فرانتسيا پرەزيدەنتى ەممانۋەل ماكرون بۇل جاعدايدى «عالامدىق كريزيس» دەپ تانىپ, G7 سامميتىندە تالقىلاناتىنىن ايتقان. ناتيجەسىندە بيارريتسە قالاسىندا سامميتكە جينالعان ىقپالدى جەتى مەملەكەتتىڭ كوشباسشىلارى امازونداعى ءورتتى سوندىرۋگە 22 ملن دوللار قاراجات بەرەتىندەرىن جاريا ەتتى. ەممانۋەل ماكرون قاراجات, ەڭ الدىمەن, ءورت ءسوندىرۋ ۇشاقتارىنىڭ شىعىنىن تولەۋگە كەتەتىنىن جانە فرانتسيا ءورت سوندىرۋگە جۇمىلدىرىلعان ايماقتاعى اسكەرمەن كومەك كورسەتەتىنىن جەتكىزدى.
الايدا برازيليا ۇكىمەتى «ۇلكەن جەتىلىك» ۇسىنعان قاراجاتتان باس تارتاتىنىن ءمالىم ەتتى. وعان قوسا شەتەلدىك دەرجاۆالاردى امازوندى باسقارعىسى كەلەدى دەپ ايىپتاپ وتىر. برازيليا پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ونيكس لورەنزوني Globo-عا بەرگەن سۇحباتىندا: «راحمەت, بىراق بۇل قاراجات ەۋروپاداعى ورمانداردى قالپىنا كەلتىرۋگە قاجەتىرەك», - دەدى. سونداي-اق ول «ماكرون ءتىپتى الەمدىك مۇرانىڭ ءبىر بولىگى بولىپ تابىلاتىن شىركەۋدەگى ءورتتىڭ الدىن الا المادى, ەندى ءبىزدىڭ ەلگە كەڭەس بەرگىسى كەلەدى مە؟», - دەپ نوتر-دام شىركەۋىندەگى ءورتتى ەسكە الدى.
فرانتسيانىڭ گرينپيس ۇيىمى «ۇلكەن جەتىلىكتىڭ» بۇل باستاماسىنا «ەكولوگيالىق اپاتتىڭ شۇعىلدىعى مەن اۋقىمىن ەسكەرگەندە لايىقسىز شەشىم» دەپ باعا بەردى.
برازيليا پرەزيدەنتى جاير مەسسياس بولسونارۋ كوپتەن بەرى ەۋروپا ەلدەرىنىڭ برازيليانىڭ تابيعي رەسۋرستارىنا كوز تىككەنىن ايتىپ كەلەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, برازيلياعا قىزىعۋشىلىق تانىتقانداردىڭ يگى شارالارى – وڭىردە ورنىعىپ الۋ ءۇشىن جاساعان ارەكەتتەرىن جاسىرۋدىڭ امالى عانا. بولسونارۋ شەتەلدەر تاراپىنان جاسالعان كەز كەلگەن قايىرىمدىلىق ەل ەگەمەندىگىنە قاۋىپ توندىرەدى دەپ سەنەدى.
برازيليانىڭ عارىشتىق زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ مالىمەتىنشە, امازون ورمانىندا ءورت وشاقتارى كوبەيىپ, وتكەن جىلدارمەن سالىستىرعاندا رەكوردتىق كورسەتكىشكە جەتكەن. ءورتتى سوندىرۋگە جۇمىلدىرىلعان 44 000 اسكەر قازىر برازيليانىڭ جەتى شتاتىندا ەكولوگيالىق اپاتپەن كۇرەسۋدە.
وسىعان بايلانىستى قوعامدا پرەزيدەنت جاير بولسونارۋدىڭ ەكولوگيالىق ساياساتىنا قارسى نارازىلىق كۇشەيگەن. تابيعات كورعاۋشىلارى بولسونارۋ فەرمەرلەردى جەردى تازالاۋعا شاقىرۋىنان ءورت شىقتى دەسە, عالىمدار تروپيكالىق ورمانداردىڭ از ۋاقىت ىشىندە مۇشكىل حالگە جەتۋىن پرەزيدەنتتىڭ قىزمەتكە كەلگەننەن باستاپ امازون بويىنداعى نۋ ورمانداردى يگەرۋ تۋرالى شەشىمىمەن بايلانىستى دەپ وتىر.
ادەتتە ورمان ورتتەرى برازيليادا قۇرعاقشىلىق ماۋسىمىندا ءجيى ورىن الادى, الايدا ءىرى قارا مالدى ءوسىرۋ ءۇشىن ورماننىڭ كوپ اۋماعى ادەيى يگەرىلۋى مۇمكىن. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, سول سەبەپتەن دە بيىل وڭىردە ورىن العان ءورت سانى جوعارى بولىپ وتىر, قاڭتار مەن تامىز ارالىعىندا 74 000 ءورت وشاعى تىركەلگەن.
الەمدەگى ەڭ ۇلكەن تروپيكالىق ورمان رەتىندە امازون – جاھاندىق جىلىنۋ قارقىنىن باياۋلاتاتىن ومىرلىك ماڭىزدى كومىرتەگىنىڭ قويماسى. مۇندا سونداي-اق وسىمدىكتەر مەن جانۋارلاردىڭ ءۇش ميلليونعا جۋىق ءتۇرى بار, ورماندى القاپتاردى ءبىر ميلليون بايىرعى تۇرعىن مەكەندەيدى.
امازوندى جايپاعان ءورت الەم جۇرتشىلىعىنىڭ نارازىلىعىن تۋدىردى. الايدا كەيبىر تابيعات قورعاۋشىلار NASA-نىڭ ءورت كارتاسىندا وتكەن جەكسەنبىدە ورىن العان ورتالىق افريكاداعى الاپات ءورتتىڭ نەگە ەسكەرۋسىز قالعانىنا الاڭداۋلى. Bloomberg اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتىنە سايكەس, وتكەن اپتادا ەكى كۇن بويى انگولادا برازيلياداعى ورتتەن ءۇش ەسە اۋقىمدى ءورت شىققان. برازيلياداعى 2127 ءورت وشاعىمەن سالىستىرعاندا انگولادا 6902 , ال كورشىلەس كونگو دەموكراتيالىق رەسپۋبليكاسىندا 3395 ءورت بولعان.
