قازاقستان • 19 تامىز، 2019

مىندەت – جەتى ءتۇرلى ءىلىم بىلەتىن ۇرپاق تاربيەلەۋ

669 رەتكورسەتىلدى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قاتىسۋىمەن ءداستۇرلى تامىز كەڭەسى ءوتتى. شاراعا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 2 مىڭنان اسا دەلەگات جينالدى. پرەزيدەنت قاتىسقان كونفەرەنتسيادا ءبىلىم سالاسىنداعى نەگىزگى باعىت-باعدار ايقىندالىپ، وسىعان دەيىنگى جۇمىستارعا قورىتىندى، الداعى كۇنگە جوسپار جاسالدى. ق.توقاەۆ سالاداعى قوردالانعان ماسەلەلەر مەن ونى شەشۋ بويىنشا ۇكىمەت پەن اكىمدەرگە، سونداي-اق ءتيىستى مينيسترلىككە بىرقاتار مىندەت جۇكتەدى.

مۇعالىمنىڭ ەڭبەگى باعالانۋى ءتيىس

ۇستازدار قاۋىمى باس قوسقان اۋقىمدى ءارى ماڭىزدى جيىندا ءسوز العان ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءار ادامنىڭ تار­بيە مەن ءبىلىم بەرگەن ۇستازدارىن قادىرلەيتىنىن ايتتى.

– ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلى نازارباەۆتىڭ مارتە­بەلى ماماندىق يەلەرىنە دەگەن ىقى­لاسى ەرەكشە ەكەنىن وز­دەرىڭىز جاقسى بىلەسىزدەر. مەن دە بۇگىن سىزدەرمەن كەزدەسۋ ءۇشىن وسى جيىنعا ارنايى كەلىپ وتىر­مىن. ەڭ الدىمەن، ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنىڭ بارلىق قىزمەت­كەر­لەرىنە شىنايى ىقىلاسىمدى بىل­دى­رەمىن. سىزدەر ەلىمىزدىڭ بولا­­شاعى ءۇشىن ايانباي ەڭبەك ەتىپ كەلەسىزدەر. «بىلىمدىدەن شىق­­قان ءسوز، تالاپتىعا بولسىن كەز» دەپ ۇلى اباي ايتقانداي، ۇستاز – ارقاشان ءىلىم مەن ىزگىلىكتى العا قوياتىن تۇلعا. ۇلاعاتتى ۇر­پاق تار­بيەلەۋ – اسا جاۋاپتى ءارى كۇر­دەلى جۇمىس. سوندىقتان بولا­شاققا جول سىلتەيتىن مۇعالىمنىڭ ەڭبەگىن لا­يىقتى باعالاۋ – وتە ماڭىزدى مىندەت، – دەدى. مەملەكەت باس­شى­سىنىڭ ايتۋىنشا، ساپالى ءبىلىم قارقىندى دامۋدىڭ باستى شارتىنا اينالدى. وسى رەتتە جەتى ءتۇرلى ءىلىم بىلەتىن ۇرپاق تار­بيە­لەۋ – وسى كۇننىڭ نەگىزگى مىندەتى.

ق.توقاەۆ وتاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ۇزدىك ءۇردىسىن ساق­تاي وتىرىپ، ءبىر ورىندا تۇرىپ قال­ماي، ءاردايىم دامۋ جولىن­دا بولۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. پرە­زي­­دەنت­تىڭ ايتۋىنشا، باسەكەگە قا­بى­لەتتى بالالاردى قالىپتاس­تى­رۋ­دا باستى ءۇمىت مۇعالىمدەرگە ارتى­لا­­دى. پەدا­گوگ­تاردىڭ، ال­بەت­تە  اتا-انا­لاردىڭ دا مىندەتى – ەلى­مىز ءۇشىن لايىقتى ازاماتتاردى تاربيەلەۋ.

– لايىقتى ازامات – ءوز ءبى­لىمىن وتانىمىزدىڭ يگىلىگى ءۇشىن جۇم­سايتىن ادام. الدىمىزدا تۇرعان قۇبىلمالى زاماندا جاستا­رىمىز ەڭبەكقور بولماسا، ەش­قانداي باسەكەگە تۇسە المايتى­نىن تەرەڭ ءتۇسىنۋى كەرەك، – دەدى پرەزيدەنت. سونداي-اق مەم­لەكەت باسشىسى جاڭا ۇرپاقتى ال­داعى سىن-قاتەرلەرگە دايىنداۋ قاجەتتىگىن، بۇل رەتتە بالالار ەڭبەكسۇيگىشتىك يدەيالارى مەن قۇندىلىقتارى نەگىزىندە تار­بيە­لەنۋى ءتيىس ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى.

– بۇگىندە IT مەن بيوتەحنولوگيا سالاسىنداعى رەۆوليۋتسيالار ادامزاتتىڭ ءومىرىن وزگەرتۋدە. سوندىقتان ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى جاڭا ومىرگە تەز بەيىمدەلۋى قاجەت. الەمدەگى جەتەكشى مەكتەپ­تەر بالالاردىڭ كرەاتيۆتى الەۋەتىن دامىتۋمەن اينالىسادى، ساندىق تەحنولوگيالار مەن ناقتى عى­لىم­دارعا ۇيرەتەدى، – دەي كەلە، قازاقستاننىڭ دامىعان ەل قاتار­ىنا قوسىلۋىنىڭ كىلتى ساپالى، قولجەتىمدى جانە زاماناۋي بىلىمدە ەكەنىن ايتتى. بۇل ءۇشىن وسى سالانىڭ دامۋىنا جاڭا، قۋاتتى سەرپىن بەرۋ ماڭىزدى.

– بۇل – ەڭ الدىمەن مۇعا­لىم­دەردىڭ بىلىكتىلىگىنە، وقۋلىق­تاردىڭ ساپاسىنا، زامان تالابىنا ساي ينفراقۇرىلىم مەن ماتەريالدىق قورعا بايلانىستى ماسەلەلەر. اتالعان باعىتتار بويىنشا ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋ قاجەت، ياعني تۋىنداعان ماسەلەلەردى دەر كەزىندە انىقتاپ، ونى شەشۋدىڭ وڭتايلى جولدارىن ۇسىنۋ كەرەك. ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ساپاسىنا تەرىس ىقپال ەتەتىن تاعى ءبىر كەدەرگى – ۇسىنىلاتىن رەفورمالاردا پەداگوگتاردىڭ ناقتى قاجەتتىلىكتەرىنىڭ ەسەپكە الىنبايتىنى. بۇگىندە مۇعالىمدەردى كاسىبي تۇرعىدان دامىتۋ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ سالا­لىق قۇرىلىمدارى وتكىزەتىن كۋرستار­مەن جانە سەمينارلارمەن شەك­تەلەدى. مۇنداي شارالاردىڭ قاجەت ەكەنى تۇسىنىكتى. دەگەنمەن، اتالعان كۋرستاردا مۇعالىمدەر قاۋىمىن تولعاندىراتىن وزەكتى ماسەلەلەر نازارعا الىنباي قالادى، – دەدى ق.توقاەۆ. 2018 جىلعى سەرتيفيكات­تاۋدان وتكىزۋ ناتيجەسىندە پەد­ا­گوگتاردىڭ 35 پايىزى شەكتى دەڭ­گەيدەن وتە الماعانىن، مۇعالىمنىڭ دايىندىق دەڭگەيىن باعالاۋدىڭ بيۋروكراتيالىق، بىرجاقتى ىسكە اسىرىلاتىنىن العا تارتتى. مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي، جاعىمسىز ناتيجەلەر جاعدايىندا پەداگوگتار وقۋ وشاقتارىنىڭ باسشىلىعى تاراپىنان قىسىمعا ۇشىرايدى، سەبەبى باعالار مەكتەپ رەيتينگىنە اسەر ەتەدى. وسى ورايدا ۇكىمەتكە اتالعان ماسەلەلەردى شەشۋ بويىنشا شۇعىل جانە تۇبەگەيلى شارالار قابىلداۋدى شەگەلەپ ايتتى.

– تاربيە – ساپالى ءبىلىمنىڭ نەگىزگى ارقاۋى، دىڭگەگى. ءال-ءفارا­بيدىڭ «تاربيەسىز بەرىلگەن ءبىلىم – ادامزاتتىڭ قاس جاۋى» دەگەن ءسوزى بارشا ءبىلىم سالاسى قىزمەت­كەر­لەرىنىڭ بوي تۇزەر باعدارى بولۋى ءتيىس. ەلىمىزدىڭ جاستارى ءوزىن جەكە تۇلعا رەتىندە دامىتۋمەن قاتار مەملەكەتتىڭ وزىق يننو­ۆا­تسيالارعا ساي وركەندەۋىنە زور ۇلەس قوسۋى قاجەت. بۇل – قازىرگى ءبىلىم جانە تاربيە بەرۋ ۇدەرىسىنىڭ ال­­دىندا تۇرعان ماڭىزدى مىن­دەت. وتاندىق ءبىلىم سالاسى تۋعان جەرىڭە، قورشاعان ورتاڭا، ءوز تا­ري­حىڭا قۇرمەتپەن قاراۋعا تاربيە­لەپ، ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دارىپ­تەۋى ءتيىس. كەڭ اۋقىمدا ءوتىپ جات­قان «بىرگە – تازا قازاقستان!» ەكولوگيالىق اكتسياسىن ءدال وسىنداي باعىتتاعى وتە قاجەتتى، دۇرىس باستاما دەپ سانايمىن. مۇنداي شارالارعا ارقاشان قولداۋ كورسەتە بەرەمىز، – دەدى مەملەكەت باسشىسى. وسى رەتتە بالالارعا ەكولوگيالىق تانىم-تۇسىنىك بەرۋ ارقىلى تابي­عاتتى قورعاۋعا تاربيەلەۋدىڭ ما­­ڭىز­دى ەكەنىن جەتكىزدى.

