قوعام • 18 قىركۇيەك، 2019

مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ تۇرعىنداردىڭ شىعىندارىن 2 ەسەگە ازايتادى

29 رەتكورسەتىلدى

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدى ەنگىزۋگە ەرەكشە كوڭىل ءبولدى. بۇل جۇيە 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ىسكە قوسىلادى. مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي، بۇل رەتتە تەگىن مەديتسنالىق كومەك ءاربىر قازاقستاندىق ءۇشىن قولجەتىمدى بولادى. وسىعان وراي دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندە قانداي وزگەرىستەر بولاتىنى تۋرالى ءتيىستى ۆەدومستۆونىڭ ۆيتسە-ءمينيسترى ليازات اقتاەۆامەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك.

– ليازات مەيراشقىزى، مەدي­تسينالىق ساقتاندىرۋدى ەنگى­زۋ تۋرالى ماسەلە ەكى جىلدان بەرى كوتەرىلىپ كەلە جاتىر. قور ءوز جۇ­مىسىن 2017 جىلى شىل­دەدە باستاعان بولا­تىن، بىراق جۇيەنى ىسكە قوسۋ ەكى رەت كەيىنگە شەگەرىلدى. ەندى مىنە، پرە­زيدەنت ساق­تاندىرۋ مەدي­تسي­ناسىنا كوشۋ تۋرالى جاريا­­لادى. ەلىمىزدىڭ بۇعان ازىر­لىگى قان­داي؟

– ءبىزدىڭ ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ازاماتتارمەن جۇ­مىس ىستەۋگە، ولاردىڭ ستاتۋسىن وزەك­تەندىرۋگە، مەديتسينا قىز­مەت­كەرلەرىن وقىتۋعا، نور­ما­تيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر مەن اقپا­راتتىق جۇيەلەردى ازىرلەۋ ءۇشىن ۋاقى­­تى­مىز جەتكىلىكتى بول­دى. بۇرىن ورىن العان بار­لىق كەم­­شىلىك جويىلدى. بۇگىندە دەنساۋلىق ساق­تاۋ جۇيەسى ءمامس جۇيەسىن ەنگىزۋگە جو­­عا­رى دەڭگەيدە ازىرلەنۋدە.

وسى ۋاقىت ارالىعىندا قور كە­پىل­دەن­دى­رىل­گەن تەگىن مەدي­تسي­نالىق كومەك كولەمى اياسىندا مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە تو­لىققاندى بىرىڭعاي تولەم جۇر­گىزۋ­شىگە اينالدى، ساتىپ الۋلار ءراسىمىن بارىنشا پىسىقتادى، جەتكىزۋشىلەردىڭ – مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ ساپالى بازاسىن قالىپتاستىردى، اقشالاي قارا­جات­تىڭ اسا جەتكىلىكتى كولەمىن – 200 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى جيناقتادى. بۇگىنگى تاڭ­دا اۋدار­ىمدار مەن جارنالار تەك جال­دا­مالى جۇمىسكەرلەر ءۇشىن جۇرگىزىلەدى، ال ءوزىن-ءوزى جۇ­مىس­پەن قام­تى­عاندار ءۇشىن ەندى عانا جۇرگىزىلە باستادى. فيليال­دار قۇرىلدى، ۇجىمدار بار، مىندەتتى مەديتسي­نالىق ساقتان­دىرۋ جۇيەسىندە ساتىلاتىن مە­ديتسينالىق قىزمەتتەردى ساتىپ الۋ ۇردىس­تەرى دە ەنگىزىلىپ قويدى.

2020 جىلعى 1 قاڭتارعا قاراي اياقتاۋىمىز ءتيىس ءىس – ازامات­تار­دىڭ ستاتۋستارىن وزەك­تەن­دى­رۋ، ساقتاندىرىلعان نەمەسە ساقتان­دىرىلماعان ازاماتتاردى ەسەپكە الۋ عانا. ءارى تەگىن جانە ساق­تاندىرۋ پاكەتتەرىندەگى مەديتسي­نالىق قىزمەتتەردى جەكەلەي ەسەپكە الۋ جۇيەسىن بارىنشا جەتىلدىرۋ. مەديتسينالىق اقپا­رات­تىق جۇيەلەر وسى ءۇشىن دە قاجەت.

