قۇربان ايتتىڭ العاشقى كۇنى جەكسەنبىگە تۋرا كەلەدى
قازاقستان زايىرلى مەملەكەت بولىپ سانالسا دا, 2005 جىلدان بەرى ەڭ iرi ەكi كونفەسسيانىڭ — مۇسىلمان مەن پراۆوسلاۆيەنىڭ ءدىني مەرەكەلەرىنە, ياعني قۇربان-ايت جانە روجدەستۆوعا رەسمي دەمالىس كۇندەرi قاراستىرىلعان. مۇسىلمان كۇنتىزبەسى بويىنشا اتالىپ وتەتىن قۇربان ايتتىڭ العاشقى كۇنى دەمالىس بولىپ سانالادى. بيىل ءدىني مەيرامنىڭ ءبىرىنشى كۇنى 11 تامىز, ياعني جەكسەنبىگە ءتۇسىپ تۇر. بىراق ۇلتتىق نەمەسە مەملەكەتتىك مەرەكە بولماعاندىقتان, دەمالىس كۇنى اۋىستىرىلمايدى.
ايت كۇنگى امال
قۇربان ايت مەرەكەسىندە قۇربان شالۋ ارقىلى اللا جولىندا جومارتتىق تانىتىپ, ايت نامازىن وقىعان مۇسىلمان ەكى دۇنيەدە دە شەكسىز قۋانىشقا, شاتتىققا, باقىتقا بولەنەدى. ايت كەزىندە بارشا مۇسىلمان ءبىر-ءبىرىن مەرەكەسىمەن قۇتتىقتايدى, ءدامدى تاعامدار ازىرلەپ, ءبىر-ءبىرىن قوناققا شاقىرادى, الىستا تۇرسا ءبىر-بىرىنە اماندىق تىلەپ, سالەم جولدايدى. سونداي-اق, دۇنيەدەن وتكەن كىسىلەردىڭ قابىرلەرىنە بارىپ رۋحتارىنا قۇران اياتتارىنىڭ ساۋاپتارىن باعىشتايدى. شاماڭىز جەتسە, بۇل كۇندەرى ساداقا بەرگەنىڭىز ابزال. مەرەكە كەزىندە اتا-اجە, اكە-شەشە, اعايىن-تۋىس پەن دوس-جارانداردى زيارات ەتىپ بارعان ءجون. رەنجىسكەن جاندار بولسا, وسى مەيرامدا تاتۋلاسۋى كەرەك. بۇلاي جاساۋ ءوزارا سىيلاستىق سەزىمدەرىن ارتتىرادى ءارى كيكىلجىڭ ارەكەتتەرگە جول بەرمەيدى. مىنە, مەرەكەنىڭ ارقاسىندا پايدا بولاتىن قۋانىش پەن شاتتىق مۇسىلمانداردىڭ شارشاعانىن ءبىر ءسات ۇمىتتىرادى ءارى قايعى-مۇڭدارىن سەيىلتەدى. سوندىقتان ايت مەرەكەسى — اللانىڭ قۇلدارى ءۇشىن ارناعان سىي-سياپات كۇندەرى دەپ ەسەپتەلەدى.
ەگەر اتاعان مالىڭىز بولسا…
قۇرباندىق شالۋ دۇنيە-م ۇلىك ارقىلى جاسالاتىن, ءۋاجىپ ۇكىمىندەگى عيبادات. قۇربان – اللا جولىنداعى شىنايىلىعىمىز بەن اللانىڭ بەرگەن نەسىبەلەرىنە العىسىمىزدى ءبىلدىرۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى. سونداي-اق, شاماسى جەتكەن ادامداردىڭ شالعان قۇربان ەتتەرىنىڭ كەدەيلەرگە بەرىلۋى مۇسىلماندار اراسىندا سۇيىسپەنشىلىك پەن باۋىرماشىلدىق سەزىمدەردى نىعايتادى. قۇرباندىق شالۋ ارقىلى كەلەتىن بۇل سەزىم حالىقتى قۋانىشقا جەتەلەرى ءسوزسىز. مۇحاممەد پايعامبار: «كىمدە-كىم دۇنيە-مۇلكى مول بولا تۇرا قۇربان شالماسا, ءبىزدىڭ مەشىتىمىزگە جاقىنداماسىن», — دەپ قاتاڭ ايتىپ كەتكەن. سوندىقتان مۇسىلمان اللا جولىنا مالىن اتاپ, قۇربان شالۋ مىندەتتى.
قۇربانعا قانداي مال جارامايدى؟
ءبىر نەمەسە ەكى كوزى سوقىر بولسا;
ءمۇيىزىنىڭ ءبىرى نەمەسە ەكەۋى دە تۇبىنەن سىنىق بولسا;
قۇلاعىنىڭ نەمەسە قۇيرىعىنىڭ جارتىدان كوبى جوق بولسا;
اياعىن باسا المايتىنداي اقساق بولسا;
تۋعاننان قۇلاعى نەمەسە قۇيرىعى بولماسا;
ءتىسىنىڭ كوبى ءتۇسىپ, قارنىن تويدىرا المايتىنداي بولسا;
اۋرۋ بولسا;
سۇيەكتەرىنىڭ ىشىندە جىلىك مايى جوق, ارىق بولسا, وندا مۇنداي مالدار قۇرباندىققا جارامسىز بولىپ تابىلادى.
