قوعام • 23 تامىز, 2019

ءتۋريزمدى دامىتۋعا ۇلتتىق كومپانيالار دايىن با؟

264 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

الاكولگە ء(ۇرجار جاعى) 4-5 جىلدان بەرى كەلمەپ ەدىك, ۇلكەن وزگەرىستەر بار ەكەن. ءبىز جاعالاۋدان 20 مەتردەي عانا قاشىقتىقتا ورنالاسقان «لازۋرنىي بەرەگ» اتالاتىن دەمالىس ۇيىنە تۇستىك. ەكى قاباتتان سالىنعان دەمالىس ءۇيىنىڭ ءۇش كورپۋسىندا كەمىندە 70-80 ادام دەمالۋدا. ولاردىڭ تاماقتانۋىنا ارنالىپ, ۇلكەن اسحانا سالىنعان. قىزمەت كورسەتۋشىلەر جاعى تۋريستەردىڭ كوڭىلىن قايتسەك تابامىز دەگەندەي جۇگىرىپ ەڭبەك ەتۋدە. ءبارى دە يناباتتى, مادەنيەتتى قازاقتىڭ قاراكوز جاستارى. دەمالىس ءۇيىنىڭ باسشىسى باۋىرجان دەگەن كاسىپكەردىڭ ءوزىن كورمەسەك تە, مۇنداعى جۇمىستى جولعا قويۋىنا قاراپ, ىسكەر ازامات ەكەندىگىن بايقادىق.

دەمالىس ءۇيىنىڭ 1 ادامعا ءبىر كۇندىك ورتاشا باعاسى 7,5 مىڭ تەڭگە ەكەن. ءتىپتى بۇل باعادان دا ارزان نومىرلەردى تابۋعا بولادى. وسى باعاعا ءتۋريستىڭ ءۇش مەزگىل تا­ماعى دا كىرەدى. نومىرلەردىڭ ىشىن­دە جايلى توسەك, دۋش, اجەتحانا ور­ناتىلعان. سوندا بار بولعانى 75 مىڭ تەڭگەگە 10 كۇن دەمالىپ, كول قىزىعىنا باتىپ, ەم الىپ قاي­تۋىڭىزعا بولادى. باسقا قاي ەلدەن مۇنداي ارزان دەمالىس ورنىن تابا الار ەدىڭىز؟ ارزان دەيتىن تۇر­كيا­نىڭ انتالياسىنا بارساڭىز, كە­مىندە 1 مىڭ دوللاردىڭ باسىنا سۋ قۇيىپ قايتارىڭىز انىق. جوق, مۇنداي باعانى تەك تۋعان ەل تا­بي­عاتى عانا ۇسىنا الادى.

الاكولگە تۋريستەردىڭ قاپتاي ءتۇسۋىنىڭ ءبىر سىرى وسى باعا قولاي­لىلىعىندا جاتقان سەكىلدى. سو­عان ساي مۇنداعى دەمالىس ورىن­دا­رىنىڭ سانى دا جىلدان-جىلعا جەدەل ءوسىپ, ءبىزدىڭ كوز الدىمىزدا جاڭا ءبىر جازعى قالا پايدا بولىپتى. ماسەلەن, ءبىز بۇرىن كەلگەن كەزىمىزدە «لازۋرنىي بەرەگ» تە, ونىمەن قاناتتاسا, سامساي بوي كوتەرگەن باسقا دەمالىس ورىندارى دا بولماعان ەدى. كولدىڭ بۇل تۇسى جالاڭاشتانىپ بوس جاتاتىن. جا­عا­جايدىڭ ورنىنا قۇلامالى جار­دى عانا بايقاۋعا بولار ەدى. ال ەندى سول جار شەگەندەلگەن. ءبىر شەت­­تەن جەل سوقسا الاس ۇرىپ كە­تە­­تىن بۋرا تولقىنداردىڭ ەكپىنىن با­ساتىنداي كول ىشىنە قاراي سۇعىنا كىرەتىن قۇرىلعى جول سالىنعان. ونىڭ جاعاسىنا تۋريستەرگە كولدى ارا­لاتىپ قىزمەت كورسەتەتىن شاعىن موتورلى جانە موتورسىز قايىقتار توقتايتىن بولعان.

وسىدان ون شاقتى جىل بۇرىن الاكولدە ءارى اسقاندا 100-150 مىڭ ادام عانا دەمالاتىن ەدى. بىلتىر دەمالۋشىلار سانى 800 مىڭنان اسىپتى. سونىڭ ىشىندە ءبىر جىلدىڭ ىشىندە عانا كەلۋشىلەر سانى 30 پايىزعا ۇلعايىپتى. ال وسى جىلدىڭ ەسەبى بەلگىسىز. ويتكەنى ماۋسىم ءالى اياقتالعان جوق. بىراق قىزمەت كورسەتۋشى قو­ناقۇيدەگىلەر سوزىنە قاراعاندا 1 ملن-نان اسىپ جىعىلۋى ابدەن مۇم­كىن. ويتكەنى كەلۋشىلەر قاراسى بۇ­رىنعىدان دا مولايا تۇسكەن.

