ەلىمىزدەگى وقۋشىلار, رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى تابىستى ەل بولۋىمىزدىڭ كەپىلى ەكەنىن ءبىلىپ ءوسىپ كەلەدى. بۇل تۇرعىدان كەلگەندە ۇستازدار قاۋىمى وسكەلەڭ جاس ۇرپاقتى تاربيەلەۋدە, وتاندى سۇيۋگە, قۇرمەتتەپ قاستەرلەۋگە, ءوز ەلىن, تەگىن تاريحىن بىلۋگە دەگەن ساناسىن وياتىپ, ولارعا پاتريوتتىق, ەستەتيكالىق, ادامگەرشىلىك تاربيە بەرۋ, ءوز وي-پىكىرىن بىلدىرە الاتىن وقۋشىلاردى تاربيەلەۋگە باسىمدىق بەرگەنى ابزال.
بۇگىنگى زاماندا ءبىلىمدى, كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ بولۋعا ۇمتىلۋ – ءبىزدىڭ قانىمىزدا بار قاسيەت. ءبىلىمنىڭ شىراعى جالپىعا ورتاق بولۋعا ءتيىس. اقپاراتتىق داۋىردە كاسىبىن نەعۇرلىم قينالماي, جەڭىل وزگەرتۋگە قابىلەتتى, اسا ءبىلىمدار ادامدار عانا تابىسقا جەتەدى.
مەكتەپ دامۋىنىڭ قازىرگى كەزەڭىندە بولاشاق مۇعالىمدەردىڭ پەداگوگيكالىق ويلاۋىن قالىپتاستىرۋدا تابىستى بولۋدىڭ ەڭ ىرگەلى, باستى فاكتورى ءبىلىم ەكەنىن اركىم تەرەڭ ءتۇسىنۋى كەرەك. ەلىمىز باسىمدىق بەرەتىن مەجەلەردىڭ قاتارىندا ءبىلىم ءاردايىم ءبىرىنشى ورىندا تۇرۋى شارت. سەبەبى قۇندىلىقتار جۇيەسىندە ءبىلىمدى بارىنەن بيىك قوياتىن ۇلت قانا تابىسقا جەتەدى.
مەكتەپ دامۋىنىڭ قازىرگى كەزەڭىندە بولاشاق مۇعالىمدەردىڭ پەداگوگيكالىق ويلاۋىن قالىپتاستىرۋدا رۋحاني جاڭعىرۋ دەگەن ۇعىمنىڭ ءوزى ۇلتتىق سانانىڭ كەمەلدەنۋىن بىلدىرەدى. ونىڭ ەكى قىرى بار: ءبىرىنشىسى – ۇلتتىق سانا-سەزىمنىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتۋ, ەكىنشىسى – ۇلتتىق بولمىستىڭ وزەگىن ساقتاي وتىرىپ, ونىڭ بىرقاتار سيپاتتارىن وزگەرتۋ.
ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسى – ەل دامۋىنىڭ جارقىن ۇلگىسى مەن ناقتى قادامدارىن كورسەتەتىن كەلەلى وي, ساليقالى پىكىر, باتىل شەشىمدەرگە قۇرىلعان ماڭىزدى قۇجات. بۇل ماقالادا سانانى جاڭعىرتۋ, ۇلتتىق بولمىستى, ۇلتتىق كودتى الەمدىك قۇندىلىقتارمەن ۇيلەستىرىپ, قازاقستاننىڭ يگىلىگىنە جاراتۋ جولىنداعى ماقسات-مۇددەلەر تۋرالى وزەكتى ماسەلە كوتەرىلىپ وتىر. وندا ەلدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى قازاقستان ءۇشىن قايتا تۇلەۋدىڭ ايىرىقشا ماڭىزدى ەكى ۇدەرىسى – ساياسي رەفورما مەن ەكونوميكالىق جاڭعىرۋدى قولعا الا وتىرىپ, ءبىرتۇتاس ۇلت بولۋ ءۇشىن بولاشاققا قالاي قادام باساتىنىن جانە بۇقارالىق سانانى قالاي وزگەرتەتىنى جونىندە الىستى بولجايتىن كوزقاراستارىمەن بولىسەدى. ەلباسىنىڭ بۇل ماقالاسىندا قازىرگى قازاقستاننىڭ باستى رۋحاني قۇندىلىقتارى ايقىن كورىنىس تاپقان. بۇل – ماقالا عانا ەمەس, مازمۇنى تەرەڭ, اۋقىمى وتە كەڭ, ۇلت رۋحانياتىن ءححى عاسىر بيىگىنە كوتەرەتىن رۋحاني جاڭعىرۋ باعدارلاماسى دەۋگە بولادى. ەلباسى عىلىم, ءبىلىم, مادەنيەت پەن تاريحتى تۇتاستاي قامتيتىن ۇلتتىق رۋحاني جاڭعىرۋ باعدارلاماسىن حالىق نازارىنا ۇسىنىپ, ءححى عاسىرداعى جاڭا ۇلتتىڭ, جاڭا قازاقتىڭ فەنومەنىن انىقتاپ بەرىپ وتىر.
ەلباسىنىڭ ماقساتى – ۇلى دالا ەلىنىڭ بويىندا بەلگىلى تاريحي سەبەپتەرمەن قالعىپ كەتكەن پراگماتيزمدى وياتۋ ارقىلى ۇلتتىق, قوعامدىق ويعا, ىسكە سىلكىنىس اكەلۋ, تاۋەلسىز ەلدىڭ ساناسى مەن اعزاسىن وتارشىلدىق, كەمباعالدىق, بويكۇيەزدىك كورىنىستەرىنەن تۇتاستاي ارىلتۋ. سونداي-اق قازاقتىڭ ەجەلگى ء«داستۇردىڭ وزىعى بار, توزىعى بار» قاعيداسىن مىقتاپ ۇستانۋعا شاقىرادى: «مەن قازاقستاندىقتاردىڭ ەشقاشان بۇلجىمايتىن ەكى ەرەجەنى ءتۇسىنىپ, بايىبىنا بارعانىن قالايمىن. ءبىرىنشىسى – ۇلتتىق كود, ۇلتتىق مادەنيەت ساقتالماسا, ەشقانداي جاڭعىرۋ بولمايدى. ەكىنشىسى – العا باسۋ ءۇشىن ۇلتتىڭ دامۋىنا كەدەرگى بولاتىن وتكەننىڭ كەرتارتپا تۇستارىنان باس تارتۋ كەرەك». ەلباسى نۇسقاپ وتىرعان ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتاي وتىرىپ, زامان اعىمىنا قاراي ونىڭ سيپاتتارىن وزگەرتۋ, ء«بىلىم كۋلتىن» قالىپتاستىرۋ, مەملەكەت پەن قوعامدى ەۆوليۋتسيالىق جولمەن دامىتۋ, ەڭ باستىسى, سانانىڭ اشىقتىعىن, ياعني الەمدىك وزىق جاڭالىقتارعا, عىلىم-بىلىمگە قۇشاقتى ايقارا اشۋ يدەيالارى ۇلتتىڭ رۋحاني-مادەني قالىبى بولماق. ءارى جاڭا ءداۋىر سىناقتارىن باسەكەلىك قابىلەتى ەرەكشە ەل عانا ەڭسەرە الادى. وسى تۇرعىدا ەلباسىنىڭ مەملەكەت پەن قوعام الدىنا قويىپ وتىرعان ناقتى مىندەتتەرى رۋحاني سالاداعى تۇبەگەيلى رەفورمالاردىڭ باستاۋىنا اينالارىنا كۇمان جوق.
لاتىن الىپبيىنە كوشۋ – ماڭگىلىك ەلدىڭ رۋحاني جاڭعىرۋىنىڭ باسى بولسا, «تۋعان جەر» باعدارلاماسى جاڭا عاسىرداعى الەمدىك, وڭىرلىك, ىشكى-سىرتقى تاۋەكەلدەرگە قارسى تۇرا الاتىن وتانشىلدىق تاربيەنىڭ, ۇلتجاندىلىقتىڭ كەپىلى بولماق. سونداي-اق «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» جوباسى جالپىۇلتتىق قاسيەتتى ورىنداردى جانە اسا قاستەرلى جەرلەردى ساقتاۋعا, ءارى ەلدەگى تۋريستىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. «جاھانداعى زاماناۋي قازاقستاندىق مادەنيەت» جوباسىن ىسكە اسىرۋ قازاقستاندى ءوز شىعارماشىلىعى ارقىلى دۇنيە جۇزىنە تانىتاتىن كوپتەگەن تالانتتارعا جول اشادى.
«قازاقستانداعى 100 جاڭا ەسىم» جوباسى بۇگىنگى زامانداستارىمىزدىڭ ءتۇرلى سالالارداعى جەتىستىكتەرىن دارىپتەۋدى قامتاماسىز ەتەدى جانە جاستاردى ادامگەرشىلىككە تاربيەلەۋدىڭ جارقىن ۇلگىسى بولادى.
سونداي-اق ەلباسى ءوز ماقالاسىندا قازىرگى جاھاندانۋ زامانىندا ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتاپ قالۋ, وركەنيەتتىڭ جاقسىسىن الىپ, جامانىنان جيرەنۋ جونىندە وتە قۇندى پىكىرلەر ايتتى. ەندىگى مىندەت – وسى ايتىلعانداردى ىسكە اسىرۋ جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتۋ.
ماقالانى وقي وتىرىپ, ونىڭ ءاربىر سويلەمىندە بۇگىنىمىز بەن بولاشاعى جارقىن قازاقستانعا اپاراتىن ناقتى جوسپار, ماقسات كورسەتىلگەنى تۇسىنىكتى. ەلىمىزدە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, ساياسي رەفورمالار جاقسى جۇزەگە اسۋدا. ەگەر قوعامنىڭ دامۋ كىلتى ءبىلىمدى ادامداردىڭ جاڭاشا قىزمەت اتقارۋىن كەرەك ەتەتىن بولسا, سول جاڭاشىل ادامداردى, بولاشاق قوعام مۇشەلەرىنە ءبىلىم مەن تاربيە بەرۋدى جۇزەگە اسىراتىن ماماندار دايىندايتىن ءبىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى ەلباسى كوزدەگەن باعىتتارعا لايىقتى بولۋى ءتيىس.
سۇندەت كارىموۆ
