­؛تاپ جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋعا مىندەتتەدى. ءتورت سۋرەتشىگە: ق.تى­؛­؛نىبەكوۆ، ي.يارەما، ە.ني­؛كولاەۆا جانە ماعان سول ۋاقىت­؛تاعى ەڭ بيىك ؛ عيمارات &ndash؛ «؛قازاق­؛ستان»؛ ءقوناقۇيىنىڭ تومەنگى قاباتىن اينالدىرا 100 شارشى مەتر گوبەلەن توقۋ تاپسىرىلدى. ءبىز جۇمىسقا تىڭعىلىقتى دايىندالدىق، الدىمەن ەسكيزىن جاسادىق، ونى ۇكىمەت قاراپ، بەكىتتى. جانىمىزعا بەس-التى كومەكشى الىپ، ون ادام توقۋدى باستاپ كەتتىك. باسقا جاققا مويىن بۇراتىن ۋاقىت بولمادى، كۇندىز-تۇنى تەك توقۋمەن اينالىستىق. 1977 جىلى باستالعان جۇمىستى بەل جازباي وتىرىپ ەكى جىل توقىپ، 1979 جىلى اياقتادىق. قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعى تورتەۋىمىزدى دە مەملەكەتتىك سىي­؛لىققا ۇسىندى. سىيلىق گوبەلەن مەن سۋرەتتەن ارناۋلى ءبىلىم العان قۇراسبەك ەكەۋمىزگە بەرىلدى.

&ndash؛ وزگەلەردىڭ تاراپىنان وكپە بولمادى ما؟ قالاي دە­؛گەن­؛مەن، بۇل جوبادا قولونەر­؛شىل­؛ەردىڭ ۇلكەن توبى جۇمىس ىستە­؛دى عوي...

&ndash؛ جوق، كەۋدەدە سىزى قالا­؛تىنداي كوڭىلسىز جاعدايدىڭ بولعانى ەسىمدە جوق. ورتاق جۇمىستى ابىرويمەن اتقارىپ شىققان ونىمىزعا دا ورتالىق كوميتەت العىسىن ءبىلدىردى. بۇل جىلدارى جۇزگە جۋىق سۋرەتشىنىڭ پاتەرگە قولى جەتىپ، پاتەرمەن بىرگە شەبەرحاناسىن قوسا يەلە­؛نىپ، كوڭىلى توق جۇرگەن كەز. «؛ۆەس­؛نوۆكا»؛ اتالعان وزەننىڭ بو­؛يىنداعى سۋرەتشىلەردىڭ بيىك ۇيىندە كىلەڭ قىلقالام يەلەرى مەن مۇسىنشىلەر بىر-بىرىمىزبەن كورشى تۇردىق. ءبىراق مىنا ءبىر جاعداي ەشقاشان ەسىمنەن كەتكەن ەمەس. قالاعا كەلگەنىنە قانشا جىل بولسا دا، سامبىرلاپ سويلەپ، ساڭقىلداپ كۇلەتىن اۋىل بالاسىنا ءتان قاراپايىم مىنەزىنەن اجىراي الماعان قۇراسبەك كورشىم ءبىر كۇنى كەلدى دە: «؛ەي، ءباتيما، ءبىز ۇسىنىلىپ جاتقان مىنا مەملەكەتتىك سىيلىقتى الساق بار عوي، ولە بەرسەك تە بولادى»؛، دەدى جەلپىنىپ تۇرىپ. جاس ادامنىڭ ءولىم تۋرالى ايتقانى ماعان سونداي قورقىنىشتى كورىندى، تاپ ءقازىر اجال كەلىپ جانىمىزدى الاتىنداي ەكى كوزىم الاقانداي بولىپ: «؛قىزىقسىڭ عوي، قۇراسبەك، اتاق العاننان كەيىن ادام قىزىعىن كورمەۋشى مە ەدى؟ الا سالىپ، اجال قۇشاتىن بولساق، ونداي سىيلىقتىڭ ماعان كەرەگى جوق»؛ دەپ ۇرسا جونەلدىم. ادامعا اجال تۋرالى ايتقىزعان كەزدە، اللا سەزدىرەدى دەيتىن ءسوز راس بولۋى كەرەك، ەلىمىزدىڭ ەڭ جوعارعى اتاعىن تىم جاس يەلەن­؛گەن قۇراسبەك كەلەسى جىلى وقىس جاعدايدا كوز جۇمدى. وسى جاعدايعا ءالى كۇنگە تاڭىرقايمىن. ءوزى دە تىنىمسىز، وتە ەڭبەكقور جان ەدى، عۇمىرى قىسقا بولسا دا، گوبەلەن دەيتىن ونەردى كوپكە تانىتىپ، ولشەۋسىز ءىس تىندىرىپ كەتتى.