– مەملەكەتتىك ەمەس مەكتەپكە دەيىنگى شاعىن ۇيىمداردا تاربيە-ءبىلىم بەرۋ پروتسەسى ءىس جۇزىندە جوق. تاربيەشىلەر مەملەكەتتىك جالپىعا مىندەتتى ستاندارت تالاپتارىن ءاردايىم باسشىلىققا المايدى. باق-تىڭ ماتەريالدارىنان ءبىز بالالاردى ۇرىپ-سوعۋ جاعدايلارى تۋرالى ءجيى بىلەمىز. ۇكىمەتكە مەكتەپكە دەيىنگى وقىتۋ مەن تاربيەلەۋدىڭ جوعارى ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى، بۇعان قوسا زاڭنامالىق شارالار قابىلداۋدى تاپسىرامىن، – دەگەن ق.توقاەۆ وسىدان سوڭ بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر ارا­سىنداعى سۋيتسيد ماسەلەسىنە توق­تالىپ، ونىڭ سەبەبى نەدە ەكەنىن ويلانۋىمىز كەرەگىن تىلگە تيەك ەتتى.

– ورتا ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ سترا­تەگياسىن ايقىنداۋ قاجەت. بۇگىندە الەمدە 12 جىلدىق ءبىلىم بەرۋ­گە ارنالعان جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ بەلگىلى ءبىر ستاندارتى قا­لىپتاستى. باستاۋىش سىنىپتاردا وقىتۋ ۇزاقتىعىن ارتتىرۋ ءۇر­دىسى ساقتالۋدا، الەم مەكتەپ­تەرىنىڭ 60 پايىزىندا ءبىلىم بەرۋ 6 جاستان باستالادى، بۇل بالا­نىڭ ەرتە ينتەللەكتۋالدى دامۋى مەن الەۋمەتتىك بەيىمدەلۋىنە ىقپال ەتەدى. ۇكىمەتكە ءبىلىم مەن عى­­لىمدى دامىتۋدىڭ 2025 جىل­عا دەيىن­گ­ى جاڭا مەملەكەتتىك باع­دار­لا­­ماسىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە 12 جىلدىق ۇلگىگە ابدەن ويلاس­تىرىپ، بىرقالىپتى كوشىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرامىن، – دەدى پرەزيدەنت. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ سالاسى قاي باعىتتا قوزعالىپ بارا جاتقانىن تۇسىنگەن ابزال. «جاس مامان» جو­باسىنىڭ دا باياۋ قاداممەن جۇزەگە اسىپ جاتقانى الاڭداتادى. اتالعان جوبانى ىسكە اسىرۋ تەتىگى تولىق جۇرگىزىلمەگەن. ماماندىقتار ءتىزى­مى بەكىتىلمەگەن. جوبانى ىسكە قوسۋ ءۇشىن ۇكىمەت ناق­تى مەر­زىمدەردى اتاپ، ناقتى ارە­كەت الگو­ريتمدەرىن ۇسىنۋى كەرەك.

– تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە – ۋا­قىت تالابى مەن ەڭبەك نارىعىنىڭ قا­جەت­تىلىكتەرىنە قاراي ارناۋلى ورتا وقۋ ورىندارىن جاڭعىرتۋ. تاجى­ريبە كورسەتكەندەي، قولدانىس­تاعى كوللەدجدەردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قايتا جاراقتالۋىنا باسىمدىق بەرۋ – رەسۋرستاردى شى­عىندايتىن ءتاسىل. سوندىقتان ۇكىمەت­كە كوللەدجدەردى ءىرى كاسىپ­ورىندار ارقىلى سەنىمدى باسقارۋعا كوشىرۋ، دۋالدى وقىتۋدى دامىتۋ، تۇلەكتەردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ماسەلەلەرىندەگى ستراتەگيالىق باع­دارلاردى ايقىنداي وتىرىپ،
تيپتەگى ۇيىمداردى دامىتۋ ءىسىن كەشەندى تۇردە قاراۋدى تاپ­سىرامىن، – دەگەن ق.توقاەۆ كاسىپ­ورىننىڭ سەنىمدى باسقارۋىنا كو­شىرىلگەن كاسىپتىك-تەحنيكالىق وقۋ ورنىنىڭ جارقىن مىسالى رەتىندە پرەزيدەنت سايلاۋى قار­ساڭىندا جۇمىس ساپارىمەن بار­عان اتىراۋداعى مۇناي-گاز سالاسىنا كادرلار دايارلايتىن APEC PetroTechnic كوللەدجىن اتاپ ءوتتى.

– ءۇش اۋىسىمدى جانە شاعىن جي­ناقتى مەكتەپتەر ماسەلەسىنىڭ ءوز شەشىمىن تابۋ كەرەك. 7014 مەكتەپ­تىڭ 128-ءى ءۇش اۋىسىمدىق، ال 31-ءى اپات­تىق جاعدايدا. 2019-2020 جىلدارى بيۋدجەت ەسەبىنەن ءۇش اۋىسىمدى وقىتۋ پروبلەماسىن جويۋ ءۇشىن 35 مەك­تەپ جانە اپاتتى مەكتەپتەردىڭ ورنىنا 7 مەكتەپ سالۋ كوزدەلگەن. تاۋەلسىزدىك جىلدارى بارلىعى 1 مىڭ 198 مەكتەپ سالىندى. ءبىز حالىق سانىنىڭ ارتۋىنا بايلانىس­تى دەموگرافيالىق ۇردىستەردى ەس­كەرە وتىرىپ، مەكتەپتەردى سالۋ مەن جاڭعىرتۋدى ودان ءارى جالعاس­تى­رامىز، – دەدى پرەزيدەنت. بۇل ءۇشىن مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك اياسىندا ينۆەستورلاردى تارتىپ، جەكە مەكتەپتەردى سالۋ كوزدەلمەك. سونىمەن قاتار ق.توقاەۆ كۇن تار­تىبىندەگى وزەكتى تاقىرىپ رەتىندە ءۇشتىلدى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ ماسەلەسىنە توقتالدى.

– عىلىمي-جاراتىلىستانۋ پاندەرىن اعىلشىن تىلىندە وقىتۋ ءبىلىم ورتالىقتارىنىڭ كادرلىق مۇمكىندىگىنە قاراي، وقۋشىلار مەن اتا-انالاردىڭ قالاۋى بويىنشا ىسكە اسۋى ءتيىس. اعىلشىن ءتىلىن وقىتۋدى 2-3-ءشى سىنىپتان نەمەسە اتا-انالاردىڭ قالاۋىنا قاراي 5 سىنىپتان باستاۋ ءتيىمدى بولادى دەپ سانايمىن. ال جوعارى سىنىپتاردا جاراتىلىستانۋ-تەحنيكالىق پاندەردى مەكتەپتەردىڭ دايىن­دى­عىنا قاراپ جۇرگىزۋ قاجەت، – دەدى ول. بۇدان بولەك، مەملەكەت باسشىسى «پەداگوگ مارتەبەسى» تۋرالى زاڭ جوباسى جونىندەگى ويىن ور­تاعا سالدى. قۇجاتتا قاراس­تى­رىل­عان ۇستازداردى قولداۋدىڭ كە­شەن­دى شارالارى  رەتىندە سىنىپ جەتەكشىلىگى مەن داپتەر تەكسەرگەنى ءۇشىن قوسىمشا اقىنى ەكى ەسەگە ءوسى­رۋ، ەڭبەك دەمالىسىنىڭ مەر­زى­مىن 56 كۇنگە دەيىن ۇلعايتۋ، ماگيستر دارەجەسى ءۇشىن ۇستەمەاقى تولەۋدى اتاپ ءوتتى. سونداي-اق وبلىس باسشىلارىنا پەداگوگتاردى ءوز مىندەتىنە جاتپايتىن جۇمىستارعا جەگۋدى دوعارۋ كەرەكتىگىن قاتاڭ ەس­كەرتتى.

– اقيقاتىن ايتۋ كەرەك. بۇگىندە مۇعالىمدەردىڭ جالاقىسى ەڭ تومەن دەڭگەيدە قالىپ وتىر جانە ەكونوميكا بويىنشا ورتاشا جالاقىنىڭ 65 پايىزىن عانا قۇرايدى. ءبىز البەتتە مۇنىمەن كەلىسپەيمىز. سون­دىقتان ۇكىمەتكە ءبىلىم سالاسىنا بىلىكتى مامانداردى تارتۋ جا­نە مۇعالىم مارتەبەسىن كوتەرۋ ماقساتىندا جالاقىنى ءتورت جىل ىشىندە ەكى ەسەگە كوبەيتۋدى تاپسىرامىن، – دەدى پرەزيدەنت. سونىمەن قاتار جيىندا قالا مەن اۋىل بالالارى اراسىنداعى ءبىلىم بەرۋ تەڭسىزدىگىن جەڭۋدىڭ ماڭىزىن تىلگە تيەك ەتتى. ونىڭ ويىنشا، ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارى مەن باعدارلامالارى بىرىڭعاي بولۋى ءتيىس. سەبەبى بارلىق بالالار تۇراتىن جەرىنە نەمەسە ولاردىڭ اتا-انالارىنىڭ الەۋمەتتىك مارتەبەسىنە قاراماستان ساپالى بىلىمگە قول جەتكىزۋى قاجەت. وسىعان وراي، ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى، وبلىس اكىمدەرىنە شارا قولدانۋ قاجەتتىگىن جەتكىزدى.

