ايماقتار • 13 تامىز، 2019

تاستامبەكوۆتەردىڭ تىرلىگى تاستاي

334 رەتكورسەتىلدى

نيەت بولسا، ەكى قولعا ءبىر كۇرەك قاشاندا تابىلادى. ءىستىڭ ءجونىن بىلەتىندەردىڭ «قولى قيمىلداعاننىڭ اۋزى دا قيمىلدايدى» دەگەنى تەگىن ەمەس. وسىلاي تىنىمسىز ەڭبەك ەتىپ، ءتورت ت ۇلىك مال ءوسىرىپ، بەرەكەگە بەت بۇرعانداردىڭ ءبىرى وڭتۇستىكتەن سۇلۋ كوكشەنىڭ باۋرايىنا كوشىپ كەلگەن تاستامبەكوۆتەر وتباسى.

ەل ىشىندە ادال ەڭبەگىمەن تابىسقا جەتۋگە تالپىنعاندار تۋرالى سۇراس­تىر­عانىمىزدا، الدىمەن شارۋاسىنا تاستاي بەرىك تاستامبەكوۆتەر وتباسى تۋرالى جان جادىراتار جىلى لەبىز ەستىگەن بولاتىنبىز. ادەيىلەپ ىزدەپ باردىق. وتاعاسى ءابدىراحىم ەكى جىل بۇرىن سارىاعاشتان كوشىپ كەلىپتى. قازىر جاڭا جەرگە ورنىعىپ، وڭ-سولىن اڭداپ، وتباسىمەن وسى وڭىرگە تاس­تاي باتىپ، سۋداي ءسىڭىپ كەتكەن.

ءسوز لامىنە قاراعاندا، بۇرىن مال شارۋاشىلىعىمەن بىلەك سىبانىپ اينالىسىپ كورمەپتى. جاڭا جەرگە تابانى تيگەن سوڭ وڭىردەگى تۇگىن تارتسا مايى شىعاتىن جاسىل جون، جايقالعان القاپتى كورىپ، ناعىز مىڭعىرتىپ مال باعاتىن-اق جەر ەكەن دەپ كوڭىلىنە ءبىر ءتۇيىپ قويعان. الدىمەن ستەپنياك قالاسىنان ءوز قاراجاتىنا، ەكى ميلليون تەڭگەگە ءۇي ساتىپ العان. ورتالىقتاعى قورا-قوپسىلى، ەڭسەلى ءۇي ەكەن. وسى ءۇيدى كەپىلدىككە قويىپ، «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى ارقىلى بەس جىلعا 5 ميلليون تەڭگە نەسيە العان.

– قور ماماندارى مالدىڭ قانداي باعىتتا ەكەنىن دە ەسەپتەيدى. ماسەلەن، مەنىڭ ەتتى تۇقىمعا اڭسارىم اۋىپ وتىر، – دەيدى ول. – بىراق ءبارىن بىردەن اسىل تۇقىمدى قىلۋ قيىن شارۋا. اسىل تۇقىمدى مالدىڭ ءار باسى قىمبات قوي. مەن ءوز ءتولى ەسەبىنەن مال باسىن كوبەيتسەم دەيمىن. وسى ويمەن جەرگىلىكتى تۇقىمنان 19 سيىر ساتىپ الدىم. اسىل تۇقىمدى اقباس بۇقام بار. قازاقتىڭ اقباس سيىرى باعا جەتپەيتىن ت ۇلىك قوي. عالىمداردىڭ ەسەپتەۋىنە قاراعاندا، سىڭىرە بۋدانداستىرۋ ارقىلى ءتول تۇقىمىن جاقسارتقاندا ءتورتىنشى اينالىمدا تازا اسىل تۇقىمدى بولىپ شىعادى ەكەن. ءساتىن سالسا وعان دا جەتەرمىز.

