كاليفورنياداعى سان-نيكولاس شتاتىنان ۇشىرىلعان قاناتتى زىمىرانعا 1987 جىلى كسرو مەن اقش اراسىنداعى ورتا جانە قىسقا قاشىقتىقتاعى راكەتالاردى جويۋ تۋرالى كەلىسىم بويىنشا تىيىم سالىنعان. دەگەنمەن ەكى ەل اراسىنداعى كەلىسىم بيىل 2 تامىزدا توقتادى. كەزىندە ميحايل گورباچەۆ پەن رونالد رەيگان قول قويعان بالليستيكالىق جانە قاناتتى راكەتالاردى جويۋ تۋرالى كەلىسىمدى توقتاتۋ نيەتىن العاش بولىپ اقش-تىڭ قازىرگى پرەزيدەنتى دونالد ترامپ ءبىلدىردى. 2018 جىلدىڭ 20 قازانىندا رەسەي شارتتاردى ساقتامادى دەگەن ايىپ تاعىپ, كەلىسىمدى توقتاتۋدى مالىمدەدى. اقش پرەزيدەنتىنىڭ ايتۋىنشا, رەسەيدىڭ 9م729 زىمىرانىن ۇشىرۋى كەلىسىمدەگى تالاپتارعا قايشى. ودان كەيىن 23 قاڭتاردا ۆاشينگتون ءوز شەشىمىنىڭ ناقتى ەكەنىن حابارلاپ, كەلىسىم 2 تامىزدا رەسمي تۇردە توقتاتىلدى. تالاپ بويىنشا 500 شاقىرىمنان 5,5 مىڭ شاقىرىمعا ۇشاتىن زىمىراندى سىناۋعا, وندىرۋگە تىيىم سالىنعان.
بىلاي قاراساڭىز, 2 تامىزدا توقتاعان كەلىسىمنىڭ ارتىنان 25 تامىزدا زىمىران سىناۋ اقش-تىڭ الدىن الا دايىندىعىن كورسەتكەندەي. رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين دە بۇعان قاتىستى كۇدىگىن جاسىرمادى. فينليانديا پرەزيدەنتىمەن كەزدەسۋ ناتيجەسىندە وتكەن بريفينگتە «اقش بۇل رەتتە جەدەلدىك تانىتتى. مەنىڭ ويىمشا, ولار دايىندىعىن ءبىزدى ايىپتاپ, كەلىسىمدى توقتاتپاس بۇرىن باستاپ كەتكەن سىڭايلى», دەدى ول. سونىمەن بىرگە رەسەي دە ارەكەتسىز قالمايتىنىن جەتكىزدى.
دونالد ترامپتىڭ بۇل شەشىمى مەن زىمىراننىڭ ۇشىرىلۋىن سىناۋشىلار از ەمەس. ءتىپتى اقش-تىڭ دەموكرات-سەناتورلارى راكەتا سىناۋعا قارسىلىعىن ءبىلدىرىپ, پرەزيدەنتكە حات جولدادى. ەليزابەت ۋورەن باستاعان سەناتورلار رەسەيمەن 2021 جىلى اياقتالاتىن كەلىسىمدى ۇزارتۋدى دا ۇسىندى. اقش كونگرەسمەندەرى رەسەيدىڭ اسكەري مۇمكىندىگى مەن مەملەكەتتىڭ يادرولىق جەراستى قايىقتارىن ويلاپ تۇرعانداي. ويتكەنى پرەزيدەنتتىڭ بۇل شەشىمىن ولار اسىعىستىققا بالاپ وتىر.
وسى رەتتە رەسەي پرەزيدەنتىنە قاراستى ۇلتارالىق قاتىناستار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى بوگدان بەزپالكو بۇۇ-نىڭ كەزەكتەن تىس وتىرىسىنا قاتىستى بولجامىمەن ءبولىستى. «بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى اقش-تى راكەتا سىناقتارىن توقتاتۋعا شاقىرۋى مۇمكىن. دەگەنمەن اقش اۋەلدەن بۇۇ-نىڭ تالاپتارىنا, رەزوليۋتسيالارىنا, سونىڭ ىشىندە قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە قارسى. بۇل حالىقارالىق ۇيىمنىڭ فۋنكتسيونالى شەكتەلگەن, سوندىقتان اقش-تى توقتاتۋى ەكىتالاي» دەدى.
ال اقش-تىڭ قورعانىس ءمينيسترى مارك ەسپەر زىمىراندى سىناۋ قىتايعا باعىتتالعان ارەكەت ەكەنىن مالىمدەدى. ء«بىز ءۇشىن قىتايمەن قاتىناس ماڭىزدى. ولاردىڭ ەكونوميكالىق, ساياسي الەۋەتىن ەسكەرسەك, الداعى ۋاقىتتا سولاردىڭ ارەكەتىنە جاۋاپ قايتاراتىن مۇمكىندىگىمىز بولۋى كەرەك», دەدى مينيستر.
ءبىزدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى دە بۇل شەشىمگە الاڭداۋشىلىعىن ءبىلدىردى. ۆەدومستۆونىڭ ايتۋىنشا, دەنونساتسيالاۋ تۋرالى شەشىمنىڭ جانتالاسا قارۋلانۋعا الىپ كەلۋى, وعان قوسا جاھاندىق اۋقىمدا اۋىر سالدارى بولۋى مۇمكىن. سونىمەن بىرگە ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى تەتىكتەردىڭ شەڭبەرىندە سىندارلى كەلىسسوزدەر ارقىلى ماسەلە شەشىمىن تاباتىنىنا ءۇمىتتى ەكەنىن جەتكىزگەن.
رەسەي مەن قىتايدىڭ شاقىرۋىمەن وتەتىن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسى «حالىقارالىق بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىككە قاتەر» تاقىرىبىندا وتەدى. الايدا ساراپشىلار جيىننىڭ اقش-تى رايىنان قايتارارىنا سەنبەيتىنىن جەتكىزدى.
