قالا بيۋدجەتىن تولىقتىرۋ قۇرىلىمى ەرەكشە. قالادا 185 مىڭ شوب سۋبەكتىسى بار. حالىقتىڭ ۇشتەن ءبىرى كاسىپكەرلىك سالادا جۇمىس ىستەيدى. شوب كىرىستەرى قالانىڭ ءجوو-ءنىڭ 40%-ىن قۇرايدى, بيۋدجەتتىڭ 60%-ى شوب-تەن تۇسەتىن تۇسىمدەر ەسەبىنەن قالىپتاسادى. ياعني, قالانىڭ الەۋمەتتىك قولداۋىنىڭ ەكونوميكالىق بازاسىن شوب قۇرايدى.
مەملەكەت باسشىسى كاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ شەشىمىنە سايكەس 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ شوب-تان تۇسەتىن كورپوراتيۆتى تابىس سالىعى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەرگە بەرىلەدى. بۇل دەگەنىمىز شوب كوپ بولعان سايىن قالا بيۋدجەتىنە تۇسەتىن تۇسىمدەر سوعۇرلىم كوپ بولادى.
دەمەك بۇل شەشىم «شەتسىز قالا» قاعيداسى بويىنشا اۋدانداردىڭ تەڭ دامۋى ءۇشىن رەسۋرستىق بازاسىن قۇرايدى. اكىمدىكتىڭ نەگىزگى ۇستانىمى بارلىق اۋدان تۇرعىندارى ءۇشىن تەڭ جاعدايدا ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ. وسىعان وراي قالا اكىمدىگى شوب-تى بارىنشا اۋقىمدى دامىتۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋدا. ول ءۇشىن قوسىمشا رەزەرۆتەر مەن ءوسۋ نۇكتەلەرى انىقتالدى.
«الماتى – 2020» باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى بولىپ «بيزنەس پەن جەكە كاپيتالعا ارنالعان قالا» سانالادى.
باعدارلاما اياسىندا مىنا ءبىر شارالار توپتاماسى ىسكە اسىرىلماق:
- «الماتى» اكك جۇمىس ىستەيدى; • «Almaty Invest» ينۆەستيتسيالار تارتۋ ورتالىعى قۇرىلدى; • قالانىڭ 6 اۋدانىندا بولىمشەلەرى بار «Qoldaý»كاسىپكەرلىك ورتالىعى قۇرىلدى; • «Almaty Finance» قارجىلىق كومپانياسى جانە «Almaty» ميكرونەسيە ۇيىمى قۇرىلدى. بۇلار پايىزدىق مولشەرلەمەنىڭ سارالانعان ساياساتىن جۇرگىزەدى. قالانىڭ ورتالىق بولىگىندە شوب ءۇشىن 7%, شەتكى ايماققا 2%. نەسيەلەۋ اياسىندا 2019 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 2 ملرد.تەڭگە, ال 2020 جىلى 10 ملرد.تەڭگە بولىنەدى;
- شوب-تى قارجىلىق قولداۋ كولەمىن 3 ەسەگە ۇلعايتۋ (10,5 ملرد.تەڭگەدەن 31 ملرد.تەڭگەگە دەيىن);
- «الماتى بيزنەس 2025» باعدارلاماسى اياسىندا جىل سايىن 20 مىڭ كاسىپكەردى وقىتۋ.
بۇل رەتتە كاسىپكەرلەر شوب-ءتىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن بىرقاتار فاكتورلاردى اتاپ ءوتتى. ولار:
- سۇرانىستىڭ تومەندەۋى;
- بيزنەستى قۇرۋ جانە دامىتۋ ءۇشىن اكىمشىلىك كەدەرگىلەر; - قىزمەت كورسەتۋ مەن ساۋدا جۇرگىزۋ ءۇشىن قولجەتىمدى ينفراقۇرىلىمنىڭ جوقتىعى; - شوك سۋبەكتىلەرىنىڭ, اسىرەسە ءىسىن جاڭادان باستاعان كاسىپكەرلەردىڭ ساۋاتتىلىعىنىڭ تومەندىگى.
مىسالى, كاسىپكەرلەردىڭ مالىمەتىنشە, قوناەۆ پەن بايتۇرسىنوۆ كوشەلەرىنىڭ ەكى جاعىنا ۆەلوجولداردى ەنگىزۋ وسى كوشەلەردە ورنالاسقان شوب كاسىپورىندارىنىڭ جاعدايىنا كەرى اسەرىن تيگىزەدى. ولاردىڭ قاتارىنا ساۋدا, قوعامدىق تاماقتانۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ت.ب. كاسىپورىندار كىرەدى. كەلەتىن كليەنتتەردىڭ سانى تومەندەپ, ءتۇسىم كورسەتكىشى قىسقارعان. بۇل ءوز كەزەگىندە شوب كاسىپورىندارىنىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىنا كەرى اسەرىن تيگىزۋدە. الماتىلىق كاسىپكەرلەردىڭ ايتۋىنشا, ۆەلوجولداردىڭ كەسىرىنەن كليەنتتەردىڭ كولىگىن قويۋعا جەر جوق. سول سەبەپتى ولاردىڭ كەلۋى دە ازايعان. ۆەلوسيپەدكە ارنالعان جولاق جولدىڭ ەكى جاق شەتىندە ورنالاسقان. بۇل – كولىك تۇراعىنا ۇلكەن كەدەرگى كەلتىرەدى.