&ndash؛ ءسىز گوبەلەنمەن اينالىسا باستاعان كەزدە بۇل ونەردىڭ توڭىرەگىنە ۇيىرسەكتەگەندەر كوپ ەمەس ەدى، سودان بەرى ەلۋ جىل وتسە دە، ۇيرەنگىسى كەلىپ جالى­؛نا قول ارتقان جاستى كوپ دەپ اي­؛­؛تا المايمىز. جاس بۋىن قيى­؛ن بولعان سوڭ اينالىسقىسى كەلمەي مە؟

&ndash؛ راس، جىپكە جان ءبىتىرۋ وڭاي ەمەس، گوبەلەن &ndash؛ وتە قيىن ونەر. قىلقالاممەن سۋرەت سالۋ ءبىر باسقا، قىزىلدى-جاسىلدى جىپتەردى ءجيى-جيى الماستىرا، ءبىر ءتۇستى ەكىنشى تۇسپەن ؛ ۇندەستىرە وتىرىپ تۇرلەندىرىپ ورمەك توقۋ ول مۇلدە بولەك ونەر. تاپسىرىستىڭ اۋقىمى مول، قولونەرشى ەڭبەگىنە دەگەن سۇرانىس جوعارى بولدى. الايدا بەلگىلى سۋرەتشى ايشا عالىمباەۆانىڭ ايتقان اقىلى قۇلاعىمنان ەشقاشان كەتپەدى. «؛اقشا ءۇشىن جاسالا بەرەتىن ۇساق-تۇيەك شارۋانى قايتەسىڭ، ءباتيما، سەن ماڭىزى بار كورمەلەرگە قاتىس، سەنى كاسىبي مامان رەتىندە دامىتاتىن، شىعارماشىلىعىڭدى وسىرەتىن ىسپەن اينالىس. ۇلكەن كورمەلەرگە قويىلاتىن سالماقتى تۋىندىلاردى كوبىرەك جاسا، سوندا سەن مىنانداي بولاسىڭ»؛ دەيتىن مارقۇم باس بارماعىن اۋاعا بىلەپ. سودان بەرى رەسپۋبليكالىق، حالىقارالىق دەڭگەيدە وتكىزىلەتىن كورمەلەردەن سىرت قالىپ كورگەن ەمەسپىن. العاش رەت ماسكەۋدە وتكەن ۇلكەن كورمەگە 1976 جىلى كۋرستاسىم كاميل مولاشەۆ ەكەۋمىز قاتىسىپ، ديپلومانت اتاندىق. سول كورمە جەتىستىگى مەن جەڭىسى مول كەلەشەككە جول اشقانداي بولدى. ول ۋاقىتتا تا­؛قىرىپتىق كورمەلەر كوپ جانە ءجيى وتەتىن. ايى-كۇنىڭ جەتىپ تۇرعان اياعىڭنىڭ اۋىرلىعىنا قاراماستان ۇيدەن شىقپاي، تاڭدى تاڭعا ۇرىپ، گوبەلەن توقىپ، ؛ كورمەگە دايىندالۋ كۇندەلىكتى تىرشىلىك ىرعاعىنا اينالادى. بۇگىنگى جاستاردىڭ ىلۋدە بىرەۋى بولماسا كوپشىلىگى مۇن­؛شاما جۇكتەمەگە شىدامدىلىق تانىتا المايدى.