سوڭعى جىلداردىڭ تاعى ءبىر جا­­عىمدى جاڭالىعى, دەمالىس ۇي­­لەرىنىڭ ورتاسىنان جانە كول جا­­عالاۋىنان ءتۇزۋ جانە كەڭ ەتىپ قى­­دىرۋشىلار كوشەسى – اربات تۇر­­عىزىلعان جانە ول ءتۇن­نىڭ ءوزىن ساما­لاداي ەتىپ تۇرا­تىن جارىق­تارمەن, ءساندى ورىندىقتارمەن, اتكەنشەكتەرمەن, باسقا دا قۇرال-جابدىقتارمەن بەزەندىرىلىپتى. ار­باتتىڭ ەكى جاعى – تولعان كافەلەر, دۇكەندەر, ءتۇرلى ساۋدا-ويىن سا­ۋىق نۇكتەلەرى. جاستار ءۇشىن ديس­كوتەكاڭىز دا, جاسى كەلگەندەر ءۇشىن سەيىل-سەرۋەن قۇراتىن, اينالاسىن قىزىقتاپ, دەمالاتىن جەرلەر دە وسىندا.

ال ەندى كەشكىسىن ارباتقا قاراي ءورىپ شىعاتىن حالىقتىڭ قاراسىندا قيساپ جوق. وسىنى كورىپ, مۇندا وتباسىمەن جىلما-جىل كەلىپ جۇر­گەن بەلگىلى جۋرناليست-اۋدارماشى جۇماعازى يگىسىنوۆ اعامىز «الا­كول قازاقتىڭ لاس-ۆەگاسىنا اي­نالعان ەكەن» دەپ قالدى.

سونىمەن قازىرگى كەزەڭدە الا­كول جاعالاۋىنداعى بيزنەس قار­قىندى دامۋ ۇستىندە. كولدىڭ ءبىر بو­­لىگى اۋماقتارىندا ورنالاسقان شى­عىس قازاقستان وبلىسى مەن ءۇر­­­جار اۋدانىنىڭ اكىمدىكتەرى وسى ىسكە ۇلكەن ءمان بەرىپ, تۋ­ريس­­تىك ينفراقۇرىلىمداردى جە­تىل­دى­رۋ باعىتىندا كوپ جۇمىس جۇر­­گىز­گەن­دىگى كورىنىپ-اق تۇر. ال ين­فرا­قۇرىلىمداردىڭ دامۋى بيز­نەستىڭ كۇرت دامۋىنا اكەلگەن.

ءبىر وكىنىشتىسى, الاكول ءتۋريزم­نىڭ دامۋىنا كول­دەنەڭ بولىپ وتىر­عان جايت­تار­دىڭ بار ەكەندىگىن دە ءوز كو­زى­مىزبەن كورىپ قايتتىق. ما­سە­لەن, كول جاعالاۋىنداعى دە­ما­لىس ورىندارىندا جارىق ءجيى ءسو­نىپ قالادى ەكەن. ال مۇنىڭ ءوزى كەلۋ­شىلەر ءۇشىن دە, قوناقۇيلەر قىز­مەتكەرلەرى ءۇشىن دە ۇلكەن ابى­گەر. ەكىنشىدەن, ينتەرنەت قىزمەتى وتە ءالسىز. مۇنىڭ ءوزى تۋريستەردىڭ سىرت­قى الەممەن بايلانىسىن شەك­تەۋدە. ۇشىنشىدەن, تۋريستەرگە پويىز ار­قىلى كەلىپ-كەتۋ ماسەلەسى شە­شىل­گەنىمەن پويىز توقتايتىن جا­­­لا­ڭاشكول ستانساسىندا وعان ءمى­­­نىپ-ءتۇسۋ دەگەنىڭىز قيامەت قا­يى­م ەكەن. قاي ۆاگونعا قالاي وتى­­رار­لارىن بىلمەي سەڭدەي سو­عى­لىس­قان حالىق. ستانسا عي­ما­را­تى سە­كىلدى شاعىن بىردەڭە قال­قيىپ تۇر­عانىمەن, ول جابىق. ستان­سا با­سىندا ءجون سۇرايتىن قىز­مەت­كەر جوق. ونىڭ ۇستىندە, ستان­سا پەررونى بار بولعانى ەكى-ءۇش ۆا­گونعا عانا ارنالعاندىقتان پو­­يىز كەلىپ توقتاعان ساتتە جولاۋ­شى­لاردىڭ ءوز ۆاگوندارىنا جەتۋى ءۇشىن قولدارىنداعى جۇكتەرىن جول­­سىز جەرمەن سۇيرەلەپ, ارپا­لىس­قا تۇسۋىنە تۋرا كەلەدى. ءوز ۆا­گو­نى­ڭىزعا جەتىپ ۇلگەرگەنىڭىزبەن, ەن­دى وعان ءمىنىپ كورىڭىز! تەمىر جول تەگىس ەمەس ساي-سالانىڭ ىشىمەن بىر­­­­نەشە مەتر بيىكتىككە كوتەرىلىپ سا­­لىنعاندىقتان ۆاگونىڭىزعا ءمى­­نۋ ءۇشىن تاۋعا شىققانداي بو­لا­سىز. ودان كەيىن جولسەرىك ءسىزدى جو­­­­عارىدان قولىن سوزىپ كوتەرىپ ال­­ماسا, تاعى مىنە المايسىز. قىس­قا­سى, قان سورپاڭىز شىعادى. ءسىز­دىڭ كول جاعالاۋىندا وتكىزگەن دە­ما­لىسىڭىزدىڭ بار راحاتىن وسى جەر سىعىپ الادى.

