بەكىتىلگەن نورماتيۆتەر مەن ەرەجەلەرگە سايكەس, تۇرعىندارعا سەرتيفيكاتتار بەرۋدىڭ ەكى ءتۇرى قاراستىرىلعان. ونىڭ العاشقىسى – الەۋمەتتىك كومەك, ەكىنشىسى – الەۋمەتىك قولداۋ. وسى ورايدا اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمدىگى مەن ءماسليحاتى سالالىق مينيسترلىك تاراپىنان بەكىتىلگەن ارناۋلى ەرەجەگە سايكەس, شۇعىل, قارىمدى ءىس-قيمىل تانىتتى. بۇل ماسەلە اقتوبە وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ كەزەكتەن تىس سەسسياسىندا قارالىپ, «باقىتتى وتباسى» جانە «نۇرلى جەر» باعدارلامالارىنا قاتىسۋشىلارعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارىنىڭ مولشەرى بەكىتىلدى. سونىمەن بىرگە ونى الۋشىلاردىڭ ساناتتارى مەن تىزبەسى انىقتالدى.
وسى جەردە ايتا كەتەرلىك ماسەلە, بۇگىنگى كۇنى وبلىس بويىنشا مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قورىنان تۇرعىن ءۇي الۋ ءۇشىن ونىڭ كەزەگىندە 30 مىڭنان استام ازاماتتىڭ تۇرعاندىعى. مۇنىڭ ىشىندە 10 815 ادام «باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسىنا قاتىسۋعا ۇمىتكەرلەر قاتارىنان ورىن العان. ولارعا قايتارىمسىز بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي سەرتيفكاتى باستاپقى جارنا سوماسىنىڭ 90 پايىزىن قۇرايدى. مىسالى, قۇنى 10 ميلليون تەڭگە تۇراتىن تۇرعىن ءۇيدى ساتىپ الۋ ءۇشىن ونى الاتىندار ساناتىنا ەنگىزىلگەن القا مۇگەدەك بالالارى بار نەمەسە ولاردى تاربيەلەۋشى وتباسىلار, «التىن القا» جانە «كۇمىس القا» يەگەرلەرى مەن كوپ بالالى جانە تولىق ەمەس وتباسىلار 900 مىڭ تەڭگە مولشەرىندە تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتىنا يە بولا الادى.
«بۇدان سوڭ ولارعا تەك جەتپەي تۇرعان 10 پايىزدىق مولشەردى, ياعني 100 مىڭ تەڭگەنى تولتىرۋ عانا قالادى», دەيدى اقتوبە وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى داستان امانوۆ. سودان كەيىن ۇمىتكەرلەر «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنەن» 19 جىل مەرزىمگە نەسيە راسىمدەي الادى ەكەن. ونىڭ جىلدىق ۇستەمە اقىسى 2 پايىزدى قۇرايتىن كورىنەدى. ءدال وسىنداي قايتارىمسىز تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتىنا «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنا قاتىسۋشىلار دا يە بولا الادى. تەك وتباسىنىڭ ءار مۇشەسىنە شاققاندا تابىسىنىڭ كولەمى سوڭعى 6 ايعا ەسەپتەگەندە 42 500 تەڭگەدەن اسپاۋى قاجەت.
سونداي-اق تۇرعىندارعا باسپانا بەرۋ ۇدەرىسىندە وڭىردە تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارىن قايتارىمدى تۇردە بەرۋ تارتىپتەرى دە قاراستىرىلعان. مۇنداي الەۋمەتتىك قولداۋ جاعدايىندا بەرىلەتىن قارجىلاي كومەك باستاپقى جارنا سوماسىنىڭ 50 پايىزىن قۇرايدى. ءارى بۇل سەرتيفيكاتتار وتباسىنىڭ ءار مۇشەسىنە ەسەپتەگەندە 42 500 تەڭگەدەن اساتىن «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنا قاتىسۋشىلارعا تيەسىلى. الەۋمەتتىك قولداۋدىڭ ءتۇرى 15 جىلعا 1 پايىزدىق وسىممەن بەرىلەدى.
اتالعان تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارىن جوعارىدا كورسەتىلگەن ساناتتاعى الەۋمەتتىك توپتار تىزىمىمەن شەكتەي سالۋعا بولمايدى. سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت جانە سپورت سالالارىندا جۇمىس ىستەيتىن بيۋدجەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ دە وعان يە بولۋعا مۇمكىندىكتەرى بار. تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارىن بەرۋ جەرگىلىكتى بيۋدجەت كوزدەرى كولەمىندە جۇزەگە اسىرىلاتىن بولعاندىقتان, قازىرگى كەزدە وبلىستا ونىڭ كىرىس كوزدەرىن تولىقتىرۋ ءىسى دە ءبىر مەزگىلدە قاتار جۇرگىزىلۋدە. بيىلعى 2019 جىلدىڭ العاشقى جارتى جىلدىعىندا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ كىرىستەرى كوزدەلگەن مەجەدەن 106,8 پايىزعا اسىرا ورىندالعانى – وسى وي-پىكىرىمىزدىڭ دالەلى. بۇل – 55 ميلليارد 300 ميلليون تەڭگە قوسىمشا قاراجات دەگەن ءسوز.
بيۋدجەت قورجىنىن تولىقتىرۋداعى وسىنداي ىلكىمدى ىستەر «باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسى بويىنشا باستاپقى جارنانى ازايتۋ ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە 200 ميلليون تەڭگە بولۋگە مۇمكىندىك تۋعىزدى. وسى مىسالداردىڭ ءبارى تۇرعىنداردى قولجەتىمدى باسپانامەن قامتۋ ءىسى جەرگىلىكتى اتقارۋشى جانە سايلانبالى ورگانداردىڭ ۇدايى نازارىندا تۇرعانىن كورسەتەدى.
اقتوبە
