رۋحانيات • 06 تامىز، 2019

تەاتر – ۇلتتىڭ ۇيىتقىسى

3958 رەت كورسەتىلدى

جاقىندا «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، بەلگىلى جازۋشى-دراماتۋرگ جولتاي جۇمات-ءالماش ۇلىنىڭ «تەاتر – ۇلتتىڭ ار-ۇياتى» اتتى تولعانىسقا تولى سۇحباتى جاريالاندى. سۇحباتتا حالقىمىزدىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعىنداعى تەاتردىڭ الار ورنى، سوعان وراي ونەردىڭ بۇل سالاسىن دامىتۋداعى وزەكتى ماسەلەلەر جان-جاقتى ءسوز بولدى.

جولتاي جۇمات-ءالماش ۇلى ارىپتەسىمىز ءوز سۇحباتىن «تەاتر – ۇلتتىڭ ار-ۇياتى» دەپ اتاسا، ءبىز ونى «تەاتر – ۇلتتىڭ ۇيىتقىسى» دەگەن پىكىرمەن تولىقتىرعىمىز كەلەدى. ياعني قازاق حالقىنىڭ بۇگىنگى زامانعا ۇلت رەتىندە امان-ەسەن جەتۋىنە تەاترلارىمىز ۇلكەن ۇلەس قوستى. بۇل رەتتە، وتكەن عاسىردىڭ 50-جىلدارىنان باستاپ ەجەلگى اتامەكەنىندە وتىرعان قازاقتاردىڭ توتەنشە قيىن­دىقتارعا كەزدەسكەنى بار­شا­عا ءمالىم. قازاقتىڭ ادەت-عۇرپى، سالت-ءداستۇرى ەسكىلىكتىڭ قالدىعى، مەشەۋلىك پەن ناداندىقتىڭ كو­رىنىسى رەتىندە باعالاندى. سان عاسىرلىق تاريحى جوققا شىعا­رىل­دى.تاريحي تۇلعالارى اتالمايتىن بولدى. قازاق ءتىلى رەسمي قولدانىستان شەتتەتىلدى.

وسىنداي كەزدە قازاقتىڭ مۇد­دەسىن قورعاعان – ۇلتتىق ادە­بيە­تىمىز بەن ونەرىمىز، ونىڭ ىشىندە، اسىرەسە، تەاتر ونەرى بولدى. ياعني سول قيىن ۋاقىتتا قازاقتىڭ ەجەل­گى تاريحى، شەجىرەسى، سالت-ءداستۇرى، ادەت-عۇرپى، ءانى-ءبيى، تۇنى­عى لايلانباعان انا ءتىلى قازاق تەاترلارىنىڭ ساحنالارى­نان كورىنىپ، اكتەرلەردىڭ اۋزىنان ەستىلدى. حالىق ءوز ۇل­تى­نا دەگەن ساعىنىشىن، اڭساپ ىزدەگەنىن تەا­تردان تاپتى. سو­عان وراي، جۇرت­شىلىقتىڭ تەاتر­عا دەگەن ىنتا-ىقىلاسى، قۇرمەتى مەن قىزى­عۋ­شىلىعى وتە جوعا­رى بولدى. تەاتر­داعى ءاربىر قويى­لىمدا زال كورەرمەندەرگە لىق تولدى. ولار­دىڭ باسىم كوپشىلىگى ونەردىڭ قا­دى­رى مەن قۇنىن بىلەتىن، تالعامى جوعارى زيالى قاۋىم ەدى. ءاربىر جاڭا قويىلىمنىڭ قابىلدانۋى سان رەت تالداۋ-تالقىلاۋدان وتە­تىن. ال جاز شىقسا بۇكىل تەاتر ايلاپ قازاقستان مەن كورشىلەس رەسپۋب­ليكالاردى ارالاپ كەتەتىن. جۇرت بارلىق جەردە تەاتر ارتيس­تە­رىن توبەلەرىنە كوتەرىپ، قارسى الاتىن.

حالىقتىڭ تەاتر ونەرىنە دەگەن مۇنداي ەرەكشە ىنتا-ىقى­لاسى 80-جىلداردىڭ ايا­عى­نا دەيىن سوزىلدى. ونىڭ شەت جاعاسىن ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى تەاتردا جۇمىس ىستەگەن كەزدە ءبىز ءوزىمىز دە كوردىك.