 – عىلىمدى قارجىلاندىرۋ اشىق­تىعىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. وتكەن كونكۋرستاردىڭ قورى­تىن­دىسى بويىنشا گرانتتىق قارجى­لاندىرۋدى ءبولۋ ۇلتتىق عىلىمي كەڭەستىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋ جا­نە تولىقتاي العاندا عىلىمدى قارجىلاندىرۋ اشىقتىعىن قام­تا­ماسىز ەتۋ قاجەتتىگىن كورسەتتى. عى­لىمي ورتادا قارجىلاندىرۋ جۇ­ي­ە­­سىنە سەنىمسىزدىك، سونىمەن قاتار ەگدە جانە جاس عالىمدار ارا­­­سىندا بەلگىلى ءبىر جىكتەلۋ باي­قالا­دى. سوندىقتان ۇكىمەتكە ناق­تى تاجىريبەلىك ۇسىنىستارمەن عى­­لىم­دى مۇنان ءارى ينستيتۋتتىق دا­مىتۋ تۇجىرىمداسىن ازىرلەۋدى تاپ­­سىرامىن، – دەدى مەملەكەت باس­­­شىسى. بۇدان بولەك، ول بالا تار­­بيەسىندە وتباسى مەن اتا-انا­نىڭ الار ورنى زور ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ادام بويىنداعى نەگىز­گى قۇن­دى­لىق­­تار وتباسىندا قالىپ­تا­ساتى­­­نىن ايتا كەلە، اتا-انالاردى پەدا­گوگ­تاردىڭ ەڭبەگىن باعالاۋعا شاقىردى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ ءسوزىنىڭ سوڭىن:

– ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇر­سىن­ ۇلىنىڭ ء«بىز اۋەلى ەلدى تۇزەتۋدى بالا وقىتۋ ءىسىن تۇزەتۋدەن باس­تاۋى­مىز كەرەك» دەگەن ءسوزى بار. وسى­عان وراي، بارلىق ماقسات-مىن­دەت­تەر ۇكىمەت ازىرلەپ جاتقان ء«بىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋدىڭ مەم­لەكەتتىك باعدارلاماسىندا» تولىق قامتىلۋى ءتيىس. بۇل باعدارلامانىڭ جوباسىن حالىقپەن كەڭەسىپ، كەڭى­نەن تالقىلاۋ قاجەت. بۇعان قاجەتتى رەسۋرستار جەتكىلىكتى. بارشاڭىزعا جاڭا وقۋ جىلىندا تابىس تىلەيمىن! – دەپ اياقتادى.

 

تامىز كەڭەسى: ءبىلىمنىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعى

تامىز كەڭەسىنە جينالعان جۇرت الداعى وقۋ جىلىندا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر مەن بولاشاقتاعى جاڭا­لىق­تاردى، سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەرگەن تاپسىرمالارى قاي باعىتتا ورىندالاتىنىن باياندايتىن ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆتىڭ ءسوزىن اسىعا كۇتتى.

باس پەداگوگ بايانداعانداي، كونفەرەنتسيا – 7 تامىزدان بەرى جەر-جەر­لەردە وتكەن تامىز كەڭەس­تەرىنىڭ قورىتىندىسى. جاڭا وقۋ جى­­لىن­داعى باستى جاڭالىق – «پەدا­گوگ مارتەبەسى» تۋرالى زاڭ­دى قابىل­داۋ جانە 2025 جىلعا دەيىن­گى ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ جاڭا مەم­لەكەت­تىك باعدارلاماسىن ازىرلەۋ. ا.اي­ما­عام­بەتوۆ الدىمەن وسىعان دەيىن ات­قا­رىلعان ىستەرگە قىسقاشا توقتالدى:

مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن وقىتۋ. بالالاردى بالاباقشامەن قامتۋ 95،2 پايىزعا جەتتى. ال بارلىق مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىم­دار­دىڭ سانى 2 مىڭعا ءوستى. بالا­نى بالاباقشاعا ورنالاستىرۋ وبلىس­تار مەن ءىرى قالالاردا اۆتو­مات­تاندىرىلعان. ەندى رەسپۋبليكا بويىنشا جولعا قويۋ كەرەك.

ورتا ءبىلىم. مەكتەپتەر جاڭار­تىلعان وقۋ باعدارلاماسىنا كوشتى. مۇعالىمدەردىڭ 70-87 پايىزى جاڭارتىلعان وقۋ باعدارلاماسى بويىنشا كۋرستاردان ءوتتى. پەدا­­گوگتاردى اتتەستاتسيادان وتكىزۋ­دىڭ جاڭا جۇيەسى ەنگىزىلدى. وقۋ­شىلاردى قوسىمشا ءبىلىم بەرۋمەن قامتۋ كورسەتكىشى جوعارىلاي ءتۇستى.

كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم. «بارشاعا ارنالعان تەگىن كا­سىپ­تىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ» جوباسى جۇزەگە اسىرىلدى. دۋال­دى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى 484 كوللەدج­گە ەنگىزىلدى. دەمەك، كوللەدج­دەر­دىڭ 50 پايىزىندا تيپتىك وقۋ باع­دار­لاماسىن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ قا­لاۋىنا قاراي، كاسىبي ستاندارت نەگىزىندە وزگەرتۋگە بولادى. سون­داي-اق كوللەدجدەرگە اكادەميالىق ەركىندىك جۇيەسى ەنگىزىلۋدە.

جوعارى ءبىلىم. بىلتىر شىلدە ايىندا جوو-لارعا اكادەميالىق ەركىندىك پەن قارجىلىق دەربەستىك بەرۋ تۋرالى كوپتەن كۇتكەن زاڭ قا­­بىل­­داندى. شەتەلدىك ستۋدەنتتەر­دىڭ سانى 9 مىڭعا ارتىپ، بۇل بار­لىق ىزدەنۋشىلەردىڭ 4 پايىزىن قۇرادى.

عىلىم. قازاقستان عىلىمىندا ناقتى جەتىستىكتەر بار. سونىڭ ىشىندە عىلىمي ەڭبەكتەر كوپتەپ جا­زىلدى، عالىمداردىڭ بەلدى باسى­لىمدارعا ماقالا جاريالاۋ بەلسەندىلىگى جوعارىلادى.

بولاشاقتاعى بەتبۇرىس قانداي بولماق؟

مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن وقىتۋ. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس، 2019 جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىنەن باس­­تاپ بالالاردى ەرتە جاستان دا­مىتۋ باعدارلاماسى ەنگىزىلەدى. بۇگىنگى تاڭدا 2 جاستاعى بالالاردى بالاباقشامەن قامتۋ ماسە­لەسى وتە وزەكتى. «بالالاردىڭ بالا­­باق­شاعا بارۋ كەستەسىن قايتا قاراۋ قاجەت. 6 جاستاعى بالالاردى با­لا­باقشادان مامىر ايىنان باستاپ شىعارۋ تاجىريبەسىن توقتاتىپ، تامىز ايىنا دەيىن ۇزارتۋ كەرەك. وسى ۋاقىتتى بالالاردىڭ مەك­تەپكە دايىندىعىنا ارناعان ابزال. اتالعان وزگەرىستەرگە ساي باع­دارلاما ازىرلەنەدى. كەدەرگىسىز قام­تۋ ۇستانىمىن جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالا­لاردىڭ بالاباقشامەن قامتىلۋىن ءارى قاراي جالعاستىرۋ كەرەك»، دەدى ا.ايماعامبەتوۆ.

مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىم پە­دا­گوگتارىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ مەن جالاقىسىن ءوسىرۋ ماسەلەسى دە كۇن تارتىبىنەن تۇسپەي تۇر. ەلبا­سىنىڭ تاپسىرماسىمەن اتالعان سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى 28 پايىزعا وسكەن بولاتىن. بىراق مۇنىڭ ءوزى جەتكىلىكسىز. «قازىر ورتا ءبىلىم بەرۋدەگى بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ مەن 30-50 پايىزدىق ۇستەمەمەن جالاقىنى ءوسىرۋ جۇيەسىن مەكتەپكە دەيىنگى سالا قىزمەتكەرلەرىنە ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.

بالا­باقشالاردىڭ جۇمىس ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قوعامعا جا­ريا تۇردە مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىم­داردى ونلاين باعالاۋ جۇيەسى ەنگى­زىلەدى»، دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.

ورتا ءبىلىم. بۇل ءبىلىم ساتىسىن­دا اتا-انالار مەن ۇستازدار الىپپە ماسەلەسىن ءجيى كوتەرىپ ءجۇر. ء«بىز الىپپەنى قايتارۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىز. ول 2021 جىلى، وز­دەرىڭىزگە جاقسى تانىس، قازاق تىلىنە بەيىمدەلگەن احمەت بايۇرسىن­ ۇلىنىڭ ادىستەمەسى نەگىزىندە ەنگىزىلەدى. الىپپە سىناق وتكىزەتىن الاڭ ەمەس. سوندىقتان ەشتەڭەنى ويدان شىعارماي، وسى ادىستەمە بو­يىنشا ازىرلەيمىز»، دەدى مينيستر.

