دالمە-ءدال ەگىنشىلىك تەحنولوگيالارىنىڭ بەرەرى مول ەكەنىن سولتۇستىكقازاقستاندىق ديقاندار دا جاقسى ءتۇسىنىپ, باسىمدىق بەرە باستادى. بۇل ورايدا س. سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قولداۋىمەن تسيفرلاندىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا بىرقاتار قاناتقاقتى جوبالار وندىرىسكە ەنگىزىلىپ, العاشقى ناتيجە كۇتكەندەگىدەي بولدى. ماسەلەن, بىلتىر قىزىلجار
اۋدانىندا ورنالاسقان «شاعالا-اگرو» جشس-ءنىڭ 153 گەكتار القابىنا ومىرشەڭ ءتاسىلدىڭ ەلەمەنتتەرى قولدانىلىپ, گەكتار سايىن 44 تسەنتنەردەن ءونىم الىندى. تاناپتاردىڭ شىعىمدىلىعى 25 پايىزعا جوعارىلاپ, ءار گەكتار 15 مىڭ تەڭگە تابىس اكەلدى. ۋنيۆەرسيتەت ماماندارى وسى تاجىريبەنى «پەتەرفەلد-اگرو» شارۋاشىلىعىندا دا جۇرگىزىپ, اجەپتاۋىر پايدا الىپتى. وسى جوبا اياسىندا وتكەن جىلى تاجىريبە پوليگونى رەتىندە «سولتۇستىك قازاقستان اۋىل شارۋاشىلىعى تاجىريبە ستانساسى» جشس تاڭداپ الىنعان بولاتىن. اققايىڭ اۋدانى شاعالالى اۋىلىندا جۇزەگە اسىرىلعان باعدارلاما الدىنا 10 مىڭ گەكتار القاپقا دالمە-ءدال ەگىنشىلىك تەحنولوگياسىن قولدانىپ, شىعىمدىلىقتى 30 تسەنتنەرگە دەيىن جەتكىزۋ مەجەسى بەلگىلەنگەن-ءدى. جۋىردا وسى ەلدى مەكەندە «دالا كۇنى» ءوتىپ, وعان وبلىس اكىمى قۇمار اقساقالوۆ, س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ رەكتورى اقىلبەك كۇرىشباەۆ, اۋدان اكىمدەرى, ءىرى اگروقۇرىلىم جەتەكشىلەرى, ۆەدومستۆو باسشىلارى قاتىستى. كەلەلى كەڭەستە عىلىمي باياندامالار جاسالىپ, جينالعاندار 2700 گەكتار جەرگە جازدىق بيداي, ارپا, سويا, جۇگەرى داقىلدارىنىڭ ءدانى ءسىڭىرىلىپ, جايقالا ءوسىپ تۇرعان ەل ريزىعىنىڭ ءوسىرىلۋ ەرەكشەلىكتەرىمەن تانىستى.
«قازاقستاننىڭ باعا جەتپەس بايلىعى – جەردى ءتيىمدى يگەرۋگە بايلانىستى ۇكىمەت ارنايى تاپسىرىس بەرىپ, تسيفرلاندىرۋعا ەرەكشە ەكپىن ءتۇسىرىپ وتىر. ونىڭ ءمانى مىنادا. اقش, گەرمانيا, فرانتسيا سياقتى ىرگەلى مەملەكەتتەر وسى ءادىس ارقىلى استىق شىعىمدىلىعىن 30 پايىزعا ۇلعايتىپ, تىڭايتقىشتار شىعىنىن دا وسى شامادا كەمىتە الدى. قازاقستاننىڭ دا الەۋەتى زور. ماسەلەن, عارىش سالاسى جاقسى دامىعان. وسىنداي مۇمكىندىكتەردى قالت جىبەرمەۋمىز كەرەك. بۇل ورايدا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى تولعاقتى پروبلەمالاردى شەشۋ ماقساتىمەن ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بازاسىندا گەواقپاراتتىق جۇيە تەحنولوگياسى ورتالىعى قۇرىلىپ, اگروونەركاسىپتىك كەشەندى تسيفرلاندىرۋدىڭ نەگىزگى عىلىمي-ادىستەمەلىك ورتالىعىنا اينالعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى, دەي كەلىپ, اقىلبەك قاجىعۇل ۇلى IT-تەحنولوگيا جايلى جان-جاقتى اڭگىمەلەدى. ەڭسەلى وقۋ ورنى ەكى جىلدان بەرى استىقتى ايماقتاردا ەگىن جيناۋدىڭ عارىشتىق مونيتورينگى بويىنشا مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ورىنداۋشى رەتىندە بەلسەنە قاتىسىپ كەلەدى. بىرنەشە اۋدانداردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى القاپتارىن تسيفرلى فورماتقا كوشىرىپ, عارىش ارقىلى جەردى پايدالانۋ ۇدەرىسىن باقىلاۋ مۇمكىندىگىنە قول جەتكىزگەن. بىرقاتار شارۋاشىلىقتا ەلەكتروندى توپىراق كارتالارى, اگروحيميالىق كارتوگراممالار جاسالعان. درون ارقىلى باقىلاۋ جۇيەسى, تىڭايتقىشتاردى قولدانۋ جەلىسى ەنگىزىلىپ, ماماندار ارنايى دايارلىق كۋرستارىنان وتكەن. تەحنولوگيا دۇرىس قولدانىلعان جاعدايدا جانارماي شىعىنىن – 9, مينەرالدىق تىڭايتقىشتار شىعىنىن 27 پايىزعا ازايتۋعا بولاتىن كورىنەدى. استانالىق عالىمداردىڭ كومەگىمەن وڭىردەگى 118 شارۋاشىلىقتىڭ 2 ملن گەكتار ەگىستىگى جاڭا جۇيەگە كوشىرىلگەن. اۋەگە كوتەرىلەتىن درون – ديقانداردىڭ تاپتىرماس كومەكشى قۇرالى. ونىڭ كومەگىمەن قاي تاناپقا قانداي داقىل ەگىلەتىنىن, قاي ۋچاسكەدە ءارامشوپ شىققانىن, قاي جەردە وسىمدىك اۋرۋلارىنا شالدىققانىن اينا-قاتەسىز بىلۋگە بولادى. بولاشاق ءونىم مولشەرىن دە بولجاي الادى. مەتەوستانسالاردىڭ دا ءرولى زور. ماماندار مەن ساراپشىلار اگروحيميالىق جانە توپىراق كارتالارىن جاساۋ تۋرالى قۇندى مالىمەتتەر بەردى. ءبارىنىڭ وي-پىكىرلەرى ەگىستىك القاپتارىنىڭ ءار گەكتارىن زەرتتەپ, توپىراق جايىن بىلمەيىنشە ءونىم كولەمىن ارتتىرۋ قيىن دەگەن ارنادا توعىستى. كەي شارۋاشىلىق جەتەكشىلەرى توپىراق تىڭايتۋدا, زيانكەستەرمەن كۇرەستە ءالى دە تىڭايتقىشتار مەن ءدارى-دارمەكتى قاجەتسىز قولدانا بەرەدى ەكەن. نەنىڭ جەتىسپەيتىنى ەسەپكە الىنا بەرمەيدى. دالمە-ءدال ەگىنشىلىككە جەر ەرەكشەلىكتەرى مەن اۋماعىمەن قوسا عىلىمي كوزقاراس, بىلىمدىلىك, بىلىكتىك, كاسىبي ماماندار ازىرلەۋ سەكىلدى فاكتورلار ايتارلىقتاي ىقپال ەتەدى. كەيبىرەۋلەر بىردەن مول ءونىم جيناۋ ماقساتىمەن اسىعىستىققا بوي الدىرىپ جاتادى.
– 2022 جىلعا تامان ەڭبەك ونىمدىلىگىن جانە قايتا وڭدەلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ ەكسپورتىن 2,5 ەسەگە دەيىن ارتتىرۋ مىندەتى تۇر. الداعى ءۇش جىل ىشىندە وسى ماقساتتارعا جىل سايىن كەمىندە 100 ملرد تەڭگە قاراستىرىلادى. ەلىمىز بويىنشا اگروونەركاسىپ سالاسىنا قۇيىلعان جالپى ينۆەستيتسيانىڭ تورتتەن ءبىر بولىگى ءبىزدىڭ وبلىسقا تيەسىلى. بىلتىر بۇل سالاعا 82,9 ملرد قاراجات تارتىلدى. بيىل 4,2 ملن گەكتار القاپقا ىرىس ءدانى ءسىڭىرىلدى. ونىڭ 2,8 ملن گەكتارى – بيداي, 970 مىڭ گەكتارى – مايلى داقىلدار. 20 مىڭ گەكتار القاپقا العاش رەت سويا سەبىلدى. ينۆەستيتسيا مولشەرى 50 ملرد تەڭگەگە جەتتى. 843 جاڭا تەحنيكا ساتىپ الىندى. دالمە-ءدال ەگىنشىلىك باعىتىندا ءالى دە كوپ جۇمىس اتقارۋىمىز قاجەت. تەرىسكەيدىڭ توپىراعى قۇنارلى, بونيتەتى جوعارى بولعانىمەن, ونىمدىلىكتى 15-16 تسەنتنەردەن اسىرا المايتىن سەرىكتەستىكتەر جوق ەمەس. 120 شارۋاشىلىق تسيفرلى تەحنولوگيانى پايدالانادى. بۇل ازدىق ەتەدى. كەلەسى جىلدان باستاپ اۋداندار كوشۋ كەرەك, – دەدى قورىتىندى سوزىندە ق.اقساقالوۆ.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
