«س5+1» فورماتى – ورتالىق ازيانىڭ بەس ەلى مەن اقش اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ كوپجاقتى تەتىگى. ونىڭ ماقساتى – ايماقتاعى وتكىر ماسەلەلەردى بىرگە تالقىلاۋ, شەشۋ جولدارىن ىزدەۋ. ديالوگتىڭ نەگىزگى تاقىرىپتارى – ەكونوميكالىق دامۋ, وڭىرلىك ىنتىماقتاستىق, قورشاعان ورتا جانە قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى. وسى جولعى كەزدەسۋدە «ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىك جانە ارىپتەستىك», «اۋعانستانداعى بەيبىتشىلىك», «ورتالىق ازيادا قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ» ماسەلەلەرى تالقىلاندى. التى ەلدىڭ سىرتقى ساياسي ۆەدومستۆولارى باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن العاشقى وتىرىس 2015 جىلعى 1 قاراشادا سامارقاند قالاسىندا ءوتتى.
قازاقستاننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى بەيبىت اتامقۇلوۆ: «كەزدەسۋگە وزدەرىڭىزدىڭ قاتىسۋلارىڭىز اتالعان ماسەلەلەردىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن اڭعارتادى. ورتالىق ازيا – بىرەگەي مۇمكىندىكتەر مەن وراسان الەۋەتتەر ايماعى. مۇنداعى تۇراقتى دامۋدى قامتاماسىز ەتۋ – ءبىزدىڭ ورتاق مىندەتىمىز. سوندىقتان قازاقستان وسى جاھاندانۋ داۋىرىندە كورشىلەس ەلدەرمەن بىرلەسۋگە باستايتىن ءتيىمدى تاسىلدەردى قولدانۋعا تالپىنادى», دەدى ءىس-شارا بارىسىندا.
جالپى, «س5+1» پلاتفورماسىنا كوزقاراس ءارتۇرلى. ءبىر ساراپشىلار بۇل – اقش-تىڭ اۋعانستان ماسەلەسىن كەشەندى تۇردە شەشۋ ماقساتىندا قۇرىلعان ديپلوماتيالىق باستامالارىنىڭ ءبىرى. سول سەبەپتى بۇل كەزدەسۋلەردە ايماقتاعى قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى ءجيى تالقىلانادى دەگەن وي ايتادى. ال باسقالارى اتالعان جوبانىڭ كەلەسى ءبىر ماقساتى ورتالىق ازياداعى رەسەي ىقپالىن ازايتۋ دەيدى.
ارينە رەسەي بۇل فورماتتاعى كەزدەسۋلەرگە و باستان قۋانا قويعان جوق. 2018 جىلى وسى ەلدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سەرگەي لاۆروۆ اتالعان شاراعا قاتىستى بىلاي قارسىلىعىن بىلدىرگەن ەدى: «جوبانىڭ ءمانى – ورتالىق ازيانىڭ قىزمەتىن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ قاتىسۋىنسىز وڭتۇستىككە قاراي كەڭەيتۋ. امەريكالىقتار رەسپۋبليكالاردى وزدەرىنىڭ ۇلكەن ورتالىق ازيا جوباسىنا قوسقىسى كەلەدى جانە بۇل فورمات ورتالىق ازيا مەن رەسەي اراسىنداعى قاتىناستاردى بۇزۋعا باعىتتالعان».
جالپى, «س5+1» پلاتفورماسىنىڭ كەلەشەگىنە اقش ساراپشىلارى دا كۇمانمەن قارايدى. Kissinger Associates كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى توماس گرەم: «فورمات ءبىراز ۋاقىت بويىنا جالعاسادى, بىراق ناتيجەلەرى شامالى بولۋى مۇمكىن. قازىرگى ۋاقىتتا ورتالىق ازيا امەريكا قۇراما شتاتتارى ءۇشىن باستى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى ەمەس» دەپ سەنىمسىزدىك ءبىلدىردى. بۇل ويدىڭ جانى بار. ياعني, بۇل باستاما كەزدەسۋلەر مەن كەلىسسوزدەر دەڭگەيىندە قالىپ كەتۋى مۇمكىن. سەبەبى العاشقى كەزدەسۋدەن بەرى «س5+1» پلاتفورماسى اياسىندا كوزگە تۇسەرلىك باستامالار كورىنبەدى. وعان قوسا, بىلتىر اتالعان فورمات اياسىنداعى جوبالارعا اقش بار بولعانى 15 ملن دوللار عانا ءبولدى. قازىرگى كۇندى ايتپاعاندا, ورتالىق ازياداعى 5 مەملەكەت 1990 جىلداردىڭ وزىندە مۇنداي اقشانى مىسە تۇتپاعان.
جالپى, ورتالىق ازياعا ءىرى دەرجاۆالاردىڭ قىزىعۋشىلىعى ەشقاشان ازايعان ەمەس. ماسەلەن, ەۋروپالىق وداق 2000 جىلداردىڭ ورتاسىنان بەرى ايماقتاعى رەسپۋبليكالارمەن ءتۇرلى باعدارلامالاردى بىرگە جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. ال بيىل مامىر ايىندا بريۋسسەلدە «ەۋروپالىق وداق جانە ورتالىق ازيا: بەرىك سەرىكتەستىكتىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى قۇجاتى تانىستىرىلدى. ال 2014-2020 جىلدار ارالىعىندا ەۋرووداق ورتالىق ازياداعى 5 مەملەكەتكە زاڭ ۇستەمدىگى, قورشاعان ورتا, سۋ, ساۋدا جانە شەكارالاردى باسقارۋ سالاسىنداعى باعدارلامالارعا 1 ملرد ەۋرو ءبولدى. ال رەسەي وسى ايماقتىڭ ەلدەرىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا كىرگىزۋگە ۇمتىلىپ جاتىر. ياعني, ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى ءۇشىن ءىرى دەرجاۆالاردىڭ تالاسى الداعى ۋاقىتتا ءالى دە جالعاسا بەرۋى مۇمكىن.