ونىڭ ايتۋىنشا، جاڭارتىلعان وقۋ باعدارلاماسىنا كوشۋدى جال­عاس­تىرۋ كەرەك. بيىل 4، 9، 10  سىنىپ­تار وسى جۇيەگە كوشەدى. ال كەلەسى جىلى تەك 11 سىنىپ تار كوشىرىلەدى. سونىمەن 2021 جىلى ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭارتىلعان مازمۇنى تولىقتاي ءتامامدالادى.

كەيبىر پاندەردىڭ وقىتىلۋىنا قاتىستى پىكىر بىلدىرگەن باس پەداگوگ كاسىبي باعدار بەرەتىن ءپان 7 سىنىپتان باستالۋ كەرەكتىگىن، وسىعان وراي ناقتى شارالار قابىلداناتىنىن جەتكىزدى. «شاعىن جيناقتى مەكتەپتەردە ءبىر مۇعالىم 5-6 پاننەن ساباق بەرەدى. ساپاسى قانداي بولادى؟ سوندىقتان مۇنداي مەكتەپتەردىڭ قارجىلاندىرۋ جۇيەسىن قايتا قاراۋ قاجەت. ەكىنشىدەن، اۋىلدىق جەرلەردە كادرلار تاپشىلىعىن قىسقارتۋ ءۇشىن ءبىز ء«موبيلدى مۇ­عا­لىم» قاناتقاقتى جوباسىن ەنگى­زەمىز»، دەدى مينيستر. ونىڭ اي­تۋىنشا، جاڭا مەكتەپتەر سالىنادى، 5-7 جىلدان كەيىن ەلدى مەكەندەر جابىلىپ، مەكتەپتەر بوس قالادى. «سوندىقتان اۋىلداردا مودۋلدىك مەكتەپتەر سالىنادى، ونى قاجەتىنە قاراي بولشەكتەۋگە، اۋىستىرۋعا جانە ماقساتقا ساي پايدالانۋعا بولادى»، دەدى ا.ايماعامبەتوۆ.

ۆەدومستۆو باسشىسى بايان­دا­عانداي، لاتىن گرافيكاسىنا ءوتۋ اسىقپاي، كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇرگى­زىلەدى. ال ۇشتىلدىلىككە قاتىس­تى جۇمىستار مەملەكەت باسشى­سى­نىڭ جوعارىدا ايتقان تاپسىرماسى نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى. ەندى پەداگوگتاردىڭ اتتەستاتسيا­دان ءوتۋى ۇكىمەت پورتالى ارقىلى اۆتو­ماتتاندىرىلادى. مۇعالىم ءوتىنى­شىن مەكتەپ ديرەكتورى مەن ورىن­باسارىنىڭ قولىنان وتكىزبەيدى.

ۇستازدار كۇتكەن جاڭالىقتىڭ ءبىرى: مۇعالىمدەر ەندى 5 كۇن جۇمىس ىستەيدى. ويتكەنى مەكتەپتەر 5 كۇندىك وقۋ جۇيەسىنە كوشكەن. ولار التىنشى كۇندى ءوز قالاۋىنا قاراي جەكە ۋاقىتى رەتىندە پايدالانادى. تاعى ءبىر وزگەرىس – وقۋ جەتىستىكتەرىن سىرت­تاي باعالاۋدىڭ ەندى بولماي­تىنى. بۇل جوعارى بىلىمگە دە قا­تىس­تى. بىراق سىرتتان باقىلاۋ ءبارى­بىر بولادى، ونىڭ ورنىنا تەستىلەۋ ەنگىزىلەدى. 

كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم. «كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىمنىڭ ەڭ نەگىزگى ەكى مىندەتى بار. كوپ ادام كوللەدجدەر تەك ماماندار دايارلاۋمەن اينالىسادى دەپ ويلايدى. ارينە بۇل – نەگىزگىسى. ال ءبىلىم بەرۋدىڭ بۇل ساتىسىنداعى ماڭىزدى مىندەت – الەۋمەتتەندىرۋ»، دەيدى ا.ايماعامبەتوۆ. ول وسى سالاعا قا­تىستى «جاس مامان» جوباسىنىڭ پرەزيدەنت تاراپىنان سىنعا الىنۋىن ورىندى دەپ سانايدى. وندا­عى نەگىزگى تۇيتكىلدەردىڭ ءتۇيىنىن تارقاتۋ ءۇشىن قانداي قاجەتتى ما­مان­دىقتار بار ەكەنىن ەگجەي-تەگ­جەيلى قاراۋ قاجەت. سوعان سايكەس ەڭ كەرەكتى جابدىقتار الىنۋى ءتيىس.

جيىندا كوللەدجدەردەگى جالپى ماماندىقتاردىڭ قاتارى ەكشەلۋ كەرەكتىگى دە ايتىلدى. ءمينيستر­­دىڭ مالىمدەۋىنشە، بىرقاتار ەسكىر­گەن كاسىپ تۇرلەرى قىسقار­تىلىپ، ونىڭ ورنىنا جاڭا ما­ماندىقتار قوسىلادى. دەسە دە كاسىپ يگەرگىسى كەلە­تىندەرگە ارنالىپ وسىمەن 3-ءشى جىل ىسكە اسىرىلىپ كەلە جاتقان «بارشاعا ارنالعان تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ» جوباسى جالعاسادى.

پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي، كوللەدجدەردى سەنىمدى باسقارۋعا بەرۋ – وتە ماڭىزدى. الايدا مۇن­دا دا ناقتى باسقارا الاتىن، ءىرى ينۆەستورلار مەن وقىتۋ باعدار­لا­مالارىن وزگەرتۋگە ءازىر كاسىپ­ورىنداردى لايىقتى تاڭداۋ كەرەك. بۇل ءوز كەزەگىندە ەڭبەك نارىعىن بىلىكتىلىگى جوعارى كادرلارمەن قام­تاماسىز ەتۋگە سەپتەسەدى. «كول­لەدجدەردى جابۋ ماسەلەسى دە تۇپكى­لىكتى زەرتتەۋدى قاجەت ەتەدى. ونداعى ستۋدەنتتەر سانى از بولعانى ءۇشىن جابا سالۋعا تاعى كەلمەيدى. ما­سە­لەن، ءبىر اۋداندا جالعىز كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم وشاعى بولسا، با­لالار قايدا بارادى؟ بۇل ءوز كەزە­گىندە كاسىپكە ۇمتىلمايتىن جەتكىنشەكتەر مەن جۇمىسسىز جاس­تار قا­تارىن كوبەيتەدى»، دەدى ا.ايما­عامبەتوۆ.

جوعارى ءبىلىم. گرانتتاردىڭ اشىق ءارى ءادىل بولىنۋىنە كەپىلدىك بەرۋ ماقساتىندا ۇبت ەلەكتروندى فور­­ماتتا وتكىزىلەدى. «وقۋشىلار ءتۇر­لى ادىسپەن جۇيەنى «الداپ سوققى­سى» كەلەتىنى جاسىرىن ەمەس. تەلە­فون الىپ كىرەدى، بالدى ءوز بىلىمىمەن ەمەس، الدەقانداي قۇرالداردىڭ كو­مەگىمەن جيناۋ تۋرالى كوبىرەك وي­لايدى. سوندىقتان ءبىز ۇبت تاپسىرۋ جۇيەسىن بىرتىندەپ ەلەكتروندى فور­ماتقا كوشىرۋدى جوسپارلاپ وتىر­مىز»، دەدى ۆەدومستۆو باسشى­سى.

ستۋدەنتكە ءوز گرانتىمەن جاع­دايعا قاراي قالاعان ۋنيۆەرسيتەتكە اۋىسۋىنا مۇمكىندىك بەرىلەدى. «قازىر، مىسالى، پاۆلودارداعى جوو-دا گرانت ۇتىپ العان ستۋدەنت بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتا ەۋرازيا ۇلت­تىق ۋنيۆەرسيتەتىنە اۋىسا ال­مايدى. سوندىقتان بۇل ماسە­لەنى ساراپشىلارمەن بىرگە تالقى­لايمىز. گرانت يەگەرى ماجبۇر­لىكپەن كەلەسى ءبىر قالاعا كوشسە، گرانتىمەن اۋىسا الاتىنداي مۇم­كىندىك قاراستىرىلادى»، دەدى ا.ايماعامبەتوۆ.

جوو-عا قابىلداۋداعى قا­جەت­سىز قۇجاتتاردىڭ سۇرالاتىنى جاقىندا عانا ءبىزدىڭ باسىلىمدا كوتەرىلگەن بولاتىن. تامىز كونفەرەنتسياسىندا مينيستر قابىلداۋ جۇيەسى اۆتوماتتاندىرىلاتىنىن، ءىش پىستىراتىن قۇجاتتار ءتىزىمى قىس­قارتىلاتىنىن ايتتى.