&ndash؛ جاڭا زامان ۇلگىسىمەن جاسالسا، الاشا، سىرماق، تەكە­؛مەت­؛تەرى­؛مىز دە ءتورىمىزدى جايناتىپ جىبەرەتىن كۇن تۋار ەدى، اتتەڭ، بۇگىنگى تال­؛عامعا بەيىمدەلە ال­؛ماي، ونىڭ ۇستىنە باعاسى دا قىم­؛­؛بات بولىپ، قالتارىستا قا­؛لىپ كەلەدى. ال گوبەلەن ونەرى ەسكىر­؛مەك تۇگىلى ۋاقىتپەن بىرگە تۇرلەنىپ، زاماناۋي ديزاين مەن ينتەرەرمەن ادەمى ۇيلەسىم تا­؛ۋى­؛پ، ساندىك قولدانبالى بۇيىم رەتىندە ماڭىزىن ارتتى­؛رىپ كەلەدى. سۇرانىسقا قان­؛شالىق­؛تى يە؟

&ndash؛ نەگىزى، ورتا عاسىردا اعايىن­؛دى گوبەلەندەر نەگىزىن سالىپ، وسى ونەردىڭ سوڭىندا ءجۇرىپ سۋ قاراڭعى سوقىر بولىپ قالعانىمەن، فرانسۋز حالقى ولاردىڭ ونەرىن بيىك­؛كە كوتەرىپ، ۇلتتىق ونەر ەتىپ قالىپتاستىردى. گوبەلەن &ndash؛ تەكتى ونەردىڭ تۋىندىسى. ول ەرتە زاماندا ؛ اقسۇيەكتەردىڭ سۇيىكتى ونەرى بولىپ سانالاتىن، قۇنىن قىمبات ۇستادى، سول داۋىردە ءومىر سۇرگەندەر جاراسىمدى-جا­؛عىمدى اۋرا بەرەتىندىگى ءۇشىن ەرەكشە اسپەتتەي ءبىلدى. ونى­؛مەن پاتشانىڭ سارايىن، باي-باعلانداردىڭ ءۇيىن بەزەندىرەتىن. تاستان سالىنعان ءزاۋلىم سارايلار سالقىن بولاتىندىقتان قابىرعاسىنا جىلۋ بەرۋ ءۇشىن كەرەگە تۇسىنا گوبەلەن ىلىنەتىن. گوبەلەن ەشقاشان اياقتىڭ استىندا جاتپايدى، ول تەك تورگە ىلىنەدى. الايدا ءدال فرانسۋزدار سەكىلدى «؛گوبەلەن»؛ دەپ اتاماعانىمەن، قازاقتار بۇل ونەردى اتام زاماننان مەڭگەرىپ، تۇرمىسىندا كەڭىنەن پايدالانعانى شىندىق. ءبىراق كاسىبي تۇردە اينالىسقان قۇراسبەككە دەيىن وعان ؛ ونەر رەتىندە اسا ءمان بەرىلمەدى. ايت­؛پاقشى، ءبىز، گوبەلەنشىلەر وسى ونەردىڭ ارقاسىندا ءبىراز ەلدى شارلادىق. مىسالى، گوبەلەننىڭ وتانى فرانسياعا بارعاندا فران­؛سۋزداردىڭ مەنىڭ اشىق ءتۇستى، بوياۋى قانىق تۋىندىلارىما قى­؛زىققانى سونشا، ادامنىڭ باسىن اينالدىراتىن ۋادەسىن ۇيىپ-توگىپ، سول توپىراقتا قالۋىمدى ءوتىندى. يران، بالتىق بويى ەل­؛دەرى، ازەربايجاندا، رەسەيدە بۇل ونەر ايرىقشا دامىعان، باسقا دا كەڭەستىك ەلدىڭ بارىندە ورتالىقتان قامتاماسىز ەتىلىپ، ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى.