ال ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان­نان كەيىن بۇل ىنتا-ىقى­لاس بۇرىنعىدان دا ارتىپ، كورەر­مەن­دەر قاتارى الدەقايدا قالىڭداي ءتۇسۋى كەرەك ەدى. ويتكەنى بۇل كە­زەڭ­دە قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇك­­پىرىندە جاڭادان كوپتەگەن قازاق تەاترلارى اشىلدى، تەاترعا ارنال­عان اسەم عيماراتتار بوي كوتەردى. تەاتر ماماندارىن دا­يىنداۋ دا جۇيەلى قولعا الىندى. تەاترلار ورنالاسقان قالالىق جەرلەردە قازاقتاردىڭ سانى بارىنشا كوبەيدى. قازاق مەكتەپتەرى دە كوپتەپ اشىلدى. مىنە، وسىنداي جاقسى جاڭالىقتاردان كەيىن قازاق تەاترلارىنىڭ جاعدايى جاقسارىپ، كوركەمدىك دەڭگەيى بيىكتەپ، كورەرمەندەرىنىڭ كوبەيۋى زاڭدى سياقتى ەدى.

 بىراق وكىنىشكە قاراي، ءبارى كەرىسىنشە بولدى. قازىرگى كەزدە قازاق حالقىنىڭ ءوز تەاترىنا ىقىلاسى تومەندەپ، ىستىق كوڭىلى بۇرىنعىدان الدەقايدا سۋى­­عان سىڭايلى. بۇل اسىرەسە، كو­رەرمەندەر قاتارىنىڭ سيرەۋىنەن انىق بايقالادى. قازىر تەاترعا كەلەتىن ازدى-كوپ­تى كورەرمەندەردىڭ اراسىنان باياعىداعى زيالى قاۋىمنىڭ توبە­سى دە كورىنبەيدى، بىرەن-ساران­دارى تەگىن شاقىرتۋمەن ارەڭ كەلەدى. ال كورەرمەندەردىڭ باسىم كوپشىلىگى ارنايى ۇيىمداستىرىلىپ اكە­لىن­گەن مەكتەپ وقۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەردەن قۇرالادى. اسكەري بولىمدەردىڭ ساربازدارى مەن كۋرسانتتارىن دا شۇبىرتىپ اكەلەتىن جاعداي ءجيى كەزدەسەدى. مۇنداي جاعداي مادەنيەتى دامىعان ەلدەر­دىڭ تەاترلارىندا ەشقاشان بولمايدى.

ەگەر ءار تەاترعا جىلىنا قان­شا قارجى ءبولىندى، ءار جاڭا قويى­لىمدى دايىنداۋعا قانشا اقشا جۇمسالادى، قويىلىم ساحنا­لان­عان­نان كەيىن قانشا بيلەت ساتىلىپ، قانشا كورەرمەن كەلدى، ودان قانشا پايدا ءتۇستى، قانشا زيان كەلدى – وسىنىڭ ءبارىن تايعا تاڭبا باسقانداي ەسەپتەسەك، ءبىزدىڭ ايتىپ وتىرعانىمىزدىڭ شىندىق ەكەندىگىنە وپ-وڭاي كوز جەتكىزۋگە بولادى.

بىراق بۇل جونىندە ءسوز بولسا، «تەاتر پايدا تاباتىن ورىن ەمەس، ونىڭ باستى مىندەتى – حالىق­قا شىنايى ونەر تۋىندىسىن ۇسىنۋ» دەگەن سىڭايداعى سىلتاۋ كولدەنەڭ تارتىلادى. بۇل پىكىرمەن دە كەلىسۋ قيىن. وركەنيەتتى ەلدەردىڭ بارىندە كەز كەل­گەن تەاتر ءاربىر قويىلىمعا كورەر­مەندى كوبىرەك اكەلىپ، پايدا تابۋ، ەڭبەكاقى، باسقا دا قاجەتتى ماسە­لەلەردى سول ارقىلى شەشۋ باعى­تىندا جۇمىس ىستەيدى. ءتىپتى ءبىزدىڭ قازاقستانداعى جەكەمەنشىك تەاترلاردىڭ جۇمىسى دا وسىعان نەگىزدەلگەن.