«مەملەكەتتىك گرانتتا وقىپ، بىتىرگەن تۇلەكتەر ءوز ماماندىعى بويىنشا كەمىندە ءۇش جىل جۇمىس ىستەۋى كەرەك. وسى تالاپتان قاشىپ قۇتىلۋ ءۇشىن ستۋدەنتتەر 4-كۋرسقا وتكەندە گرانتتان ءوز ەركىمەن باس تارتىپ، اقىلى وقىتۋعا ءوتىپ جاتادى. بۇل كەلەڭسىزدىكتىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا بۇدان بىلاي باس تارتقاندارعا قالعان 3 جىلعى وقىتۋدىڭ دا اقىسىن وتەۋ تالاپ ەتىلەدى»، دەدى مينيستر. ونىڭ اي­تۋىنشا، ەلىمىزدە 86 جوو پەدا­گوگيكالىق كادرلاردى دايارلايدى. ونىڭ بارلىعى بىردەي ساپالى مامان دايارلاۋى مۇمكىن ەمەس. اتالعان ۋنيۆەرسيتەتتەر سەرتيفيكاتتاۋدان وتەدى، وسىنىڭ نەگىزىندە ىرىكتەلەدى. ال جالپى رەكتورلار قوعام الدىندا ەسەپ بەرەدى. قا­زاقستان ء«بىلىم حابى» بولۋى كەرەك. شەتەلدەردەن ستۋدەنت تارتۋ جۇمىسى جالعاسادى.

عىلىم. «مەملەكەت باسشىسى عىلىمنىڭ دامۋىنا ايرىقشا كوڭىل بولەدى. ق.توقاەۆتىڭ تاپسىر­ما­سىمەن كەلەسى جىلى عىلىمدى قارجىلاندىرۋدى ءوسىرۋ قاراس­تىرىلعان. جاقىندا عانا جوعارى عىلىمي-تەحنيكالىق كوميسسيانىڭ وتىرىسىندا بولىنەتىن قارجى كو­لەمى بەلگىلەندى. الداعى مىندەت – عى­لىمنىڭ قارجىلاندىرىلۋىن ءىجو-ءنىڭ 1 پايىزىنا دەيىن جەت­كىزۋ»، دەدى مينيستر.

سپيكەر بايانداعانداي، گرانت­تاردىڭ ءبولىنۋى بويىنشا ۇلت­تىق عىلىمي كەڭەستىڭ (ۇعك) اينا­لاسىنداعى پروبلەمالار وزەكتى بولىپ تۇر. وسىعان وراي ۇعك تالاپ­تارىن وزگەرتۋ قاجەت. وزگەرىستەر عا­لىمدارمەن بىرگە تالقىلاۋدان كەيىن ەنگىزىلەدى. ۇعك قۇرامىنا قا­تىستى سىني ويلار ەسكەرىلەدى، وندا شىن مانىندە جوعارى ناتي­جەگە قول جەتكىزگەن عالىمدار بولۋى ءتيىس.

«انتيپلاگيات بويىنشا الدا ۇلكەن مىندەتتەر تۇر. بۇگىندە ديسسەرتاتسيالار وتاندىق ەڭبەكتەر قورى نەگىزىندە تەكسەرىستەن وتەدى. ال ونى شەتەلدىك جۇمىستان كوشىرىپ، اۋدارىپ بەرۋى مۇمكىن. سول سەبەپتى حالىقارالىق دارەجەدە انتي­پلاگيات­تان وتەدى»، دەدى ا.اي­ما­عامبەتوۆ.

 

ۇستاز بولۋ ءۇشىن جۇرەك كەرەك

تامىز كەڭەسىندەگى نەگىزگى وتىرىس قاراپايىم مۇعا­لىم­دەردىڭ ۇستاز تۋرالى ءبىر اۋىز سوزدەرى جازىلعان بەينەروليكتەن باستالدى. الۋان پىكىردىڭ توعىسقان تۇسى «ۇستاز – ءاردايىم جاس، كوڭىلى قارتاي­مايدى. سەبەبى وسى ءبىر قا­سيەتتى ماماندىق يەلەرىنىڭ اينالاسىندا بالاۋسا-بالدىرعاندار مەن جانى ءمولدىر ءجاسوسپىرىم، جاستار جۇرەدى. ۇستاز بولۋ ءۇشىن جۇرەك كەرەك»، دەگەنگە سايادى.

بۇدان كەيىن تامىز كونفەرەنتسياسىندا ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىن باسقارۋ ماسەلەلەرى تالقى­لانىپ، يننوۆاتسيالىق يدەيالار مەن باس­تامالار ۇسىنىلاتىنى اي­تىلىپ، سولاردىڭ ءبىر پاراسىن مىن­بەر­دەن ايتۋعا كەلگەن بايان­داما­شىلارعا كەزەك بەرىلدى.

 

پەداگوگيكالىق ماماندىققا ءتۇسۋ تالاپتارى قاتاڭداتىلۋى ءتيىس

اقمولا وبلىسىنان كەلگەن العاشقى سپيكەر، قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى دامير سۇ­راعانوۆ پرەزيدەنتتىڭ ءار وڭىر­دەن جينالعان پەداگوگتاردىڭ ورتاسىنا كەلۋىن ءبىلىم سالاسىنا دەگەن قامقورلىققا بالادى.

– ءبىلىم بەرۋدىڭ ساپاسى پە­دا­گوگتارعا عانا ەمەس، مامانداردىڭ اتا-انالارمەن قارىم-قاتىناسىنا بايلانىستى. ال قازىرگى ۇيىم­داس­تىرىلاتىن اتا-انالار جينالىسىنا كەلەتىندەر قاتارى وتە از. ونىڭ ءبىر سەبەبى – اتا-انالاردىڭ جۇ­مىسباستىلىعى بولسا، ەكىنشى سەبەبى – بۇرىننان قالىپتاسىپ قالعان اتا-انالار جينالىسىنىڭ قازىر وزەكتىلىگىن جويىپ الۋى، – دەگەن دامير اتا-انامەن جۇمىس فور­ماتىن وزگەرتىپ، دەبات، سەمي­نار، بەتپە-بەت اڭگىمە، ترەنينگ تۇرىندە ۇيىمداستىرۋدىڭ قاجەتتىگىن ايتتى. 

بۇدان بولەك، سپيكەر پەدا­گو­گيكالىق ماماندىقتاردى دايارلايتىن جوعارى وقۋ ورىن­دارى­نىڭ سانىن ازايتىپ، ساپاعا كوشى­رۋدى، سونداي-اق مەملەكەتتىك ءبى­لىم گرانتتارىن وقىتۋ تىلىنە ەمەس، جي­ناعان بالىنا قاراي ءبولۋدى ۇسىندى.

 

ماماندىقتى تاستاۋعا تومەن تابىس تۇرتكى

ال پەتروپاۆلدىق باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى انجەليكا كاچ­كي­نا «پەداگوگ مارتەبەسى» تۋرالى زاڭ جوباسىن قابىلداۋعا پارمەن بەرگەن ەلباسىنا بارشا ارىپتەستەرىنىڭ اتىنان العىس ايتتى.

– ءدال وسى زاڭ نەگىزىندە مۇعا­لىم­دەردىڭ جالاقىسىن ارتتىرۋ ما­سەلەسى قاراستىرىلدى. پەدا­گوگ­تار­دىڭ ەڭبەكاقىسى ەلدەگى ەڭ تومەن جالاقىنىڭ ءبىرى ەكەنى جاسى­رىن ەمەس. بالا ءوز جولىن بالا­باقشادا ۇلكەن ءبىلىم الەمىنەن باستايدى. مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىك جۇگى اۋىر. ال ولاردىڭ ايلىعى كوڭىلگە كىربىڭ ۇيالاتادى، – دەگەن بايان­داماشىنىڭ ايتۋىنشا، تاربيە­شىلەر بۇگىندە ورتا ەسەپپەن 76 مىڭ تەڭگە، بالا كۇتۋشى 67 مىڭ تەڭگە الادى. سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەتتەردى جىل سايىن ءتامامدايتىڭ مىڭداعان تۇلەكتەردىڭ ءبىرشاما بولىگى عانا مەكتەپ پەن بالاباقشاعا جۇمىسقا تۇرۋى دا – سول تومەنگى تابىستىڭ اسەرى. 

ا.كاچكينا تسيفرلى تەحنولوگيالار زامانىندا ءومىر سۇرگەنىمىزبەن، جاساندى ينەتەللەكت پەن ونلاين كۋرستار كاسىبي ءارى مايتالمان مۇعالىمنىڭ ورنىن الماستىرا المايتىنىن ايتادى. سوندىقتان پەداگوگتىڭ ەڭبەگى باعالانۋى كەرەك.

 

اتا-انالار قاۋىمداستىعىن  قۇرۋ كەرەك

تامىز كەڭەسىنە جىلداعى ءداستۇر بويىنشا اتا-انالار دا شاقىرىلعان. ەلىمىزدە 3 ميل­ليوننان اسا وقۋشى بارىن ەسكەرسەك، بالاباقشا مەن جوو-لاردى ساناماعاندا، ەڭ كەمى 7 ملن-عا جۋىق اتا-انا بار. وسىنشا وكىلدىڭ اتىنان ءسوز العان ورالدىق كلارا ەسقاليقىزى جاستار اراسىنداعى قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ كوبەيۋى، زياندى زاتتارعا اۋەستەنۋى، اتا-انالار مەن ۇستازدارىن سىيلاماۋى بەلەڭ الىپ بارا جاتقانىنا الاڭدايتىنىن، ءبىلىم وشاعى مەن اتا-انانىڭ ماسەلەنى بىرلەسىپ شەشۋدىڭ ورنىنا كىنالىنى ىزدەي­تىنىن تىلگە تيەك ەتتى.