جۇمىس دەگەندە جانىپ تۇرعان جاس جىگىتتىڭ قولىنا قۋات بەرسىن. ال­داعى ۋاقىتتا جالعىز مال شارۋاشىلىعى عانا ەمەس، جىلىجاي سالىپ، باۋ-باقشامەن اينالىسسام دەگەن دە نيەتىن ايتتى. نەسيەگە العان 20 باس قارا مالدى ءبىر قىستاتىپ شىعارعان ەكەن. تەك جەم-ءشوپ جاعى قىم­بات­تاۋ. ونىڭ ۇستىنە شابىندىق، جايىلىمدىق جەرى جوق.

– بۇل ماسەلەنى ءبىز وتە جاقسى بىلەمىز، – دەيدى اۋدان اكىمى ەرمەك نۇعىمانوۆ. – جالعىز تاستامبەكوۆتەر عانا ەمەس، اۋدان­داعى بىرقاتار ۇساق شارۋا قوجالىق­تارى­نىڭ باسىندا بار جايت. قازىر اۋدانداعى بوس جانە پايدالانىلماي جاتقان جەر كولەمىن انىقتاپ جاتىرمىز. شارۋا قو­جالىقتارىنىڭ باسشىلارىن جيناپ كەڭەس وتكىزدىك. شىنىن ايتقاندا، جەر جەتەدى. بۇرىن اتا-بابامىزدىڭ جايلاۋى بولعان كوكسەڭگىردىڭ كەڭ كوسىلگەن دالاسى بار. بۇل الداعى ۋاقىتتا شەشىلەتىن ماسەلە.

ءۇش ۇل، ءبىر قىز تاربيەلەپ وتىرعان وتاناسى لاۋرا وماروۆا ون ساۋساعىنان ونەر تامعان تىگىنشى ەكەن. ءوزىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، تەرەزەنىڭ پەردەسىنەن باستاپ، قالىڭدىقتىڭ كويلەگىنە دەيىن تىگەدى. كو­شىپ كەلگەن سوڭ شاعىنداۋ عيماراتتى جال­عا العان. مۇنداي شەبەر قاسقالداقتىڭ قانىن­داي قات وڭىردە جاقسى اتى بىردەن شىقسا كەرەك.

–  قازىر جۇمىس ۋاقىتىن بىلاي قوي­عاندا، سەنبى-جەكسەنبى كەلەتىن كليەنتتەرىم بار، – دەيدى تىگىنشى. – اسىرەسە مەكتەپ ءبىتى­رۋشى جاستار كوپ. ولاردىڭ تالعامى دا جوعارى. كيىمدەرى ءبىر-بىرىنە ۇقساماۋى كەرەك. ماتالارى دا ارقيلى بولۋى شارت. سون­دىقتان شىعارماشىلىقپەن جۇمىس ىستەۋگە تۋرا كەلەدى. كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىعۋ وڭاي ەمەس قوي.

العاش كەزىككەندە كوپتەن بەرى كوزتانىس ادامداي اقتارىلا سويلەگەن ءابدىراحىم جاڭا جەردى جاتىرقاماعانىن جەتكىزدى. كورشى-قولاڭمەن اياق-تاباعى ارالاسىپ كەتكەن. ولار دا شارۋانىڭ ىڭعايىنا وراي اقىل-كەڭەستەرىن ايتىپ، دەمەپ قويادى ەكەن. سالت-داستۇردەگى ساباقتاستىقتىڭ تىگىسىن جات­قىزىپ، رۋحاني كوكجيەكتى كەڭەيتە تۇسۋگە سەپتىگىن تيگىزۋدە. قانشا دەگەنمەن، قازا­قى­لىعى مول وڭتۇستىكتەن ەسكەن جىلى لەپتىڭ شوكىمدەي ءبىر شۋاعى ەمەس پە؟..

 

اقمولا وبلىسى،

ءبىرجان سال اۋدانى

سوڭعى جاڭالىقتار

تەرەزەدەن قاراما...

رۋحانيات • كەشە

اعا مەن ءىنى

قوعام • كەشە

ىسقاق قاجى اۋليە

رۋحانيات • كەشە

قابان، تاڭكى جانە بىدىق

رۋحانيات • كەشە

قايىق كۇتكەن كۇن

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار