دوڭگەلەك ۇستەل بارىسىندا ساراپشىلار جولداۋدىڭ قازاقستان حالقىنىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن, سۇرانىسى مەن وزەكتى ماسەلەلەرىن ەسكەرىپ, ناقتى شەشىم جولدارى مەن ارنايى شارالاردى قاراستىرعانىن اتاپ ءوتتى. جيىن مودەراتورى-ساياساتتانۋشى ەرلان سايروۆتىڭ ايتۋىنشا, جولداۋدىڭ تاريحي ماڭىزى زور. «ەڭ الدىمەن, بۇل زاڭدى سايلانعان ەكىنشى پرەزيدەنتىمىزدىڭ العاشقى حالىققا جولداۋى, ياعني, ءبىز قوعامدىق-ساياسي دامۋدىڭ بەلگىلى ءبىر بەلەسىن باعىندىردىق. ەكىنشىدەن, جولداۋدا ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, ساياسي دامۋى جان-جاقتى قوزعالعان. ال قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق دامۋى قوعامدىق-ساياسي سالانىڭ جاڭعىرۋىنسىز مۇمكىن ەمەس», دەدى ساياساتتانۋشى.
دوڭگەلەك ۇستەل قاتىسۋشىسى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى بۇركىتباي اياعان «جولداۋدىڭ ماڭىزدىلىعى – حالىقتىڭ ساۋالىنا جاۋاپ بەرگەنى» دەپ اتاپ ءوتتى. «جولداۋدا ايتىلعان سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس پەن قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق دامۋى, شيكىزاتتىڭ شەتكە كەتۋى ماسەلەلەرىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى», دەدى ب.اياعان. «جولداۋدا جوعارىدا ايتىلعان ماسەلەلەردى شەشۋگە ناقتى قادامدار ۇسىنىلعان. 90-جىلدارى قازاقستان الدىنا قويىلعان ساياسي-ەكونوميكالىق ماسەلەلەر باسقا بولسا, قازىر ەلىمىزدىڭ الدىندا الەمدەگى وزىق مەملەكەتتەردەن قالماي, دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ماقساتى تۇر», دەدى ول.
رەسەيلىك ساراپشى, ماسكەۋ قالاسى ەۋرازيالىق كوممۋنيكاتسيا ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى الەكسەي پيلكو جولداۋدا كوتەرىلگەن ءتورت باسىم باعىتقا توقتالدى. «بىرىنشىدەن, قوعامدىق ديالوگتىڭ مەحانيزمدەرىن جەتىلدىرۋ تۋرالى كوپ ايتىلدى. بيلىك پەن قوعام ءبىر-ءبىرىن تۇسىنە ءبىلۋى كەرەك, كەرى بايلانىستىڭ بولۋى ماڭىزدى. بۇل رەتتە ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى ەلدە تۋىنداعان تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى انىقتاپ, ولاردى العاشقى ساتىلاردا شەشەدى», دەدى ساراپشى. جولداۋدا ايتىلعان كوپپارتيالى ساياسي جۇيە باسەكەلىك ورتانىڭ پايدا بولىپ, قابىلەتتى جانە ۇزدىك باسشىلاردىڭ ىرىكتەلۋىنە الىپ كەلەتىنىن ايتتى. «پوستكەڭەستىك ەلدەر اراسىندا قازاقستان ءبىرىنشى بولىپ ساياسي ءترانزيتتى باستادى. قازاقستاننان كەيىن بۇل جولدى ءجۇرىپ وتەتىن رەسەي, بەلارۋس جانە وزگە دە ەلدەر ءۇشىن جەڭىلىرەك بولماق», دەدى الەكسەي پيلكو.