 – پەداگوگتاردىڭ ەڭبەگىن با­­عا­­لاپ، قۇرمەتپەن قاراۋىمىز قاجەت. بالا تاربيەسىندە وتبا­سى­نىڭ ءرولى زور. قازىر بارلىق وڭىردە اتا-انالاردى قولدايتىن رەسۋرس­تىق ورتالىقتار بار. بىراق ءبىز كەلەڭ­­سىزدىكتەردىڭ سالدارىمەن عانا كۇ­رەسۋ­دەمىز. ال وتباسى قۇندى­لىقتارىن بالا بويىنا جاستايى­نان ءسىڭىرۋ كەرەك. وسى ماقساتتا «جاس وتباسى» مەكتەبىن اشۋدى ۇسىنامىن، – دەگەن ول بۇعان قوسا اتا-انالار مەن ۇستازدار بىرىگىپ اتا-انالار قاۋىمداستىعىن قۇرۋ كەرەكتىگىن ايتتى.

 

عىلىمدى باسقارۋ ىسىنە جاس عالىمداردى تارتۋ كەرەك

قوعامدا ءتيىستى مينيسترلىكتىڭ مىندەتى مەكتەپ ماشاقاتىنان ءارى اسپاي، عىلىم ءبىلىمنىڭ كولەڭكەسىندە قالىپ قوياتىنى جونىندە ءجيى ايتىلىپ ءجۇر. وسى ولقىلىقتىڭ ورنى بيىلعى تامىز كەڭەسىندە تولتىرىلعانداي. عالىمداردىڭ اتىنان ءسوز العان ۇلتتىق بيوتەحنولوگيا ورتا­لىعىنداعى ادام گەنەتيكاسى زەرت­حاناسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ماقسات جاباگين جاس عالىمدارعا مەملەكەت سوڭعى جىلدارى لايىقتى كوڭىل بولە باستاعانىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا، العاش رەت جاس عالىمداردىڭ جوبالارىنا ءۇش جىلعا 9 ميلليارد تەڭگە ءبولىنىپ وتىر. دەسە دە عىلىمدى ۇدەمەلى دامىتۋ ءۇشىن قارجىلاندىرۋدى ۇلعاي­تۋمەن قاتار، جۇيەلى نەگىزدە قولداۋ كورسەتۋ، ياعني جىل سا­يىن عىلىمي جوبالاردى قارجىلان­دىرۋ بويىنشا كونكۋرس وتكىزۋ ماڭىزدى.

– وكىنىشكە قاراي قازاقستاندىق عىلىم قازىر تەك وسىعان دەيىن جوعالتقانىن قايتا تۇگەندەۋمەن اينالىسىپ جاتىر. مىسالى، 90-شى جىلداردىڭ باسىندا عىلىمي قىزمەتكەرلەر سانى 50 مىڭ ادامنان استى، ال عزتكج-عا (عى­لى­مي-زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونس­ترۋك­تورلىق جۇمىستار) جۇم­سا­لا­تىن شىعىندار ءىجو-ءنىڭ 0،8 پايى­زىن قۇرادى. قازىر قارجىلاندىرۋ 0،12 پايىزبەن ەڭ تومەنگى شە­گىنە جەتتى. عالىمنىڭ ورتاشا جا­لاقىسى ايىنا 120 مىڭ تەڭگەگە تەڭ. سول سەبەپتى بۇگىندە عزتكج-دا تەك 22 مىڭ ادام عانا جۇمىس ىستەيدى، – دەيدى ول. گەنەتيكتىڭ پىكىرىنشە، وسى رەتتە قوعام مەن بيزنەس تاراپىنان قولداۋ ارقىلى عىلىمدى كوتەرۋگە ءۇمىت بار، بىراق بۇل ءۇشىن سالانىڭ جۇيەلى پروبلەمالارىن شەشۋ قاجەت.

– جىل سايىن عىلىمي ەڭبەكتەر مەن مونوگرافيالار جازىلادى. بىراق ناتيجە نەندەي، بەرەرى بار ما؟ – دەپ سۇراق تاستاعان جاس عالىم زەرتتەۋلەر جەمىسىن بەرۋ كەرەكتىگىن جەتكىزدى. سونداي-اق ءوز بەتىنشە عىلىمنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ جۇرگەن جاس عالىمداردىڭ بەلسەندىلىگى رەتىندە جاس عالىمدار اليانسى مەن مينيسترلىك جانىنان جاقىندا قۇرىلعان جاس عالىمدار كەڭەسىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى. وسى ورايدا ول ىقپالدى جاس عالىمداردىڭ عىلىمدى باسقارۋعا دا تارتىلۋىن ۇسىندى.

 

تاراپتاردىڭ تاتۋلاسۋى بالالار قۇقىعىن بۇزادى

بالانىڭ ءومىرىن ساقتاۋ مەن قۇقىعىن قورعاۋ ءىسى تاربيە، ءبى­لىم بەرۋ سالاسىمەن تىكەلەي باي­­لا­نىستى. بالا قۇقىقتارى جونىن­دەگى ۋاكىل ارۋجان ساين پەدا­گوگ قاۋىم­نىڭ ەڭبەگىن ەرەكشە باعالايتىنىن ايتا كەلە، بىرقاتار ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى. ول بالالار قاۋىپ­سىزدىگى مەن ومىرىنە قاتىستى پىكىرلەرى الداعى پرەزيدەنت جولداۋىندا ەسكەرىلەدى دەپ سەنەدى.

ۋاكىل بالالارعا جاسالعان زور­لىق-زومبىلىق جاعدايىنىڭ ارتۋى­­نا ءىستىڭ وبلىستىق دەڭگەيگە جەتپەي جابىلىپ قالۋىنىڭ اسەرى بارىن ايتادى. سوندىقتان بالالارعا قاتىستى قىلمىستى وبلىستىق پروكۋراتۋرا قاراۋى كەرەك. «بالالارعا زورلىق-زومبىلىق جاسالسا، تاراپتارعا تاتۋلاسۋ مۇمكىندىگىن بەرمەۋ كەرەك»، دەگەن ا.سايننىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي ىستەرگە كەلگەندە وتباسىلارعا قوقان-لوقى كورسەتۋ نەمەسە اقشا بەرىپ قۇتىلۋ جاعدايلارىمەن بەت­پە-بەت كەلىپ وتىرمىز. اقى­رىن­دا جابىرلەنۋشى تاراپ زارداپ شەك­سە دە ارىزىن قايتارىپ الادى. ال با­لا­لار­دىڭ قۇقىعى تاپتالا بەرەدى.

 

قاتىپ قالعان كەستەمەن جۇرەمىز

ماسكەۋ بولات جانە قورىتپالار ينستيتۋتى ۇلتتىق زەرتتەۋ تەحنو­لوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دامۋ جونىندەگى ديرەكتورى نۇر­لان قياسوۆ قازاقستاننىڭ زيات­كەر­لىك مەكتەپتەر جۇيەسىن قالىپ­تاس­تىرعانىن اتاپ ءوتتى.  كوپ جىلدان بەرى رەسەيلىك ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا جۇمىس ىستەگەن ن.قياسوۆ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى باستى پروبلەمالاردىڭ ءبىرى بالالاردىڭ مۇمكىندىگى مەن قابىلەتى ءتۇرلى بولاتىنىنا قاراماستان، ولارعا بىردەي كوزقاراسپەن قاراۋ، باعالاۋ، ۇيرەتۋ ەكەنىن ايتادى. ء«بىز قاتىپ قالعان ساباق كەستەسىمەن جۇرەمىز. بارلىعىن تەز مەڭگەرىپ العان ۇزدىك وقۋشى ۋاقىتىن كەلەسى تاقىرىپ وتەتىن كۇندى كۇتۋمەن وتكىزەدى»، دەگەن ول تسيفرلى تەحنولوگيانىڭ مۇمكىندىگىن بالالاردىڭ ارقاي­سىسىنا ءوز دەڭگەيىنە ساي تاپسىرما بەرۋدە، دامىتۋدا قولدانۋعا بولاتىنىن جەتكىزدى.

 

ەلەنگەن ەڭبەكتەر

كونفەرەنتسيا سوڭىندا پرەزي­دەنت وتاندىق ءبىلىم بەرۋ سالاسىن دامىتۋعا قوسقان ۇلەسى جانە بەلسەندى قوعامدىق قىزمەتى ءۇشىن بىرقاتار ۇستازدى ماراپاتتادى. اتاپ ايتقاندا، «قۇرمەت» وردەنى­مەن – پاۆلودار قالاسىنىڭ №8 دارىندى بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ مۇعالىمى اناتولي بي­ليدا، الماتى وبلىسى ىلە اۋدانى №13 ورتا مەكتەبىنىڭ مۇعالىمى گۇل­نار كازەرباەۆا، «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىمەن – ورال قالاسى ءا.مولداعۇلوۆا اتىنداعى №38 مەك­تەپ-ليتسەيىنىڭ مۇعالىمى گۇل­زيحان تاسكارينا، تۇركىستان وبلىسى كەنتاۋ قالاسىنىڭ ا.يۋگناكي اتىنداعى ورتا مەكتەبىنىڭ مۇعا­لىمى دانەگۇل قۋاتبەك، «شاپاعات» مە­دالىمەن – قاراعاندى قالا­سىن­داعى ن.نۇرماقوۆ اتىنداعى №2 وبلىستىق مامانداندىرىلعان مەك­تەپ-ينتەرناتىنىڭ مۇعالىمى ەكا­تەرينا نيپرۋك ماراپاتتالدى.