وسىعان وراي مىنا ماسەلەنى ايتا كەتكەن ءجون. «تەاتر قىزمەت­كەر­لەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى تومەن، اكتەرلەر ماردىمسىز جالاقى الادى» دەگەن اڭگىمە ءجيى ءسوز بولادى. ارينە، تەاتر قايراتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى بۇگىنگى زامانعا ساي جوعارى بولۋعا ءتيىس. بىراق ول ءۇشىن تەاتردىڭ جۇمىسى دا سوعان سايكەس جۇرگىزىلۋى كەرەك. ال مۇنداي تالاپ جۇزەگە اسپاي، تەاترعا كورەرمەن كەلمەي، تابىس ازايىپ، شىعىن كوبەيسە ەڭبەكاقى قايتىپ جوعارىلايدى؟! اكتەرلەر جاقسى ايلىقتى قايدان الادى؟

جوعارىدا ايتىلعان وسى جاع­دايلار قازاق تەاترلارى ءۇشىن بۇگىنگى تاڭداعى ەڭ كۇر­دە­لى ماسە­لە – كورەرمەندەر ەكەن­دى­گىن دالەلدەيدى. ال سوندا كورەر­مەن­­­دەردى قالاي كوبەيتۋ كەرەك؟ ونىڭ ەڭ باستى جولى – تەك قانا كور­كەمدىك ساپاسى جوعارى، حا­لىق­­­تىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىن، قىزىقتىراتىن پەسالاردى عانا ساح­نالاۋ. ەگەر شىعارما بۇل تا­لاپ­قا ساي كەلمەسە، وندا رەجيسسەر قانشاما جەردەن جانىن سالىپ جۇمىس ىستەسە دە، اكتەرلەر قانشالىقتى كۇيىپ-جانىپ ويناسا دا ودان ەشتەڭە ونبەيدى. ارينە، مۇنى تەاترداعىلاردىڭ ءبارى جاقسى بىلەدى. جانە مۇنداي اڭگىمە كوتەرىلسە، «جاقسى پەسا جوق، جالپى بىزدە دۇرىس دراماتۋرگ بولماي تۇر» دەگەن سىڭايداعى اڭگىمە ايتادى. مەن ءوزىم بۇگىنگە دەيىن 20-عا جۋىق پەسا جازعان اداممىن. ولاردىڭ باسىم كوپ­شى­لىگى رەسپۋبليكامىزداعى قا­زاق تەاترلارىنىڭ بارىندە سان رەت قويىلعان، وزبەك، قىر­عىز، ۇيعىر، قاراقالپاق تەاتر­لا­رىندا ساحنالانعان. سوعان وراي، مۇنداي اڭگىمەنى تالاي ەستىگەنمىن، ونشا تاڭىر­قا­ماي­مىن. بىراق ماسەلە باسقادا. الگىندەي اڭگىمە ايتاتىن تەاتر­دا­عىلار قاي دراماتۋرگتىڭ قانداي شىعارماسىمەن تانىسقان، ول شىعارمانىڭ كەمشىلىكتەرى نەدە، قايتا قاراپ، جوندەيتىن تۇستارى بار ما – بۇل جونىندە ءبىر اۋىز ءسوز قوزعامايدى. سوسىن ءبىراز ۋاقىت وتكەندە وزدەرى پەسا جازىپ، ناعىز دراماتۋرگيا وسىنداي بولۋى كەرەك دەپ ساحناعا شىعارادى. نەمەسە دراماتۋرگيادان حابارى شامالى كەزدەيسوق بىرەۋلەردىڭ ساپاسىز پەسالارىن كەرەمەت دۇنيە دەپ ماقتاپ، كورەرمەنگە ۇسىنادى. ال كورەرمەندەر مۇنداي ساپاسىز سپەكتاكلدەگى جاساندى وقيعالاردان، بوس، قىزىل سوزدەن ابدەن جالىعىپ، قويىلىمنىڭ سوڭىنا دەيىن ارەڭ شىداپ، سوسىن تەاترعا ەندى قايتىپ كەلمەيتىندەي بولىپ، بەزىنىپ كەتەدى. ال تەاتر­داعىلار بولسا سوسىن «ونەردى تۇسىنبەيدى» دەپ حالىقتىڭ ءوزىن كىنالايدى.

مۇنداي جاعداي قازاق تەاترلارىندا 2000-جىلداردان باستالىپ، كۇنى كەشەگە دەيىن سوزىلدى. قازىر دە تولىق جوندەلدى دەۋ قيىن. ونىڭ ءبارىن قايتالاپ ايتا بەرۋدەن دە پايدا شامالى. ەڭ باستىسى، بۇل كەمشىلىكتەردەن قالاي ارىلامىز؟ ەندى وسى جونىندە ءسوز قوزعايىق.

بۇل رەتتە ەڭ الدىمەن تەاتر­لا­­رىمىزدىڭ جۇمىسىن بۇگىنگى نارىق تالابىنا بەيىمدەپ، جاڭا­شا جۇرگىزۋدى قولعا الۋ كەرەك. ياعني كەز كەلگەن تەاتر ساحناعا جاڭا سپەكتاكل شىعارۋمەن عانا شەكتەلمەي، وعان كورەرمەندى كوپتەپ جيناپ، قارجىلىق جاعدايىن جاقسارتۋعا دا ايرىقشا نازار اۋدار­ۋى ءتيىس. مىسالى، جىل سايىن بىزگە رەسەيدىڭ ءتۇرلى تەاترلارى گاسترولدىك ساپارمەن كەلىپ، ونەر كورسەتەدى. مىنە، سول تەاترلاردىڭ كىرۋ بيلەتتەرى كەمىندە 10 مىڭ تەڭگەدەن باستالىپ، 30-40 مىڭ تەڭگەگە دەيىن، ءتىپتى كەيدە ودان دا جوعارى بولادى. ياعني رەسەي تەاترلارى شەتەلدەگى گاسترولدەردە مىندەتتى تۇردە پايدا تابۋدى كوزدەيدى.

ال ءبىزدىڭ تەاترلاردىڭ گاست­رولدىك ساپارلارى قالاي وتەدى؟ كىرۋ بيلەتى قانشادان ساتىلادى، قانشا كورەرمەن كەلەدى، ازدى-كوپتى بولسا دا پايدا تابا ما، جوق الدە ەڭ بولماسا جول قارجىسىن دا وتەي الماي، بوسقا شىعىندالا ما؟ بۇل جونىندە ەشقانداي جەردە اڭگىمە بولمايدى.

جوعارىدا ايتقانىمىزداي، وركەنيەتتى ەلدەردەگى تەاترلاردا بۇل ماسەلە ەڭ الدىڭعى ورىندا تۇرادى. مەملەكەتتەن ۇشان-تەڭىز قارجى الىپ، ونى وڭدى-سولدى جۇمساپ، شىعىنعا ۇشىراسا ەشكىمگە جاۋاپ بەرمەي، تىپ-تىنىش جۇرە بەرۋ ولاردىڭ تۇسىنە دە كىرمەيدى. ولاردا ساحناداعى قويىلىم كوركەم تۋىندى عانا ەمەس، حالىق تۇتىناتىن ءونىم دەگەن تۇسىنىك كەڭىنەن قالىپتاسقان. سوعان وراي جۇرتشىلىقتىڭ سۇرانىسى، كورەرمەننىڭ تالابى ەرەكشە ەسكەرىلەدى. تاقىرىبى قانشالىقتى ماڭىزدى، كوتەرەتىن پروبلەماسى قانداي ۇلكەن بولسا دا، كوركەمدىك ساپاسى تومەن، كوزىقاراقتى كورەرمەننىڭ تالاپ-تالعا­مىنا سايكەس كەلمەيتىن شى­­عار­­مالاردى ەشقاشان ساح­­نالامايدى. ءتىپتى بۇل جونى­نەن قازاقستانداعى ورىس تەاتر­لا­رى­نىڭ دا ۇستانىمى مەن تالعام-تالابى الدەقايدا جوعارى. بۇل تەاترلاردا شىنايى كاسىبي دراما­تۋرگتەردىڭ الدىن الا تالداۋ-سىناقتاردان وتكەن بەلگى­لى شى­عار­مالارى عانا ساحنالا­نا­دى. سونىڭ ناتيجەسىندە ورىس تەاتر­لا­رىنىڭ تۇراقتى كورەر­مەن­دە­رى ايتارلىقتاي مول.