–دەنساۋلىق ساق­­تاۋ مينيس­تر­لىگىنىڭ سوڭعى دە­رەك­تەرى بو­يىنشا 600 مىڭعا جۋ­ىق ادام­نىڭ مارتەبەسى وزەك­تەن­دىرىل­مە­گەن. بۇل كوپ پە، از با؟

– بۇل حالىقتىڭ بار بولعانى 5%-ى عانا، ولار مىندەتتى مەدي­تسي­­نالىق ساقتاندىرۋ جۇيە­سى­نىڭ ارتىقشىلىقتارىن ازىرگە تۇ­سىنبەگەن ازاماتتار. وسى ازاماتتار الداعى ۋاقىتتا تاپ بولۋى مۇمكىن الەۋەتتى سىن-تە­گەۋ­رىندەردىڭ بار ەكە­نىن بىلە­مىز. سوندىقتان دا، حا­لىق­قا مەدي­تسي­نالىق ساق­تاندىرۋدىڭ بار­لىق ارتىق­شىلىقتارى مەن وعان قاتىس­پاۋ­دىڭ سىن-تەگەۋ­رىن­دە­رى تۋرالى اقپاراتتى جەت­كىزۋ وتە ماڭىزدى. جىل سوڭى­نا دەيىن ولاردى ءمامس جۇيە­سى­نە تارتا الامىز دەپ ويلايمىز.

ەگەر باسقا قىرىنان قاراساق، وندا ءبىز جۇيەگە تۇرعىنداردىڭ تارتى­لۋىنىڭ جەت­كى­لىك­تى جوعا­رى دەڭگەيىن كورسەتىپ وتىرمىز – دامىعان ەلدەردىڭ ساق­تان­دىرۋ مەديتسيناسىنا ءوتۋى بو­يىنشا حالىقارالىق ساراپ­شى­لار تۇر­عىن­­داردىڭ 80%-ىن ۇسىنىپ وتىرسا، ءبىز ولاردىڭ 95%-ىن قامتىدىق. بۇل رەتتە كوپتەگەن ەل تەك ساقتاندىرۋ مودەلىن ەنگىز­دى، ال بىزدە ول الەۋمەتتىك تۇر­عىدا باعدارلانعان. ياعني كەپىلدەندىرىلگەن تەگىن مە­دي­تسي­نالىق كومەك كولە­مىن ساقتاپ قالدىق، بۇل تۇر­عىن­دار­دىڭ مەديتسينالىق كومەكتى الا الماۋ قاتەرىن بارىن­شا ازايتتى. مۇنى مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ جولداۋىندا دا ناقتى ايتتى، بۇل كون­ستي­تۋتسيانىڭ 2-بابىنىڭ تارماعىندا جانە «حا­لىق دەنساۋلىعى مەن دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكستىڭ 34-بابىندا ناقتى كورسەتىلگەن.

– جوبا بيىل 1 قىركۇيەكتەن باس­تاپ قا­را­عاندى وبلى­سىن­دا قاناتقاقتى رەجىمدە ىسكە قوسىلدى. بۇل نەنى قاراس­تى­رادى؟

– تولىق ىسكە قوسار الدىن­دا ءبىز بارلىق ولقى­لىق­تار­دى جويۋ جانە تۇزەتۋ ءۇشىن جۇيە­نى اپروباتسيالاۋعا ءتيىس ەدىك. وبلىستا جوبالىق كەڭسە قۇ­رىل­­دى، ول كۇن سايىن موني­تو­رينگ جۇرگىزەتىن بولادى. ءبىز دە اپتا سايىن سوندا بارىپ، مەديتسينالىق قىز­مەت­كەر­­لەر­مەن، دەنساۋلىق ساقتاۋ باس­قارماسىنىڭ باسشىلارىمەن كەزدەسىپ، ساقتاندىرۋ مەديتسيناسىنا كوشۋ ەل تۇرعىندارىنا قيىندىقسىز ءوتۋى ءۇشىن وزەكتى ماسەلەلەردى كوتەرەتىن بولامىز.