 

تامىزدان تۋعان ءتۇيىن

 

الدا ەلەۋلى وزگەرىستەر كۇتىپ تۇر

ءححى عاسىر عىلىم مەن تەحنيكانىڭ قارىشتاپ دامىعان زامانى عانا ەمەس، وزگەرىستەر كەزەڭى بولىپ تۇر. سوعان ساي بالالاردى قالىپتاستىرۋ جولىندا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ۇدايى وزگەرىپ وتىرۋى – زاڭدىلىق. بيىلعى تامىز كونفەرەنتسياسىنان بالالاردى تاربيەلەۋ، ءبىلىم بەرۋ، وقىتۋ جۇيەسىندە بىرقاتار ەلەۋلى وزگەرىستەر كۇتىپ تۇرعانىن ءتۇسىندىم.

بيىلعى تامىز كەڭەسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ارنايى كەلىپ قاتىسۋىمەن ەرەكشەلەندى. بۇل – سالماعى اۋىر سالانىڭ جۇگىن كوتەرۋ مەملەكەتتىڭ ماڭىزدى مۇددەسى، ەڭ نەگىزگى ساياساتتىڭ باسىم باعىتىنا اينالعانىنىڭ ايعاعى. ال كوڭىلگە جىلىلىق ۇيالاتقانى – قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى اۋەلى ءبىلىم مەن عىلىمداعى مايتالمان مامانداردىڭ، سونداي-اق وسى سالاعا قاتىستى قوعامدىق قىزمەتكەر مەن اتا-انالار اتىنان كەلگەن وكىلدىڭ وي-پىكىرىن تىڭداپ، سوعان ساي ۇكىمەت پەن وبلىس باسشىلارىنا شارا قابىلداۋدى شەگەلەپ تاپسىرۋى.

مەكتەپ باسشىسى رەتىندە كونفەرەنتسيادا ايتىلعان مۇعالىمدەردى 5 كۇندىك جۇمىس جۇيەسىنە كوشىرۋ تۋرالى ۇسىنىستى قولدايمىن. وقۋشىلار 5 كۇندىك وقۋ جۇيەسىنە كوشكەندىكتەن، ولارمەن جۇمىس ىستەيتىن پەداگوگتاردىڭ دا كەستەسى سوعان ساي بولۋى كەرەك. سوندىقتان سەنبى كۇنى مۇعالىمدەر ءوزى قالاسا كەلەدى، بىراق جۇمىسقا شىعۋ مىندەتتى ەمەس. بۇل – پەداگوگتاردىڭ كوپتەن كۇتكەن جاڭالىعى.

كەنجە سەرىكباي،

تۇرار جالعاسبي ۇلى اتىنداعى «شايىر» ورتا مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى

ماڭعىستاۋ وبلىسى،

ماڭعىستاۋ اۋدانى

 

عىلىمعا قادام باسۋ بالاباقشادان باستالادى

بيىلعى تامىز كەڭەسىندە عىلىمدى ايرىقشا اتاپ ءوتۋ – تىڭ وزگەرىستەرگە باعىت العاننىڭ بەلگىسى. ياعني، بالانى وقىتىپ، ءبىلىم بەرىپ قانا قويماي، ولاردى عىلىمعا تاربيەلەۋ، سۇيىسپەنشىلىگىن تۋعىزۋ، قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋدى بالاباقشادان باستاۋ دەپ ءتۇسىندىم. عىلىم ادام ومىرىندە، كوبىمىز ويلايتىنداي، دوكتورانتۋراعا تۇسكەندە ەمەس، بالا كۇننەن باستالادى. اينالا قورشاعان ورتانىڭ، كۇندەلىكتى تىرشىلىك پەن قاراپايىم سۋدىڭ كۇيىن وزگەرتۋى – بالا ءۇشىن كادىمگى عىلىم. مەكتەپ، ۋنيۆەرسيتەتتە بەلگىلى ءبىر دەڭگەيگە كۇردەلەنە تۇسەتىنى بولماسا، الەمدى ءتۇسىنۋ، ونىڭ قۇپياسىن اشۋ، عىلىمعا قادام باسۋ بالاباقشادان، دەمەك بىزدەن باستالادى. وسى ورايدا، الداعى وقۋ جىلىندا بالالاردى قىزىقتىراتىن تاجىريبەلەر جاساۋدى جاڭاشا تۇردە جالعاستىرماقپىن.

مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم سالاسىندا 7 جىلدان اسا جۇمىس ىستەپ كەلەمىن.  وسى ۋاقىت ىشىندە تاربيەشى ماماندىعىنىڭ بەدەلى ەلىمىزدە ەڭ تومەنگى ساتىدا ەكەنىنە كوزىم جەتتى. نەلىكتەن دەگەن سۇراق كوپ تولعاندىردى. الداعى قاڭتاردان باستاپ كۇشىنە ەنەتىن «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ وسى ءبىر الاڭداۋشىلىق ويىما نۇكتە قويادى دەپ سەنەمىن.

تامىز كەڭەسىنە ارنايى قاتىسقان مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتكە مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن وقىتۋدى جوعارى ساپاعا كوتەرۋ شارالارىن قولعا الۋدى تاپسىردى. 3-6 جاستاعى بالالاردى بالاباقشامەن 95 پايىز قامتۋعا مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك ارقىلى قول جەتكىزدىك. بىراق بۇل جۇيەنىڭ دە ەكىنشى جاعى كورىنىپ، پرەزيدەنت ءوز بايانداماسىندا اتاپ وتكەندەي، جەكەمەنشىك مەكتەپكە دەيىنگى شاعىن ۇيىمداردا ءبىلىم بەرۋ پروتسەسى ءجوندى جۇرگىزىلمەيدى. بۇل پروبلەما بار. وسىدان سوڭ تاربيەشىگە دەگەن كوزقاراس تولىق وڭالماي تۇر. سوندىقتان ساپانى دا 100 پايىزعا جەتكىزۋ – كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلە.  

ۇلبيكە ومىربەكقىزى،

«سىر جۇلدىزى» بالاباقشاسىنىڭ تاربيەشىسى

قىزىلوردا قالاسى

مەملەكەتتىك ءتىل عىلىم تىلىنە اينالۋى قاجەت

وسىعان دەيىنگى ايماقتىق تامىز كەڭەستەرىندە ارىپتەستەرمەن باس قوسىپ، جۇيەدەگى شەشىلۋى ءتيىس شارۋالاردى، شەشىمىن تابۋدى قاجەت ەتەتىن ماسەلەلەردى، سونىمەن قاتار ناقتى ۇسىنىستارىمىزدى ورتاعا سالعانبىز. ونى مينيسترلىككە جەتكىزۋ جولىندا حاتتاماعا ەنگىزۋگە اتسالىستىق. مىنە، سونىڭ جەمىسى بولسا كەرەك، مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوزى پەداگوگتاردى كاسىبي قىزمەتىنە جاتپايتىن، ءجونسىز جۇمىستارعا جەگۋدى جوياتىن، نۇكتە قوياتىن تاپسىرمانى وبلىس اكىمدەرىنە بەردى. ونىڭ وڭ ناتيجەسىن الداعى ۋاقىتتا كۇتەمىز.

ال ۇشتىلدىلىككە قاتىستى ويعا كەلسەم، قاسىم-جومارت  كەمەل ۇلى وتە ورىندى ايتتى. كەيبىر پاندەردى اعىلشىن تىلىندە وقىتۋعا كوشىرۋدە مەكتەپتىڭ، مۇعالىمنىڭ دايىندىعى، وقۋشىلاردىڭ قالاۋى ەسكەرىلۋى ءتيىس. سەبەبى بارلىق ءبىلىم وشاقتارى مەن پەداگوگتار وعان دايىن ەمەس. ءپان مۇعالىمدەرى تۇگىلى اعىلشىن ءتىلىن 4 جىل وقىپ كەلگەن مامانداردىڭ وزىنە بيولوگيا مەن حيميانىڭ تەرميندەرى وڭاي تيمەيدى، سوندىقتان وعان بىرتىندەپ كوشكەن ءجون. ەلباسى ايتقانداي، قازاق ءتىلى ءبىرىنشى بولۋى كەرەك. مەملەكەتتىك ءتىل عىلىم تىلىنە اينالۋى قاجەت.

وبلىستاعى تالقىلاۋلاردا ارىپتەستەر بولىپ جەتكىزگەن ۇسىنىسىمىزدىڭ ىشىندەگى 5 كۇندىك جۇمىس جۇيەسىنە كوشۋ ەنگىزىلەتىن بولدى. سوعان قۋانىشتىمىز. الايدا ءبىر ۇسىنىسىمىز قولداۋ تاپپاي قالدى. بۇل – مۇعالىمدەردىڭ زەينەت جاسىن شەگەرۋ ماسەلەسى. ونى بۇكىل رەسپۋبليكا مۇعالىمدەرى بولىپ كۇتتىك.