&ndash؛ ءسىزدىڭ وزگە ارىپتەستە­؛رى­؛ڭىز­؛­؛دەن ەرەكشەلىگىڭىز، ءۇش ءتۇرلى ءومىر سالتىنىڭ: كەڭەستىك، شەت­؛ەلدىك جانە تاۋەلسىزدىك زاما­؛نىن­؛داعى ءومىردىڭ كۋاسى بولىپ، سول تى­؛نىس­؛پەن جۇمىس ىستەگە­؛نى­؛ڭىز بولار. تۇركيادا بىر­؛نەشە جىل ءومىر ءسۇرىپ، تۇرىك اعايىن­؛دار­؛عا گوبەلەن ونە­؛رىن ۇيرە­؛تىپ قايت­؛قاننان كەيىن شى­؛عارما­؛شى­؛­؛لىعىڭىزدا وزگەرىس بولدى ما؟

&ndash؛ تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىنگى جىلداردىڭ باستاپقى قيىندىعى اسىرەسە ومىرگە يكەمسىزدەۋ جارال­؛عان ونەر ادامدارىنا اۋىرلاۋ تيگەنى بەلگىلى. ءبىراق جاسىمنان ەڭبەكپەن شيراتىلىپ وسكەندىگىمنەن بولار، تۋىندى جاساماق تۇگىلى تاماق تابۋ قيىنعا سوققان كەزەڭدە ءجىپ شيراتقان جۇمىسىمدى ءبىر كۇن قاڭتارىپ قويعان ەمەسپىن. شاعىن بولسا دا، تاپسىرىستار ءتۇسىپ جاتتى، شامام كەلگەنشە شىعارماشىلىعىمدى توقىراتپاۋعا تىرىستىم. 1995 جىلى تۇركيادا قازاقستاننىڭ مادەني كۇندەرى وتەتىن بولىپ، مادەنيەت مينيسترلىگى سول كۇندەردىڭ اياسىندا ۇيىم­؛داس­؛تىرىلاتىن كورمەگە قاتى­؛سۋىمدى سۇرادى. ۇلت پەن قول­؛ونەر &ndash؛ ەگىز ۇعىم، اۋەلدەن شىعارما­؛شى­؛لىعىمنىڭ تەمىرقازىعى قازاقى تانىمعا نەگىزدەلگەن. سول سەبەپتى بولار، ءارتۇرلى يدەياداعى تۋىندىلارىمنان جاسالعان توپتامانى تۇرىك باۋىرلار جىلى قابىلداپ، ونەرىمنىڭ الداعى جاڭا بەلەسىن بەلگىلەگەندەي بولدى. ول ۋاقىتتا ءىرى ونەر ورتالىعى سانالاتىن الماتىنىڭ وزىندە سۋرەت گالەرەيا­؛لارى جوقتىڭ قاسى ەدى، ال انكارا قالاسىندا 120 گالەرەيانىڭ بولۋى مەنى قاتتى تاڭىرقاتتى. ەكى جىل وتكەن سوڭ 1997 جىلى تاعى دا انكارا مۋزەيىندە جە­؛كە كورمەمنىڭ اشىلعانى سول ەدى، بىرنەشە گالەرەيانىڭ قوجايى­؛نى ءبىر مەزەتتە جۇگىرىپ كەلدى. ءوتىنىشى بىرەۋ عانا: «؛كورمەڭىزدى بىزدە وتكىزىڭىز!»؛ نە كەرەك، تۇر­؛كيادا وتكىزگەن ءۇش جىلىم شى­؛عار­؛ماشىلىق تابىسقا تولى، ءبىر كورمەمدى وتكىزە سالىپ، ەكىنشى كورمەگە قاۋىرت كىرىسكەن بەل­؛سەندى جۇمىس ىرعاعىنا قۇ­؛رىلعان جەمىستى جىلدار بولدى. ناتيۋرمورت، تابيعات، تاۋ، ؛ كورىنىستەرى، گۇل، ارۋ قىز، ادەمى ايەل، ۇلتتىق ءتول تانىمنان تۋعان گوبەلەندەرىم پىشاق ۇستىنەن ۇلەسىپ الاتىن دۇكەننىڭ بۇيىمى سەكىلدى جەدەل ساتىلىپ جاتتى. تۇر­؛كياعا كەلىسىمەن بىردەن كەس­؛كىن­؛دەمە ونەرىنە قايتا ورالىپ، جۇمىس، نەگىزىنەن، وسى باعىتتا ءوربىدى.