وسى جوبا اياسىندا جۇيە­گە قاتىسۋ-قا­تىس­­پاۋىنا بايلانىس­سىز بارلىق جەرگى­لىك­تى تۇر­عىن­دارعا 31 جەلتوقسانعا دەيىن پرو­­في­لاكتيكالىق تەكسەرۋلەردەن ءوتىپ، وڭالتۋ كومەگىن الۋ مۇمكىندىگىن ۇسىندىق.

– پرەزيدەنت ءۇش جىلدا، ساق­تان­دىرۋ قار­جىلارىن قوسا العان­دا، دەنساۋلىق ساق­تاۋ سالاسىن دامىتۋعا قوسىمشا 2،3 ترلن تەڭگە باعىتتالاتىنىن اتاپ ءوتتى. مە­دي­تسينالىق كو­مەك­تىڭ كەپىلدەندىرىلگەن تە­­گىن كولەمىن قامتاماسىز ەتۋگە قان­داي قار­جىلاندىرۋ كوزى كوز­­دەل­گەن؟

– شىن مانىسىندە، مەدي­تسينالىق كومەك­تىڭ كەپىل­دەن­دىرىل­گەن تەگىن كولەمىن قار­جى­­لان­دى­رۋ كولەمى قازىرگى دەڭ­گەيىندە ساقتالادى. بۇل – جىلىنا 1 ترلن-عا جۋىق تەڭگە. ساقتاندىرۋ پاكەتىنە كەلە­تىن قاراجات قارجى­لان­دىرۋ كولە­مىنە قوسىمشا ەسەبىندە بولا­دى.

مەديتسينالىق كومەكتىڭ كە­پىل­­دەندىرىلگەن تەگىن كولەمىنە بار­لىق شۇعىل كومەك كىردى. ياعني، ەمدەلۋشىنىڭ قانداي دا ءبىر شاعىمدارى بولسا، تەمپەرا­تۋ­راسى كوتەرىلسە، اۋىرىپ قالسا، دارىگەرگە جۇگىنەدى جانە ساق­تاندىرۋ ستاتۋسىنا قارا­ماستان، مە­ديتسينالىق كومەكتى تەگىن الا­دى. العاشقى مەديتسي­نا­لىق-ساني­تارلىق، جەدەل جانە پاللياتيۆتىك كومەك، سانيتارلىق اۆياتسيا – بارلىعى كەپىل­دەن­دى­رىل­گەن پاكەتتە قالادى.

سونىمەن قاتار، تەگىن پاكەت­تە الەۋمەتتىك ماڭىزدى اۋرۋلار جانە جوعارى مۇگەدەكتىك پەن ولىمگە اكەلەتىن پسيحيكالىق بۇ­زى­لۋلار، جۇرەك-قانتامىر جۇيە­­سىنىڭ، تىنىس الۋ جۇيە­سى­نىڭ اۋرۋ­لارى، ونكولوگيا، قانت ديا­بەتى سەكىلدى 25 نەگىزگى سوزىل­ما­لى جۇقپالى ەمەس اۋرۋلار كەزىندەگى مەديتسينالىق كومەكتىڭ تولىق ءتىزىمى قاراستىرىلعان.
بۇل جاعدايدا كون­سۋل­تا­تسيا­­لىق-دياگ­نوس­تيكالىق، ستاتسيوناردى الماستىراتىن، جوس­پارلى ستاتسيونارلىق كومەك، امبۋ­­­لا­تو­ر­لىق ءدارى-دار­مەك­­پەن قامتاماسىز ەتۋ جانە تۋ­­بەر­كۋلەز كەزىندە مەدي­تسي­­نالىق وڭالتۋ تەگىن بولادى. ءدال وسىنداي قىزمەتتەر بار­­­لىق ساقتاندىرىلعاندار ءۇشىن ساقتاندىرۋ پاكەتىندە قول­جە­تىم­دى بولادى. بۇل پاكەتتى ودان ءارى كەڭەيتۋ ءۇشىن حالىق مە­ديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيە­سى­نە بەلسەندى قاتىسىپ، جۇيەگە اي سايىنعى جارنالار مەن اۋدارىمداردى جاساۋى وتە ماڭىزدى.