مەيىرجان تەمىربەك،

اقمەكتەپ ورتا مەكتەبىنىڭ ينفورماتيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى

شىعىس قازاقستان وبلىسى،

تارباعاتاي اۋدانى

 

كەشەندى شارالار كوڭىل قۋانتادى

القالى جيىندا ەلىمىزدەگى ءبىلىم بەرۋ ماسەلەسىنە قاتىستى اۋقىمدى ماسەلەلەر قارالدى. ونىڭ ىشىندە مەكتەپ مۇعالىمدەرىنىڭ كوكەيىندە جۇرگەن، ءالى دە بولسا شەشىمى تابىلماعان جايتتار ءسوز بولىپ، الداعى ۋاقىتتا كوپتەگەن ولقىلىقتاردىڭ ورنى تولاتىنىنا سەنىم ۇيالادى. اسىرەسە، پرەزيدەنتتىڭ ەل ۇكىمەتىنە ءتورت جىلدىڭ ىشىندە مۇعالىمدەردىڭ جالاقىسىن ەكى ەسەگە ءوسىرۋدى تاپسىرعانى ۇستازدار قاۋىمىنىڭ ەڭبەگىن ەلەپ، قيىندىعى مەن قىزىعى قاتار جۇرەتىن سالاعا جاس مامانداردى ىنتالاندىردى دەسەم ارتىق ەمەس.

سونىمەن قاتار سىنىپ جەتەكشىلىگى مەن داپتەر تەكسەرگەنى ءۇشىن قوسىمشا اقىنى ەكى ەسەگە ءوسىرۋ، ەڭبەك دەمالىسىنىڭ مەرزىمىن 56 كۇنگە دەيىن ۇزارتۋ، ماگيستر دارەجەسى ءۇشىن ۇستەمەاقى تولەۋ جانە تاعى باسقا شارالار كوزدەلىپ وتىر. كەيىنگى جىلدارى ۇستاز مارتەبەسىنىڭ لايىقتى باعالانباي كەلگەنى جاسىرىن ەمەس. پرەزيدەنت «پەداگوگ مارتەبەسى»  تۋرالى زاڭ  جوباسى اياسىندا قولعا الىنار مۇعالىمدەردىڭ جۇكتەمەسىن  ازايتۋ، ابىرويى مەن بەدەلىن كوتەرۋ، ماتەريالدىق جاعدايىن جاقسارتۋ سىندى باستامالار ءبىز ءۇشىن اسا ءمان-ماڭىزعا يە.

ۇستاز ەڭبەگى قىزىقتى دا، قۋانىشتى بولعانىمەن، ءوز اۋىرتپالىقتارى بار. سوندىقتان مۇعالىمنىڭ زەينەتكە شىعۋ جاسىن قايتا قاراپ، ءبىر جۇيەگە كەلتىرۋ ورىندى دەپ ويلايمىن. سان جىلدىق عۇمىرىن وسى سالاعا ارناعان ۇستازدىڭ ەرەن ەڭبەگى مەملەكەت تاراپىنان ەلەنىپ جاتسا، نۇر-ۇستىنە نۇر بولار ەدى.

جانارگۇل قاسىمحانقىزى،

ەكپىندى اۋىلىنداعى م.اۋباكىروۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ ماتەماتيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى

الماتى وبلىسى

الاكول اۋدانى

 

قاۋىمداستىقتىڭ ىقپالدى بولعانىن قالايمىن

اتا-انا مەن پەداگوگتىڭ مۇددەسى ءبىر – بالانىڭ دۇرىس تاربيەلەنىپ، ساپالى ءبىلىم الۋى. وكىنىشكە قاراي، قازىر قوعامدا اتا-انالاردىڭ ءبارى بىردەي مۇعالىمدەرمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا ەمەس. قوس تاراپ بىرلىكتە جۇمىس اتقارعاندا عانا لايىقتى ناتيجەگە جەتۋگە بولادى. ۇستازداردىڭ ساباعىن كورۋگە بارعاندا، ءاربىر ارەكەتىنە قالاي سىن كوزبەن قاراساق، ءوزىمىزدىڭ قاراپايىم بالاعا قويعان سۇراعىمىزعا دەيىن جەتە ءمان بەرۋىمىز كەرەك. ونىڭ بارلىعى تاربيەگە اسەر ەتەدى. ءبىز ءبارىن وزىمىزدەن باستاۋىمىز كەرەك.

ءداستۇرلى تامىز كەڭەسىنىڭ بيىلعى وتىرىسىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ الدىندا بارشا اتا-انالار اتىنان ايتىلعان 7 بالالى انانىڭ ۇسىنىسىن قولدايمىن. ءسوزسىز، بىزگە اتا-انا قاۋىمداستىعىن قۇرعان دۇرىس، دەسە دە ونىڭ فۋنكياسى قازىرگى كوميتەتتەردەي تەك قارجىلىق پروبلەمانى شەشەتىن ۇيىم بولىپ قالماۋى قاجەت. ادامداردىڭ نيەتى ءار ءتۇرلى، تاربيە مەن ءبىلىمدى اقشامەن باعالاۋعا بولمايدى. قاۋىمداستىقتى باسقاراتىن ادام ابدەن ەكشەلەنگەن جوسپارمەن جۇمىسقا كىرىسۋى كەرەك. سونىڭ ىشىندە، بالالارىمىزدىڭ تەكتى، ساۋاتتى بولىپ ءوسۋى ءۇشىن ارنايى ۇيىرمەلەر ۇيىمداستىرۋدا قاۋىمداستىقتىڭ ىقپالدى بولعانىن قالايمىن. ماسەلەن، لاتىن گرافيكاسىنا كوشكەلى جاتىرمىز. وعان دا قوسىمشا ساباق جۇرگەنى ءجون.

ال اعىلشىن ءتىلىن اتا-انالاردىڭ قالاۋىنا قالدىرۋ وڭ شەشىم بولدى. اتا-انالاردىڭ چاتىنداعى تالقىلاۋدان-اق كوزىم جەتىپ وتىر، ولاردىڭ كوبىسى مەن سەكىلدى شەت ءتىلىن 5 سىنىپتان باستاۋدى قولاي كورەدى. سەبەبى ءوزى انا ءتىلىن تولىق مەڭگەرىپ، سويلەپ، جازىپ، ەسەپ شىعارىپ ۇيرەنبەگەن بالا وزگە ءتىلدى قويىرتپاققا اينالدىراتىنى انىق.

ايسۇلۋ ساپارقىزى،

اتا-انا

اقمولا وبلىسى

قوياندى اۋىلى

 

قوسىمشا ءبىلىم بەرۋدىڭ ماڭىزى زور

بيىلعى تامىز كەڭەسى بىزگە ءبىراز جىلدىق جوسپار قۇرۋعا نەگىز بولدى. ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قوردالانعان ماسەلەلەردى جۇيەلى شەشۋدىڭ جولدارى كورسەتىلىپ، مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اتالعان تۇيتكىلدەردىڭ ءتۇيىنىن تارقاتاتىن تاپسىرمالار بەردى. سونىڭ ىشىندە پەداگوگ كادرلارىنىڭ قۇرامى مەن كاسىبيلىگى، ءبىلىم ساپاسىن كوتەرۋ ءۇشىن كەشەندى شارالار رەتىندە مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىگىنە قاتىستى ايتىلعان پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى وتە ورىندى بولدى. ال «پەداگوگ مارتەبەسى» تۋرالى زاڭنىڭ قولدانىسقا ەنگىزىلۋ مەرزىمى بەكىتىلدى. بۇل – ءبىز اسىعا كۇتكەن قۇجات.

بۇدان بولەك، ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن تسيفرلاندىرۋ، جاڭاشا، زاماناۋي عىلىم جانە ونى دامىتۋ جولدارى توڭىرەگىندە مينيسترلىك بىرقاتتار مىندەتتەردى ايقىندادى. اتالعان ماسەلەلەر – كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيتىن، كەزەك كۇتتىرمەس شەشىمدى قاجەت ەتەتىن وزەكتى تاقىرىپتار. ال مەن ءۇشىن ەڭ ەلەۋلىسى – قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ تۋرالى جوسپارلانعان ءىس-شارالار. بالا ءومىرى ءۇشىن ونىڭ ماڭىزى وتە جوعارى.

ابزال ساپاروۆ،

شىڭعىرلاۋ اۋدانى ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى

باتىس قازاقستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

تويدىڭ سوڭى توپىرلاعان اۋرۋ

ايماقتار • بۇگىن، 10:22

ۇعىنا بىلگەنگە – ۇلت تاعدىرى

ساياسات • بۇگىن، 06:57

كوڭىلگە مەدەت بولعان ماقالا

رۋحانيات • بۇگىن، 06:56

54 ادام جازىلىپ شىقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 06:39

ەل بولىپ ەڭسەرەمىز

ساياسات • بۇگىن، 06:20

بۋمەرانگ

رۋحانيات • بۇگىن، 05:54

قورعاۋشىلارعا دا قولداۋ قاجەت

ايماقتار • بۇگىن، 05:46

تويدىڭ سوڭى توپىرلاعان سىرقات

ايماقتار • بۇگىن، 05:43

اقيرەكتە – ارىستان باب...

تانىم • بۇگىن، 05:33

تەاتردىڭ ونلاين تارتۋى

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار