ءبىرى وقىعان ماماندىعى بويىنشا قىزمەتتىڭ قىزىعىنا كىرسە, ەندى ءبىرى جەكە كاسىپتىڭ جەتەگىنە ەرىپ, شاعىن بولسا دا شارۋاشىلىقتىڭ تىزگىنىن ۇستاپ, ناپاقا تابۋدا. ءبىزدىڭ قوعامدا «بيزنەس باستاۋ قيىن, قىمبات نەمەسە بارلىعىنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيدى» دەگەن كەرەعار پىكىر باسىم. زەر سالىپ, زەيىن قويىپ ويلاناتىن بولسا, ادام بالاسىنىڭ اتقارمايتىن ءىسى قالمايتىن ەدى. «قولىمنان كەلمەيدى», دەگەن ورىنسىز وي كاسىپ اشىپ, جۇمىس جۇرگىزۋگە قارسى قويىلعان قامال سياقتى. قازىرگى زاماندا بازارعا شىعىپ ساۋدا جاساماي-اق, ۇيدە وتىرىپ ۇلكەن ءىس تىندىرىپ جۇرگەندەر جەتەرلىك. بىرەۋلەر ءبوزىن, بىرەۋلەر ءسوزىن ساۋداعا سالعان بۇگىنگى باسەكەگە تولى بايگە ومىردە قۇر قاراپ تۇرۋدىڭ ءوزى قۇردىمعا جەتەلەيتىندەي...
«ۇيدە وتىرىپ بيزنەس جاساۋ» دەگەن وقىعان ءبىلىم مەن مەڭگەرگەن ماماندىعىڭىزدى, العان ديپلومىڭىزدى ساندىققا ساقتاپ قويۋ دەگەن ءسوز ەمەس. كەرىسىنشە, نەگىزگى جۇمىسىڭىزعا كەدەرگى كەلتىرمەيتىن كاسىپ كوزىن كادەگە جاراتىپ, قوسىمشا پايداعا كەنەلۋ. سونداي جانداردىڭ ءبىرى – استانالىق جانەركە تۇرسىنعازىقىزى. ول ۇيدە وتىرىپ ءارتۇرلى قۋانىش, تويعا ارناپ تويباستار سىيلىقتارىن جاساپ, ساتۋدا.
«كەز كەلگەن ادام ومىرگە كەلىپ, اينالاسىن تانىپ, جان-جاققا كوز تاستاعان ساتتەن باستاپ, پايدا تابۋ, بايلىققا كەنەلۋ جولىن قاراستىراتىنى بەلگىلى. استانامىزعا قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن بولەك, شەتەلدەردەن دە قانشاما ادام كەلىپ قونىستانۋدا. سول سەبەپتى ادام سانى ارتقان سايىن قارجى تابۋ جولى دا قارقىنداپ, باسەكەلەستىك دەڭگەيى وسەتىنى بەلگىلى. تويباستار سىيلىقتارىن جاساۋدى ءۇش جىل بۇرىن قولعا العان بولاتىنمىن. ءبىرىنشى بالامىز ومىرگە كەلگەندە, قوناقتار شاقىردىق. سول كەزدە قوناقتارعا ۇسىناتىن تويباستاردى ساتىپ الماي, ءوزىم جاساپ كورسەم دەگەن وي كەلدى. مەنىڭ جاساعانىمدى ۇناتقان جاقىندارىم, تانىستارىم, دوستارىم ماعان تاپسىرىس بەرە باستادى. قازىر جاقىندارىمىزدىڭ, جاناشىرلارىمىزدىڭ جارناماسىمەن كوپتەگەن تۇتىنۋشى, تۇراقتى الۋشى ادامدار تاۋىپ, كۇنىنە 10-نان اسا تاپسىرىس قابىلدايمىز. ساعاتىنا ەسەپتەگەندە 100 دانا تويباستار دايىندايمىز», دەيدى جانەركە تۇرسىنعازىقىزى.
ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىزدىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى, ول وسى ءبىر كاسىپتى قوسىمشا سۇيىكتى ءىسى رەتىندە اينالىساتىندىعى دەۋگە بولادى. سەبەبى جانەركە قازىر قالاداعى دۇكەندەردىڭ بىرىندە كاسسير بولىپ ەڭبەك ەتۋدە. ول بۇعان دەيىن «Mega Silk Way», «حان شاتىر» سياقتى ءىرى ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىندا دا ەڭبەك ەتكەن.
«تويباستار سىيلىقتارىن ازىرلەۋ سۇيىكتى ءىسىم بولعاندىقتان, ۋاقىتىن بەلگىلەپ قويىپ اسىقپاي دايىندايمىن. ارينە, ونىڭ دا وزىندىك جاۋاپكەرشىلىگى بار. دەگەنمەن جانىڭ قالاپ جاساعان جۇمىستى بارىنشا تاپسىرىس بەرگەن ادامنىڭ تالعامىنان شىعاتىنداي شىنايى جاسايسىڭ. بىزگە سەنىپ تاپسىرىس بەرگەن ادامداردىڭ كوڭىلى قالماۋ ءۇشىن, تياناقتى ءارى ساپالى قىلىپ ازىرلەيمىز», دەيدى ول.
قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە مۇنداي كاسىپپەن اينالىساتىن ادامداردى كوپتەپ كەزدەستىرۋگە بولادى. ولاردىڭ ارقايسىسىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى دە جوق ەمەس. عالامتور بەتىن اقتارىپ وتىرساڭىز, اسىرەسە ايەلدەر قاۋىمىنا ارنالعان ۇيدە اقشا تابۋ جۇمىستارى جەتىپ ارتىلادى. ولاردىڭ قاتارىندا تاماق ىستەۋ, كيىم تىگۋ, قولونەر بۇيىمدارىن جاساۋ, توقىما توقۋ سياقتى ءىس تەتىگى كوپ. نەگە ايەلدەر؟ «ەر ازىعى مەن ءبورى ازىعى جولدا» دەگەن حالقىمىزدىڭ ەستى ءسوزىن ەسكەرسەك, نازىك جاندىلاردىڭ ۇيدە وتىرىپ, بالا باعۋى دا زاڭدى. ايتسە دە قولىنان كەلگەنشە ەرىنىڭ ءبىر جاعىنا شىعىسىپ اقشا تابۋى ابەس ارەكەت ەمەس. ءتىپتى ۇيدە وتىرىپ اقشا تابۋدى وتباسىلىق كاسىپكە دە اينالدىرىپ ۇلگەرگەندەر بار. سونداي وتباسىنىڭ ءبىرى – بەرىك پەن جانار.
«وتباسىمىزبەن ۇيدە وتىرىپ تاپسىرىس قابىلداپ جۇرگەنىمىزگە التى جىلداي ۋاقىت بولدى. العاشقىدا فوتو ءتۇسىرۋ حوببي رەتىندە باستالدى. سودان وتباسىن قۇرىپ قالاعا كەلگەننەن كەيىن فوتوگروف بولىپ تابىس تابا باستادىم. كەلىنشەگىم جاناردىڭ ەڭ العاشقى تابىسى – ىشىنە كارتوپ سالىپ جاساعان ءبالىش بولدى. تاڭعى تورتتە تۇرىپ, سەگىزگە دەيىن ءپىسىرىپ, كەسىپ دايىنداپ قويادى. مەن جاڭا پىسكەن قالپىندا ءۇيدىڭ ماڭىنداعى شاشتارازدارعا, دۇكەندەرگە ساتىپ كەلەمىن. سوسىن وسى تاسىلمەن ءتاتتى تورتتار ءپىسىردى. تابىسى مولىنان بولماسا دا, بۇل بىرىگىپ جاساعان ءىسىمىز بىزگە شابىت بەردى. وسىلاي بىرىگىپ ارەكەت جاساساق الداعى ۋاقىتتا جاقسى جەتىستىككە جەتەتىنىمىزگە سەنىمدى بولدىق. ءارى قاراي ينتەرنەت ارقىلى بالالارعا ارنالعان كيىمدەر ساتتىق. سوسىن كەلىنشەگىم قولونەرمەن شۇعىلدانا باستادى. العاشقىدا سراپبۋك البومدار ساتتى, ودان كەيىن ويۋمەن ورنەكتەلگەن توركورپەلەرگە تاپسىرىستار قابىلدادى. نارەستەلەرگە ارنالعان ارنايى ماتالاردان تىگىلگەن بەسىك جابدىعىن تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ تالابىنا ساي جاسادى. بۇگىندە 1-8 جاس ارالىعىنداعى بالالارعا ارنالعان زاماناۋي ۆيگۆامدار (ۇيشىك) جاساپ ءجۇر. ادامدار بالالار بولمەلەرىنىڭ ديزاينىنا بايلانىستى نەمەسە وزدەرىنە ۇناعان ماتالار جيناعىنان تاپسىرىس بەرەدى. ۆيگۆام ءتورت اعاشتان, كوركەمدەلىپ تىگىلگەن شاتىردان, ىشىنە توسەيتىن ارنايى جۇمساق كورپەدەن, دەكوراتيۆتى جاستىقتاردان جانە ءارتۇرلى ادەمى قوسىمشا جابدىقتاردان تۇرادى. ۆيگۆامعا تاپسىرىس بەرەتىن كىسىلەر بالالارىنىڭ تۋعان كۇنىنە ارناپ نەمەسە تۋىستارىنىڭ بالالارىنا سىيلىققا الادى. «دايىن ۆيگۆامدى ۇيىنە اپارىپ قۇراستىرىپ قۇرىپ بەرەمىن. جاڭا ۇيشىكتىڭ يەسى بولعان بالالاردىڭ قۋانىشىن كورگەندە ءبىز دە قۋانامىز. وزىمە كەلەتىن بولسام, فوتوگروف بولىپ جۇمىس ىستەپ جۇرگەنىمە بەس جىلداي بولدى. اراسىندا ينتەرنەت ارقىلى تسيفرلى پيانينو دا (تسيفراۆوە پيانينو) ساتىپ كوردىم. تەندەرگە دە قاتىستىم. قازىرگى