ارينە, بۇل جاعداي ءبىر كۇندىك ەمەس, جالاڭاشكول ستانساسىندا جازعى ماۋسىمداعى پويىز قا­تى­ناسى ورناعاننان بەرگى كۇندەلىكتى بولىپ جاتقان كورىنىس قوي. بىراق سوعان قاراماستان «قازاقستان تەمىر جولى» اق-تىڭ ءتيىستى مەكەمەلەرىنىڭ كوز­جۇمبايلىققا سالىنىپ, تىم-تىرىس وتىرعانى ويلاندىرماي قوي­­­مايدى. تىم قۇرىعاندا اۋزى بە­كىتىلىپ تۇرعان ستانسانىڭ شاعىن عانا ءۇيىن جەدەلدەتىپ جوندەپ, سول جەرگە قاي ۆاگوننىڭ قاي جەر­گە توقتايتىندىعىن بىلمەي, سا­بىل­­­­عان حالىققا جول سىلتەپ, جو­لاۋ­­شىلاردىڭ ارىز-ارمانىن تىڭ­­داپ, جوعارى جاققا جەتكىزەتىن ءبىر-ەكى قىزمەتكەردى وتىرعىزۋعا بو­لادى عوي.

«قازاقستان تەمىر جولى» اق-تىڭ ءتيىستى مەكەمەلەرى ءۇنسىز جات­قانىمەن جولاۋشىلاردىڭ جا­ن­ايقايى مەملەكەتتىك ورگاندارعا جەتە باستاعان سەكىلدى. ماسەلەن, ءبىز پويىزعا مىنگەننەن كەيىن ۆا­گونداردى ارالاپ, حالىقتىڭ تالاپ-تىلەگىن تىڭداپ جۇرگەن الماتى وب­لىسى بويىنشا كولىكتىك با­قى­لاۋ ينسپەكتسياسىنىڭ قىزمەت­كەر­لەرىن كوردىك. ولار بىزگە كولىك پروكۋ­راتۋراسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا تەكسەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جۇرگەندەرىن, ويتكەنى جالاڭاشكول جانە جول بويىنداعى باسقا دا ستانسالار بويىنشا پەر­رونداردا جولاۋشىلار قاۋىپ­سىز­دىگىنىڭ دۇرىس ساقتالماي تۇر­عان­دىعىن ايتتى. ولاردى كورىپ ءبىز مىن­گەن ۆاگوننىڭ اشۋعا بۋلىققان جو­لاۋشىلارى بىردەن شۋلاپ قويا بەردى. ماسەلەن, جەزقازعاندا تۇ­را­تىن شاحبان ءجۇنىسوۆا دەگەن ەگ­دە جاستاعى ايەل ءوزىنىڭ پويىزعا پەر­رونى بار جەردەن مىنبەك بول­­عاندىعىن, بىراق ول جەردەن باس­­قا ۆاگوننىڭ جولسەرىگى ءوزىن مىن­گىزبەگەندىگىن, ءوز ۆاگونىنا زورعا جەتىپ وعان مىنبەك بولعاندا ۆاگون ەسىگىنىڭ جاقتاۋىنا قولىنىڭ, تەپ­­­كىشەگىنە اياعىنىڭ جەتپەي تو­مەن قاراي دومالاپ كەتكەندىگىن, ءبىر ۇلكەن ادامنىڭ اۋپىرىمدەپ ءجۇ­­رىپ ءوزىن مىنگىزگەندىگىن ايتتى. باس­قا جولاۋشىلار دا باستارىنان وت­كەن وسىنداي وقيعالارىن بايان­داپ جاتتى. كولىكتىك باقىلاۋ ينس­پەك­تسيا­سىنىڭ قىزمەتكەرلەرى وسى­نىڭ ءبارىن جازىپ الدى. ەندى ءتيىستى جە­رىنە جەتكىزگەن دە بولار.

سونىمەن ءبىزدىڭ بايانداعان بۇل ءۇش پروبلەمامىز «كەگوك», «قا­ز­اق­تەلەكوم», «قازاقستان تە­مىر جو­لى» سەكىلدى ۇلتتىق كومپا­نيا­لا­رى­مىزدىڭ قىزمەتىنە قاتىستى ما­سەلەلەر. قىسقاسى, ءتۋريزمدى دا­مى­تۋعا جەرگىلىكتى بيلىك ءازىر بول­عا­نىمەن, ۇلتتىق كومپانيالار دايىن بولماي شىقتى.

الداعى ۋاقىتتا بۇل ماسەلەلەر ەس­كەرىلسە دەگەن تىلەك بار.

سوڭعى جاڭالىقتار