ولاردىڭ قاتارىندا ەرازم روتتەردامسكيدىڭ (1523 ج.) كىتابىن ەرەكشە اتاپ كەتۋگە بولادى. كىتاپتىڭ لاتىن تىلىندەگى ءبىرىنشى باسىلىمى (لەيدەن, 1523 ج.) پاريجدە 1509 جىلى جارىق كورگەندىگىن اتاپ ءوتتى. اتالمىش ساتيرالىق شىعارما كەيبىر ادامنىڭ ارسىزدىعىن اشكەرەلەيدى. كىتاپتىڭ وتىز جىلعا جۋىق مەرزىمدە 40 رەت باسىلعانى سۇرانىستىڭ جوعارى بولعاندىعىن كورسەتەدى. ال ءىى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارىندا توقتاپ قالۋىنا بايلانىستى سيرەك كىتاپتار مەن قولجازبالار قورىنىڭ جۇمىسى 1946 جىلعى ناۋرىز ايىنان قايتا جاندانىپ, شىعىس قولجازبالارىنا تولىق سيپاتتاما جاسالىندى. وسى كەزەڭدە شىعىس قولجازبالارىنا 180 انىقتاما دايارلانىپ, ءحVى-ءحVىىى عع. قولجازبالار انىقتالعان.
1946 جىلى سيرەك كىتاپتار مەن قولجازبالاردىڭ قورىن تۇگەندەۋ, كىتاپتارمەن جانە كاتالوگتارمەن تولىق سالىستىرۋ جۇمىستارى اياقتالدى. سول جىلى 47 دانا سيرەك كىتاپ ساتىپ الىندى. ولاردىڭ ەڭ قۇندىلارى – «زلاتىە وستاتكي درەۆنوستي» (1783 ج), ا. بەنيگسەن «لەگەندى ي سكازكي تسەنترالنوي ازي» (1786 ج) شىعارمالارى, ونىڭ كەيبىرەۋلەرىنە قولتاڭبالار قويىلعان. 1947 جىلى جالپى كىتاپ ساقتاۋ ورنىنان 771 دانا سيرەك كىتاپ ىرىكتەلىپ, 279 عىلىمي سيپاتتاما جاسالعان.
سيرەك كىتاپتار مەن قولجازبالار قورىنىڭ سول كەزدەگى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى – 1917 جىلعا دەيىن قازاق تىلىندە شىققان كىتاپتاردى جالپى ساقتاۋ ورنىندا ىرىكتەۋ مەن وڭدەۋ بولدى. بۇل قور 50-جىلداردىڭ باس كەزىنە قاراي قازاقستان تۋرالى مالىمەت بەرەتىن شەتەل ادەبيەتتەرىن جانە ولاردىڭ ساقتاۋ ورنىن انىقتاۋمەن اينالىستى. سونىمەن 1950 جىلعا قاراي تۇگەندەۋ كىتاپتارى بويىنشا ەسەپكە الىنعانى: كىتاپتار مەن جۋرنالدار – 6534 دانا; گازەتتەر – 61 تىگىندى; البومدار – 42 دانا. سونىڭ ىشىندە ورىس جانە سلاۆيان تىلدەرىندەگى كىتاپتار مەن جۋرنالدار – 4367 دانا; باتىسەۋروپالىق تىلدەردە – 2167 دانا. قولجازبالار ورىس جانە سلاۆيان تىلدەرىندە – 264; قازاق تىلىندە – 41; شىعىس تىلدەرىندە – 275; باتىسەۋروپالىق تىلدەردە – 2167 دانا; سيرەك كىتاپتار مەن قولجازبالار قورىنداعى گازەتتەر: قازاق جانە شىعىس تىلدەرىندە – 52 دانا; ورىس تىلىندە – 57 تىگىندى.
بۇگىندە ءبولىم ميكروفورمالاردى وقيتىن اپپاراتتار جانە كومپيۋتەرلىك تەحنيكالارمەن جابدىقتالعان. وندا ساقتالعان بارلىق بىرلىكتەر ۇلتتىق جانە الەمدىك تاريحي-مادەني مۇرالار تىزىمىنە ەنگەن.
الماتى