بۇدان باسقا قوراز, تاۋىق سياقتى ءۇي جانۋارلارى مەن ەتى جەلىنەتىن جابايى جانۋارلار قۇرباندىققا جارامايدى.
مۇنى دا ءبىلىڭىز
مالدان تەك قانا قوي, ەشكى, سيىر جانە تۇيە قۇرباندىققا شالىنادى. قوي مەن ەشكى ءبىر جاسقا, سيىر ەكى جاسقا, تۇيە بەس جاسقا تولۋى كەرەك. التى ايدان اسقان توقتىڭىزدىڭ سىرتقى كورىنىسى قوماقتى بولسا, قۇربان ەتىپ شالۋىڭىزعا بولادى. ال, ەشكى مىندەتتى تۇردە ءبىر جاسقا تولۋى كەرەك. قوي مەن ەشكى ءبىر كىسى اتىنان قۇربان ەتىلەدى. سونىمەن قاتار, سيىر مەن تۇيەنى جەتى ادام بىرىگە وتىرىپ قۇرباندىق ەتىپ شالۋىنا بولادى. وقي وتىرىڭىز: عۇمار قاراش نەگە قۇرباندىق شالۋعا قارسى شىققان؟
قۇرباندىعىڭىزدى كەشىكتىرىپ الماڭىز
قۇرباندىق شالۋدىڭ ۋاقىتى – قۇربان مەرەكەسىنىڭ ءبىرىنشى, ەكىنشى جانە ءۇشىنشى كۇنى. ءۇشىنشى كۇنى كۇن باتقان سوڭ قۇرباندىق شالۋعا بولمايدى. مۇنى جاقسى ءبىلىڭىز. قۇربان مالى ايت نامازى وقىلعاننان كەيىن شالىنادى. وعان دەيىن شالىنسا, ول قۇربان مالى بولىپ سانالمايدى. مالىڭىزعا مەيىرىمدىلىك تانىتىڭىز قۇرباندىقتى شالۋعا الىپ بارا جاتقانىڭىزدا, مالىڭىزعا جاقسى قاراپ, ونى يتەرىپ, ۇرىپ-سوقپاڭىز. سونىمەن قاتار مالدى قيناماۋ ءۇشىن پىشاعىڭىزدى الدىمەن جاقسىلاپ قايراپ الىڭىز. مۇمكىن بولسا, قۇربان مالىن ءوزىڭىز باۋىزداعانىڭىز ابزال. ال, بۇلاي جاساۋ قولىڭىزدان كەلمەسە وندا باسقا بىرەۋگە سويعىزۋىڭىزعا بولادى. ارينە, ول ادام مۇسىلمان بولۋى كەرەك. ايتپاقشى, پىشاقتى قايراعاندا, مالعا قاراپ تۇرىپ قايراماعان ءجون.
ولاي بولسا, ىسكە ءسات
ەڭ الدىمەن قۇرباندىق مالىن سول جاعىمەن جانە قۇبىلاعا قاراتىپ جاتقىزاسىز. سوسىن باۋىزدايتىن كىسى ء«بيسيميللاھي اللاھۋ اكبار» دەپ ايتۋى كەرەك. مالدى يەگىنىڭ استىنان وڭەشىن, كەڭىردەگىن جانە كۇرە تامىرلارىن كەسە وتىرىپ باۋىزدايدى. مالدىڭ جانى شىقپاستان باسىن كەسىپ الۋ جانە تەرىسىن الۋ – ماكرۋھ امال.
ەتى مەن تەرىسىن ورنىمەن جۇمساي ءبىلىڭىز
قۇرباندىققا دەپ اتاپ شالعان مالىڭىزدىڭ ەتىنەن ءوزىڭىز دە پايدالانا الاسىز ءارى باسقالارىنا دا جەگىزە الاسىز. قۇربان ەتىن ۇشكە ءبولىڭىز دە, ءبىر بولىگىن قۇرباندىق شالماعان كەدەي, تۇرمىسى تومەن جانۇيالارعا تاراتىڭىز, ەكىنشى بولىگىن تۋعان-تۋىستارىڭىز بەن دوستارىڭىزعا بەرىڭىز, ال قالعان بولىگىن وزىڭىزگە ياعني, وتباسى مۇشەلەرىڭىزگە الىپ قالساڭىز بولادى. جوق, «اقىرى اللا جولىندا اتادىم» دەپ قۇربان ەتىن تۇگەلدەي تۇرمىسى تومەن جاندارعا تاراتىپ بەرۋىڭىزگە دە بولادى. ونى جومارتتىقتى جانىنداي سۇيەتىن پاتشا كوڭىلىڭىز شەشەدى. اسىلىندا, ءدىنىمىز قۇربان ەتىن تۇگەلدەي تاراتۋعا تولىعىمەن رۇقسات ەتەدى. قۇربان تەرىسىن پايدالانباساڭىز, مال شالعان كىسىگە نەمەسە قايىرىمدىلىق مەكەمەلەرىنىڭ بىرىنە بەرسەڭىزدە بولادى.
تۇرار تۇگەل ۇلى