بىردە ەلشىلىكتىڭ ۇيىمداس­؛تىرۋىمەن ەندى اشىلعالى جاتقان كورمەمە بۇكىل جۇمىسىمدى ورنالاستىرىپ بولىپ، ەل كەلگەنشە ازىرلەنبەككە ۇيگە كەتىپ، قايتىپ ورالسام، گوبەلەندەرىمنىڭ جارتىسىنا جۋىعىنىڭ ەتەك تۇسىنا بىرەۋ دوڭگەلەكتەپ قىزىل تاڭبا سالىپ تاستاپتى. قورقىپ كەتتىم. دەرەۋ ۇيىمداستىرۋشىنى تاۋىپ الىپ، ءتۇسىندىرۋىن سۇرادىم. ول جاي عانا جىميىپ: ء«؛سىزدىڭ تاڭبا سالىنعان سۋرەتتەرىڭىزدىڭ ءبارى دە ساتىلىپ كەتتى»؛ دەيدى. «؛قالايشا؟ كورمە ءالى اشىلعان جوق قوي»؛. ء«؛بىزدىڭ كليەنتتەرىمىزدىڭ ءبارى دە ءىرى بانكيرلەر مەن بيزنەسمەندەر. ءتارتىپ بويىنشا ولار كورمە اشىلماي تۇرىپ ەكى ساعات بۇرىن شاقىرىلادى. مارتەبەلى مەيماندارىمىز كورمەنى ءبىرىنشى بولىپ ارالاپ، ءبىرىنشى بولىپ تاڭداپ، ۇناعان تۋىندىسىن ءبىرىنشى بولىپ ساتىپ الماسا، بىزگە وكپەلەپ قالادى، گالەرەيامىزعا كەلمەي قويۋى دا مۇمكىن»؛، دەدى. بۇل مەن ءۇشىن جاڭالىق ەدى. ساپالى ورىن­؛دالعان تىڭ تۋىندى ونەردەگى شىنايى باسەكەلەستىككە جول اشىپ قانا قويماي، ماركەتينگ قالىپتاستىراتىنىنا ءبىرىنشى رەت كوز جەتكىزدىم. تاۋلىكتى تاۋلىككە جالعاپ جۇمىس ىستەپ، كورمەدەگى تۋىندىلارىمدى ۇستى-ۇستىنە تولىق­؛تىرىپ، بىرىنەن كەيىن ءبىرى شاقىرعان گالەرەيالاردا بەسىنشى، توعىزىنشى كورمەمدى اشۋعا ارەڭ ۇلگەرىپ ءجۇردىم. تۇرىك كاسىپ­؛كەرلەرى كورمەمدى ۇيىمداس­؛تى­؛رىپ قانا قويماي، 1000 دانامەن كاتالوگ شىعارىپ بەردى. ءار كورمەمە باق وكىلدەرىنىڭ مول شوعىرىن شاقىرىپ، كەڭ كولەمدە ناسيحاتتالۋىنا ءمان بەرە­؛تىن. كەلگەن مەيماندارعا ارناپ مول داستارقان جايادى. مىنە، سۋرەت­؛شىگە دەگەن قۇرمەت! ولار سۋرەتشىگە ەرەكشە ءىلتيپاتتى. بىر­؛دە قازاقستان ەلشىلىگى ءبىرقا­؛تار سۋرەتشىلەردىڭ اراسىندا «؛تۇركيا پرەزيدەنتى سۇلەيمەن دەميرەل &ndash؛ تۇركىستاندا»؛ دەگەن تاقىرىپتا شاعىن بايقاۋ جاريا­؛لادى. سالىنعان كارتينالاردىڭ ىشىندە ەلشىلىك قىزمەتكەرلەرىنە مەنىڭ جۇمىسىم ۇناعان ەكەن، «؛س.دەميرەل &ndash؛ تۇركىستاندا»؛ دەگەن تۋىندىم بۇگىندە تۇركيا ەلىندەگى ءىرى مۋزەيلەردىڭ بىرىندە ءىلىنىپ تۇر.

&ndash؛ ايتالىق، سۋرەتشىنىڭ تۋىن­؛­؛دىسى قايتالانباۋىمەن، ءبىر-اق رەت جازىلۋىمەن قۇندى. ال گو­؛­؛بەلەن شە؟ بىلۋىمىزدە، ءسىز­؛دىڭ «؛باقىت قۇسى»؛ دەگەن گوبە­؛لەنى­؛ڭىزدىڭ بىرنەشە كوشىرمە نۇس­؛قاسى بار...

&ndash؛ ءبارىن دە تۇتىنۋشىنىڭ سۇرانىسى شەشەدى. گوبەلەننىڭ بەينەلەۋ ونەرىنەن ايىرماشى­؛لىعى، ءبىر تۋىندى بىرنەشە كو­؛شىر­؛مەگە دەيىن جاسالا بەرەدى. ءبىراق تۋىندىنىڭ كوشىرمەسى جاسالعانىمەن، اينا-قاتەسىز ءدال سول كۇيىندە قايتالانبايدى. كومپوزيسيا ؛ وزگەرىسكە تۇسەدى. گوبەلەندەرىمنىڭ ەرەكشەلىگى، وتە كوپ بوياۋ ءتۇرىن جانە ساپالى جىپتەردى عانا قولدانامىن. ءبىر جۇمىستىڭ وزىندە 100-150-گە دەيىن بوياۋ ءتۇسى پايدالانىلادى. بوياۋدىڭ ءار ءتۇسىنىڭ ءوز ء«؛تىلى»؛ بار، ورنىمەن قولدانعان بوياۋ سويلەپ تۇرادى. كەيدە ون سانتيمەتر سۋرەتتىڭ ىشىندە بەس-التى ءتۇستى بوياۋ بىر-بىرىمەن جالعاسىپ جاتادى. گوبەلەندى گوبەلەن ەتەتىن ماڭىزىنىڭ ءوزى سوندا، بوياۋدىڭ ءتۇرى كوپ بولعان سايىن كارتينا اجارلانىپ، تارتىمدىلىعى ارتا تۇسەدى. جۇمىستارىمدى سەرياعا ءبولىپ جاسايتىن ماعان ءبىر تاقىرىپتى بىرنەشە نۇسقادا سالعان ۇنايدى. مىسالى، ادام­؛نىڭ باقىتقا ىنتىقتىعىن بىلدى­؛رەتىن «؛باقىت قۇسىن»؛ عانا ەمەس، سان عاسىر بويى ساۋلەت ونە­؛رىنىڭ جانە تۇتاس مادەنيەتتىڭ گۇل­؛دەنۋىنە ءۇنسىز كۋا بولىپ كەلە جات­؛قان احمەت ياساۋي كەسەنەسى مەن تۇركىستان قالاسىن دا ءارتۇرلى نۇسقادا، الۋان ءتۇرلى بوياۋلار گامماسىن ؛ پايدالانا وتىرىپ، سالىپ كوردىم. سول سەكىلدى وتە كونە داۋىرلەردىڭ كۇمبىرى ىسپەتتى پەتروگليفتەر «؛تاستاعى تاڭبالار»؛ بولىپ بىرنەشە رەت قايتالاپ سالىندى.

&ndash؛ تۇتىنۋشىلار تاراپىنان قانداي جۇمىستارىڭىز كوبىرەك سۇرانىسقا يە؟

&ndash؛ باسىنا ساۋكەلەسى جاراسقان ارۋ، كيمەشەگىمەن كوز تارتقان كەلىنشەك، جالپى قىناما بەل كامزول، جەلبىر ەتەك كويلەك كيىپ، ۇلتتىق سالتاناتىمىزدى اسىرعان ايەلدەردىڭ تۇتاس گال­؛ە­؛رەياسىن تۇزگەنىمدى مەنىڭ شىعار­؛­؛ماشىلىعىممەن تانىس ادامدار جاقسى بىلەدى. مىنە، وسى توپتاماداعى تۋىندىلار ءبىرىنشى كەزەكتە سۇرالادى. ال شەتەلدىكتەردىڭ قىزىعاتىن تا­؛قى­؛رىپتارى بولەك. مىسالى، «؛قۇراقتار»؛ دەگەن جۇمىسىمدى شەتەلدىكتەر جاقسى كورەدى. «؛جىبەك جولى»؛، «؛باقىت قۇسى»؛، «؛احمەت ياساۋي»؛ اتتى پولوتنولارىما، قازاقتىڭ داستارقانىمەن بايلانىستى ناتيۋرمورتتارعا كوبىرەك قىزىعىپ جاتادى. ءار گوبەلەنشىنىڭ ءستيلى، توقۋ تەحنيكاسى ءارتۇرلى. مەن كلاسسيكالىق تاقىر ۇلگىدە توقيمىن، ءارتۇرلى ماتەريالدى ارالاستىرىپ توقۋعا ەشقاشان اۋەستەنگەن ەمەسپىن. كومپوزيسيا قۇرعان كەزدە قارا­؛پايىم بەينەنى سول كۇيىندە كو­؛شىرە سالمايمىن، مەن ءۇشىن نە نارسەنىڭ دە كوركەم بولۋى باستى ورىندا، مىندەتتى تۇردە ستيلگە بەيىمدەپ، اسەم ەتىپ ۇسىنۋعا تىرىسامىن. 2008 جىلى استانادا وتكەن اۆتورلىق كورمەمنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا اقىن فاريزا وڭعارسىنوۆا قۇتتىقتاپ تۇرىپ: ء«؛باتيما، مەن ساعان ريزامىن. وسى ۋاقىتقا دەيىن كورمەلەردەن، سۋرەتشىلەردىڭ شىعارمالارىنان كورىپ جۇرگەن قىزداردىڭ ءبارىنىڭ كوزدەرى سىعىرايىپ، سولعىن تارتىپ تۇرۋشى ەدى، ءبىر ءتۇرلى سۇ­؛رىقسىز كورىنەتىن. ال سەن سالعان قىزداردىڭ كوزدەرى بوتانىڭ كوزىندەي ءمولدىر، اشىق، تۇڭعيىق، ناعىز قازاق قىزدارىن كورەمىن. راحمەت ساعان»؛ دەگەن ەدى. بۇل &ndash؛ مەن ءۇشىن ۇلكەن باعا.

&ndash؛ اقىن قۇربىڭىز كۇلاش احمەتوۆا ء«؛باتيمانىڭ قولونەرى &ndash؛ گوبەلەن، ءباتيمانىڭ گوبەلەنى &ndash؛ اق ولەڭ»؛ دەپ جىرلاعان ەكەن. ءداۋىتالى ستامبەكوۆشە ايتساق، «؛امىرىمەن جىپتەردىڭ كۇن شى­؛عارىپ، تۇسكىلەمنىڭ بەتىندە تاڭ اتىردىڭىز»؛. ءجىپتىڭ سيقى­؛رىنا جۇمساعان قۋاتتىڭ ورنىن قالاي تولتىراسىز؟

&ndash؛ كەز كەلگەن شىعارماشىلىق ادامى مازالاعان ىشكى ويىن ىسكە اسىرىپ، جۇمىسىن كوڭىلدەگىدەي اياقتاپ بولعان سوڭ جان سارايى اشىلعانداي راحات كۇي كەشەدى. سونىمەن بىرگە جۇمسالعان قۋات­؛پەن بىرگە جان قازىناسىنىڭ دا ورتايىپ قالاتىنى بار. ؛ ول مىندەتتى تۇردە وقۋمەن، ىزدەنۋمەن تولادى. سۋرەت سالعاندا، گوبەلەن توقۋعا وتىرعاندا مىندەتتى تۇردە ەرمەك سەركەباەۆتىڭ، نۇر­؛­؛جا­؛مال ۇسەنباەۆانىڭ، ماي­؛را مۇحامەدقىزىنىڭ، تالعات كۇزەنباەۆتىڭ، بولات بوكەنوۆتىڭ، جاس بولسا دا الەمدى تامسانتقان ديماش قۇدايبەرگەن مەن كىش­؛كەنتاي ەرجان ماكسيمنىڭ اندەرىن تىڭدايمىن، ولاردىڭ تۇلا بو­؛يىڭدى شىمىرلاتاتىن كەڭ تىنىستى اندەرى، اۋەزدى، سىرلى، سيقىرلى ءۇنى مەنىڭ شابىتىمدى شارىقتاتا تۇسكەندەي بولادى. وسى ۋاقىتقا دەيىن ەكى قولىم الدىما سىيماي بوس سەندەلىپ جۇرگەن كۇنىم بولماپتى. كۇنۇزاق شەبەرحانادامىن. قۇدايدىڭ ماعان دەنساۋلىق، كۇش-قۋات بەرگەنىنە وتىرسام دا، تۇرسام دا مىڭ شۇ­؛كىر ايتامىن. بويىڭدا قۋاتىڭ تاسىعان جاستىقتىڭ ءقادىرىن ءبىلىپ، ىشىمدەگى ونەرىمدى، ويىمدى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرگەن اللاما ريزامىن. جۇمىسىمدى اياقتاپ بو­؛لىپ، قىزىلدى-جاسىلدى بوياۋ­؛عا مالىنعان، كوز اربايتىن تۋىندىنىڭ ماعان قاراپ تۇرعان­؛داعى راحاتىن تىلمەن ايتىپ جەتكىزە المايمىن.

&ndash؛ اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

 ؛

اڭگىمەلەسكەن

ايگۇل احانبايقىزى

 ؛

 ؛

سوڭعى جاڭالىقتار

تاۋشىق اۋىلى 80 جىلدىعىن تويلادى

ايماقتار • بۇگىن، 16:35

اباي دۇكەنى – بەلگيادا

رۋحانيات • بۇگىن، 16:32

گەرولد بەلگەرگە كوشە بەرىلدى

قازاقستان • بۇگىن، 15:57

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ريزا يساەۆا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:50

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇربيكە قۇدايبەرگەنوۆا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:45

ەڭ قىسقا اڭگىمە. داۋرەن داريابەك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:39

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نازەركە سانيازوۆا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:37

ەڭ قىسقا اڭگىمە. اقىلبەك شاياحمەت

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:22

ەڭ قىسقا اڭگىمە. الدابەرگەن كەمپىرباي

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 13:00

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ەركەعالي بەيسەنوۆ

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:42

ەڭ قىسقا اڭگىمە. كوگەداي شامەرحان

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:39

ەڭ قىسقا اڭگىمە. جاسۇلان سەرىك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:37

ەڭ قىسقا اڭگىمە. اقجول قالشابەك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:28

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇربەك نۇرجانۇلى

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:24

ەلباسى تاكەو كاۆامۋرامەن كەزدەستى

پرەزيدەنت • بۇگىن، 11:34

ساعىنايدىڭ بەيىتى تابىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 10:52

اقمولانىڭ استىعىنا سۇرانىس مول

ايماقتار • بۇگىن، 10:22

كۇلكى كەرۋەنى № 7

رۋحانيات • بۇگىن، 10:20

اتالماي نەگە قالسىن مۇسا اتى؟!

رۋحانيات • بۇگىن، 10:01

جاقسى ءداستۇر جالعاسادى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:49

الاشتانۋشى عالىمنىڭ بەلەسى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:47

يگىلىكتى ەڭبەك يەسى

قوعام • بۇگىن، 08:46

نامازالى وماشۇلى: ەل شەجىرەسى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:42

تاراز شاھارىنداعى تاماشا ءتۇن

ايماقتار • بۇگىن، 08:39

تۇڭعىش ءتىل فورۋمى وتەدى

قوعام • بۇگىن، 08:36

پاتريارحتىڭ ورىندالعان پارىزى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:33

كەدەرگىسىز كەلەشەك

قوعام • بۇگىن، 08:31

جوشى حانعا ەسكەرتكىش ورناتىلادى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:24

قازاقتاردىڭ اتقا ءمىنۋ مادەنيەتى

قازاقستان • بۇگىن، 08:22

ەۋرونى ساتىپ الۋشىلار كوبەيدى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:20

اQR: 14 بانكتى «ساۋىقتىرۋ» كەرەك پە؟

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:15

ۇقساس جاڭالىقتار