ۋاقىتتا وزىمە ۇنايتىن 3 باعىتتى تاڭداپ, تاپسىرىستار قابىلدايمىن. ءبىرىنشى باعىتىم, بالالاردى ءتۇسىرۋ. ناتيجەسىندە سول كۇنگى بالالاردىڭ قۋانىپ, شاتتىققا بولەنىپ جۇرگەن قايتالانباس ساتتەرى ەستەلىك بولىپ قالادى. ەكىنشى ۇيلەردىڭ ىشكى-سىرتقى ينتەرەرلەرىن تۇسىرەمىن. ادەتتە ۇيلەرىن ساتۋعا جانە جالعا بەرەتىن كىسىلەر نەمەسە كەڭسە, مەيرامحانا, قوناقۇيلەر جارناماعا بەرۋگە ارناپ فوتو تۇسىرۋگە تاپسىرىس بەرەدى. ءۇشىنشى باعىتىم ينتەرنەت دۇكەندەرگە ارناپ فوتو ءتۇسىرۋ. بۇل فوتولار تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ زاتتارىن زامانعا ساي جارنامالاۋعا, زاتتارىنىڭ كاتالوگىن جاساۋعا, ساۋداسىنىڭ جۇرۋىنە, كاسىبىنىڭ العا قاراي دامۋىنا اسەر ەتەدى. ەڭ نەگىزگىسى, جۇمىسىمىز وزىمىزگە ۇنايدى. كاسىبىمىزدى ۇزدىكسىز دامىتۋ جولىندامىز», دەيدى وتاعاسى.
بۇگىنگى تاڭدا ەكى بالا تاربيەلەپ وتىرعان بەرىك شاحمۇرات ۇلى مەن جانار سەرىكبايقىزى وتباسى بولىپ جۇمىس ىستەۋ بارىسىندا قيىنشىلىقتاردىڭ دا كەزدەسكەنىن جاسىرمادى.
«سول كەزدە كەلىنشەگىم ەكەۋمىز ءبىر بىرىمىزگە قولداۋ كورسەتىپ, ءتيىمدى شەشىم قابىلداۋعا ارەكەت جاسادىق. ناتيجەسىندە جاڭا يدەيالار پايدا بولدى. سول يدەياعا بايلانىستى تەز ارادا ارەكەت ەتۋدى ۇيرەندىك. جاقىن دوستارىمنىڭ دا كومەگى كوپ بولدى. ولاردان ءاردايىم اقىل-كەڭەس سۇراپ تۇرامىن», دەيدى ولار.
ارينە قولىڭنان كەلىپ, قابىلەتىڭ جەتىپ تۇرسا تالاي ىسپەن اينالىسۋعا مۇمكىندىك مول. پاۆلودار وبلىسىنىڭ تۋماسى ايجان قاناشقىزى دا ۇيدە وتىرىپ سۇيىكتى ءىسى ارقىلى تابىس تاۋىپ جۇرگەن كەلىنشەكتەردىڭ ءبىرى. ول نەگىزىنەن قاعازدان, مونشاقتاردان, ءارتۇرلى اسىل تاستاردان ساندىك بەزەندىرۋ زاتتارىن جاسايدى.
ساندىك بەزەندىرۋ زاتتارىن جاساۋدى 2014 جىلى باستادىم. قىز-كەلىنشەكتەرگە القا, وڭىرجيەك, بەلدىك, بىلەزىك, ديادەما جاساپ قانا قويماي, بالاباقشا, مەكتەپ جاسىنداعى بالالارعا ارناپ ءتۇرلى ءىس-شارالاردا كيەتىن كيىمدەر تىگەمىن. نەگىزگى ماماندىعىم – ينتەرەر ديزاينەرى. ءبىلىمىم جوعارى. 2010-2015 جىلدارى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ساۋلەت-قۇرىلىس فاكۋلتەتىندە ءبىلىم الدىم. ستۋدەنت كەزىمدە قاعازدان جاسالعان وريگامي تەحنيكاسىندا فلوريستيكالىق كورمەلەرگە قاتىستىم. بالامەن وتىرعاندىقتان العاشىندا تەك قىزىما جاساپ ءجۇردىم. كەيىن تانىس دوستارىمىز بالالارىنا الا باستادى. ءبىر كۇنى ءسىڭلىم ينستاگرام جەلىسىندە جەكە پاراقشا اشىپ بەرىپ, جاساعان زاتتارىمدى سوعان سالۋىما كەڭەس بەردى. قازىرگى ۋاقىتتا الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى ءارتۇرلى قالادان تاپسىرىستار ۇزىلمەي تۇسۋدە», دەيدى ايجان قاناشقىزى.
بەلگىلى كاسىپكەر بيلل گەيتس «بيزنەس – ۇلكەن قۇمارلىق پەن ازعانا ەرەجەدەن تۇراتىن وتە قىزىق ويىن» دەگەن ەدى. ءيا, قۇمارلىق پەن قىزىعۋشىلىق قاتار جۇرمەسە, باستالعان كاسىپتىڭ اياقتالۋى دا تەز بولارى ءسوزسىز.