جيىن قاتىسۋشىسى ساياسي عىلىمداردىڭ كانديداتى ەلەنا نەچاەۆا بيىلعى جولداۋدا قوعامدا تالقىلانىپ جاتقان ەڭ وزەكتى ماسەلەلەرگە باسىمدىق بەرىلىپ, شەشۋ جولدارى قاراستىرىلعانىن باسا ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل – بيلىك قوعامدا تۋىنداعان ساۋالدار مەن الەۋمەتتىك جەلىدە قىزۋ تالقىعا ءتۇسىپ جاتقان تاقىرىپتاردى جانە حالىقتى مازالاعان ماسەلەلەردى مۇقيات سارالاپ وتىر دەگەن ءسوز. سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, زەينەتاقى سەكىلدى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماسەلەلەردىڭ جان-جاقتى قاراستىرىلعانىن اتاپ ءوتتى. «ەڭ باستىسى, بيىلعى جولداۋ ءبىر-ءبىرىمىزدى تىڭداپ ۇيرەنۋ كەرەك ەكەنىمىزدى كورسەتتى», دەدى ەلەنا نەچاەۆا.
شارا بارىسىندا قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ الەۋمەتتىك-ساياسي زەرتتەۋلەر ءبولىمىنىڭ باسشىسى الۋا جولدىبالينا ەلىمىزدە ازاماتتارمەن كەرى بايلانىس قالاي جۇرەتىنىنە توقتالدى. ساراپشى جەرگىلىكتى اكىمدىكتەردىڭ جۇمىسىن باعالاۋدا حالىقتىڭ پىكىرىنە جۇگىنۋ وتە ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى. الايدا تۇرعىندار كوپ جاعدايدا شاعىم نەمەسە وزگە دە ساۋالمەن ءوز ايماقتارىنداعى ءتيىستى مەكەمەلەرگە بارۋدىڭ ورنىنا, بىردەن ورتالىق ورگانعا جۇگىنەدى ەكەن. «بۇل – وڭىرلەردە حالىقپەن كەرى بايلانىس ورناتۋدى قولعا الۋ كەرەك ەكەنىن بىلدىرەدى», دەدى مامان. دەرەكتەرگە سايكەس, سوڭعى بەس جىلدا ازاماتتاردىڭ سۇراۋى مەن شاعىمدار سانى ەداۋىر كوبەيگەن جانە بۇل تەندەنتسيا الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسا بەرمەك. ءالى كۇنگە دەيىن جازباشا سۇراۋلاردىڭ كورسەتكىشى جوعارى ەكەن. سوندىقتان ساراپشى جولداۋدا كورسەتىلگەن باستى باعىتتاردىڭ ءبىرى – حالىقپەن بايلانىس ورناتۋدا ەلەكتروندى سۇراۋ سالۋ دەڭگەيىن ۇلعايتۋ كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى. اسىرەسە ايماقتاردا بيلىك پەن حالىق اراسىنداعى ديالوگتى ودان ءارى نىعايتۋ ءۇشىن ەلەكتروندى ۇكىمەتتى پايدالانۋدى دامىتۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدى.
سونىمەن قاتار جيىنعا قاتىسقان بىرقاتار ساراپشى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى رەفورمالار مەن ولاردىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى جاسۇلان نۇرباەۆ سالاداعى وڭ وزگەرىستەردى ايتا كەلە, شالعاي اۋىلدارداعى تالاپقا ساي كەلمەيتىن مەكتەپتەردىڭ جابىلۋى ۇلكەن قالالارعا حالىقتىڭ جاپپاي كوشۋى, ۋربانيزاتسيا ماسەلەلەرىنىڭ ۋشىعۋى مەن قالالاردا مەكتەپتەردىڭ جەتىسپەۋى سەكىلدى قيىندىقتارعا الىپ كەلەتىنىن العا تارتتى. ال ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «تەلەراديو جانە قوعاممەن بايلانىس» كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ينديرا رىستينا ء«بىلىم سالاسىنداعى رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ بارلىق كۇشى وقىتۋشىلار مەن مۇعالىمدەرگە تۇسەدى. سول سەبەپتى ولارعا كورسەتىلگەن قولداۋ وتە ماڭىزدى دەپ ەسەپتەيمىن», دەدى.
جيىن سوڭىندا قاتىسۋشىلار پرەزيدەنت جولداۋى ۋاقىت تالابى مەن قوعام سۇرانىسىنا تولىقتاي جاۋاپ بەرەدى دەگەن قورىتىندىعا كەلدى.