سونىمەن قاتار بالالار، زەي­نەتكەرلەر، مۇمكىندىگى شەك­تەۋلى ازاماتتار، كوپ بالالى انالار سەكىلدى 15 جەڭىلدىكتى سانات اقىسىن مەملەكەت تولەيدى. ال جالدامالى جۇمىسشىلار، جۇمىس بەرۋشىلەر، جەكە كاسىپ­كەر­لەر، ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قام­تى­عاندار، وزىنە-ءوزى تولەۋشىلەر وزدەرىنە تولەيدى.

ازاماتتاردىڭ ءوز بە­تىن­شە، ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن مامان­دار­دىڭ ەمىنە، دياگنوس­تي­كالىق قىزمەتتەرگە جانە كون­سۋل­تاتيۆتىك كومەگىنە اقى تولەي­تىن شىعىنى بار. ونىڭ ىشىن­دە كەپىلدەندىرىلگەن تەگىن قىز­مەت­تەر دە قامتىلعان. بۇل سالا­نىڭ جەتكىلىكتى قارجى­لان­دى­رىلماۋى سەبەبىنەن ورىن الادى. سون­ىڭ ناتيجەسىندە ءبىز تۇر­عىن­داردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋعا جۇمسايتىن شىعىندارىنىڭ 40%-عا دەيىن ارتقانىن كوردىك. ال حالىقارالىق ساراپشىلار تۇرعىنداردىڭ مۇنداي شىعىن­دارى 20%-دان اسپاعان جاعداي­دا عانا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيە­سى­نىڭ تۇراقتىلىعى جايلى ءسوز ەتۋگە بولادى دەپ سانايدى. ساقتاندىرۋ مەديتسيناسىنا كو­شۋ­ى­مىزدىڭ نەگىزگى العىشارتى دا وسى بولدى.
ءمامس ادامداردىڭ جەكە شىعىندارىن ەكى ەسەگە ازايتۋى ءتيىس. بۇل ءوز كەزەگىندە مە­ديتسينالىق كومەكتىڭ قول­جە­تىمدىلىگىن ارتتىرادى.

– بىزگە بەلگىلى بولعانداي، ءىس جۇزىندە جۇيە 1 قاڭتاردان ەمەس، 1 ساۋىردەن باستاپ ىسكە قوسىلادى. وسى ءۇش اي ىشىن­دە قازاقستاندىقتار مەدي­تسي­نا­لىق كومەكتى ساقتاندىرۋ پاكە­تى­مەن الا الادى. شىنىمەن سولاي ما؟

– ءيا، بۇل كەزەڭگە دەيىن بارلىق ازاماتتار شارتتى تۇر­دە ساقتاندىرىلعان بولىپ سانالادى. بىراق ءساۋىر ايىندا ساق­تان­دىرۋ كەزىندە ولارعا وتكەن ءۇش ايدىڭ بەرەشەگىن وتەۋ كەرەك بولادى. سوندىقتان ءبىز مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ تولىق جۇمىس ىستەيتىن بولادى دەپ ناقتى مالىمدەي الامىز.

اڭگىمەلەسكەن
دۋمان اناش،
«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار

قاراتاۋ نەگە قاھارلى؟

قوعام • بۇگىن، 06:32

«ەل ءۇمىتى» سەنىم ۇيالاتتى

ايماقتار • بۇگىن، 06:25

«ەل ءۇمىتى» سەنىم ۇيالاتتى

ايماقتار • بۇگىن، 06:25

دامۋى داۋسىز ەلدىڭ حالقى قامسىز

پارلامەنت • بۇگىن، 06:16

ءوندىرىسى وسكەلەڭ ءوڭىر

ۇكىمەت • بۇگىن، 06:14

كۇمانى كوپ «كوكجايلاۋ»

ەكونوميكا • بۇگىن، 06:00

ەگەمەندىكتەر ەلگە شىقتى

قازاقستان • كەشە

فۋتزال: «قايرات» ەسە قايتاردى

سپورت • 16 قاراشا، 2019

فۋتزال: «قايرات» ۇتىلدى

سپورت • 16 قاراشا، 2019

ەلوردا ورتالىعىندا اۆتوكولىك ورتەندى

قازاقستان • 15 قاراشا، 2019

ءباسپاسوز ءرولى – باستى ماسەلە

ادەبيەت • 15 قاراشا، 2019

ۇقساس جاڭالىقتار