قوناەۆ كوشەسىندە 392 نىسان ورنالاسقان. شىعىس جاعىندا 115 نىسان, باتىس جاعىندا – 277. سونىڭ ىشىندە بۇگىنگى كۇنى 11 نىسان («ArtDFlowers» گۇلدەر دۇكەنى, «Jewelmer» زەرگەرلىك بۇيىمدار سالونى, «ۆيزيت» سۇلۋلىق سالونى, «ميلانا» كيىم بۋتيگى) جانە ت.ب. جابىلدى. «دوم ودەجدى ۆوسحود» ساۋدا ۇيىندە بارلىعى 99 بۋتيك بار. بۇگىندە 49 بۋتيك جۇمىس ىستەيدى. 2018 جىلدان باستاپ 50-گە جۋىق بۋتيكتەر (بالالار جانە ايەلدەر كيىمى بۋتيگى, ىدىس پەن توسەك-ورىن بۋتيكتەرى) جابىلدى.
مىسالى, سۋسىنداردىڭ كوتەرمە جانە بولشەك ساۋداسىمەن اينالىساتىن «SAB TRADE COMPANY» جشس-ءنىڭ كىرىسى (قوناەۆ كوشەسى, 153 شەۆچەنكو كوش.قيىلىسىندا ورنالاسقان «TOIMART» جشس) 3 ەسە تومەندەگەن. دەمەك سالىق اۋدارىمدارى دا 3 ەسەگە قىسقاردى (2016 جىلى – 233 762 900 تەڭگە. 2017 جىلى – 164 851 700 تەڭگە. 2018 جىلى – 62 447 800 تەڭگە). «Grand Hotel Tien Shan» قوناق ءۇيىنىڭ تابىسى 2 ەسەگە, 2017 جىلى – 22 955 500 تەڭگە, 2019 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا – 4 572 200 تەڭگەگە ءتۇستى. سونداي-اق, «Dolcetto» مەيرامحاناسىنىڭ تابىسى («حان» جك, قوناەۆ كوشەسى, 114) 3 ەسە تومەندەدى (اينالىم ايىنا 15-18 ملن.تگ-دەن 5-6 ملن.تگ-گە دەيىن), جۇمىس ورىندارى 33-تەن 19 ادامعا قىسقاردى.
بايتۇرسىنوۆ كوشەسىندە 255 نىسان ورنالاسقان:
– قاراما-قارسى بەتتە – 107 نىسان, اتاپ ايتقاندا, احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ مۇراجايى ءۇيى, نيكولسكي سوبورى, نيكولسكي بازارى, گۇل بازارى, الماتى تەحنولوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتى, Depo Evolution.
– باتىس جاعىندا – 118. ولار: الماتى قالاسى پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ كوشى-قون قىزمەتى باسقارماسى, شەت تىلدەر پەداگوگيكالىق كوللەدجى, قازاق سپورت جانە تۋريزم اكادەمياسى. بۇل جەردە 2 نىسان (ماستەر دونەر مەن ءدارىحانا) جابىلدى. بايتۇرسىنوۆ ك-ءسى, 16 مەكەن-جايىنداعى اكىمشىلىك عيماراتتا (شىعىس جاعى) ۆەلوجول جولاعى ەنگىزىلگەنگە دەيىن 20 جالداۋشى بولسا, بۇگىنگى كۇنى 9 جالداۋشى قالدى. 2018 جىلدان باستاپ 11 جالعا الۋشى جالداۋ شارتىن بۇزدى. (2 ءتىس ەمحاناسى, «لوگيستيك تسەنتر» جشس, «ۆولفرام» جشس, وقۋ ورتالىعى جانە ت.ب.). سونداي-اق, 2019 جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىنەن باستاپ «SprintR» جشس دە كەلىسىم-شارتتى بۇزادى (جۇمىس ورنى – 30).
مىسالى «Manga sushi» مەيرامحاناسىنىڭ (بايتۇرسىنوۆ, 78 شىعىس جاعى) سالىق اۋدارىمدارى 27,9% تومەندەگەن. (2017 جىلدىڭ 1 جارتىجىلدىعىندا – 3,2 ملن, 2019 جىلدىڭ 1 جارتىجىلدىعىندا – 2,3 ملن) كەلۋشىلەردىڭ سانى 9 654 ادامنان 8 429 ادامعا دەيىن قىسقارىپ, 12 قىزمەتكەر جۇمىستان بوساتىلدى (بۇرىن 34 ادام بولسا, قازىر 22).
«جانەر.د» كافەسىنىڭ (بايتۇرسىنوۆ كوشەسى, 44, شىعىس جاعى) سالىق اۋدارىمدارى 2017 جىلى 26,6 ملن.تگ, 2018 جىلى 17,4 ملن قىسقاردى. «Oriental» اسحاناسىنىڭ (بايتۇرسىنوۆ, 89) سالىق اۋدارىمدارى 2017 جىلى – 1,7 ملن 2018 جىلى – 1,1 ملن
وسىعان بايلانىستى الماتىنىڭ قوعامدىق كەڭەسى قوناەۆ پەن بايتۇرسىنوۆ كوشەلەرىندەگى ۆەلوجولدى شەۆچەنكو كوشەسىندەگىدەي ەكى جاققا باعىتتالاتىنداي ەتىپ كوشەنىڭ ءبىر جاعىنا ورنالاستىرۋدى ۇسىنۋدا. ال كوشەنىڭ ەكىنشى بەتىنە كولىك تۇراعىن قاراستىرۋدى ءجون دەپ وتىر. بۇل شارا كاسىپكەرلەر ءۇشىن دە, ۆەلواۋەسقويلار ءۇشىن دە ءتيىمدى بولماق. سونداي-اق, تۇراق ورىندارى قالپىنا كەلتىرىلسە, قوناەۆ كوشەسى بويىندا 300-گە جۋىق, ال بايتۇرسىنوۆ كوشەسى بويىندا 150-گە جۋىق جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلۋى مۇمكىن دەپ بولجانۋدا.
الماتى