ءبىزدىڭ قازاق تەاترلارىنىڭ جۇمىسى دا وسى باعىتتا ءجۇرۋى كەرەك. ال سوندا كورەرمەندى كوبەي­تۋ­دىڭ جولى قانداي؟ بۇل ماسەلە ءبىز ايتپاساق تا تۇسىنىكتى – تەاتر ساحناسىنا الدىن الا ساراپتاۋدان وتكەن، كوركەمدىك ساپاسى جوعارى تۋىندىلاردى عانا شىعارۋ كەرەك. بۇل رەتتە وركەنيەتتى ەلدەردىڭ تاجىريبەلەرىن پايدا­لان­عان ءجون. مىسالى، رەسەيدە مادەنيەت مينيسترلىگى تالداۋ­دان وتكىزىپ، قابىلدانعان پەسا­لار عانا ساحناعا جولداما الا­تىنى باسپاسوزدە جاريالاندى. ەۋروپانىڭ ءبىراز ەلىندە شە­تەل­دىك اۆتورلاردىڭ پەساسىن قويۋ ءۇشىن ءتيىستى ورىنداردىڭ ارنايى رۇقساتى كەرەك. قازاقستان دا وسىنداي ماسەلەلەردى قولعا العانى ءجون. ارينە، بىزدەگى تەاتر­لاردىڭ رەپەرتۋارعا پەسا تاڭداۋىنا ەركىندىك بەرىلگەن. بىراق مۇنداي ەركىندىك مەملەكەت قارجىسىن بوسقا شاشىپ، حالىق كەرەك ەتپەيتىن، ساپاسىز شىعارمالاردى ساحنالاي بەرسىن دەگەندى بىلدىرمەيدى.

وسىعان وراي، بولاشاقتا قا­زاق­­ستاندا ساحناعا شىعا­تىن جاڭا پەسالار الدىن الا بەيتا­راپ ساراپشىلار مەن تەاتر سىن­شى­لارىنىڭ تال­داۋ-تالقىلاۋىنا سالىنىپ، جەتىس­تىكتەرى ايتىلىپ، كەم­شىن تۇس­تا­رى جەتىلدىرىلىپ، ساح­نا­عا سودان كەيىن عانا جولداما ال­عانى ءجون. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ جانىن­دا تەاتر ونەرى جونىندەگى كەڭەس بار. كەڭەستىڭ مۇشەسى رەتىندە مۇنداي باسقوسۋعا ءبىز دە بىر­نە­شە رەت قاتىستىق. سوندا باي­قا­عانىمىز، كەڭەستىڭ جۇمىسى نەگىزىنەن تەاترلاردىڭ الداعى جىل­دارداعى رەپەرتۋارىنا كىرە­تىن پەسالاردىڭ ءتىزىمىن تالقى­لاۋعا عانا ارنالادى. ال پە­سا­لار­دىڭ كوركەمدىك ساپاسى قانداي، كورەرمەندەر كوڭىلىنەن شىعاتىن دۇنيە مە دەگەن ماسەلە مۇلدەم ءسوز بولمايدى. تىزىمدەگى جاڭا پەسالاردىڭ ەشقايسىسىن دا قولىنا ۇستاپ، وقىپ كورمەگەن كەڭەس مۇشەلەرى بۇل جونىندە ناقتى پىكىر ايتا المايدى. ياعني، بۇل كەڭەستىڭ رەپەرتۋارعا ەڭ تاڭداۋلى، ساپالى پەسالاردى قوسۋعا ەشقانداي ىقپالى جوق. الداعى ۋاقىتتا وسى ماسەلەنى ءبىر جۇيەگە ءتۇسىرىپ، رەتتەسە دۇرىس بولار ەدى.

جاڭا پەسالاردى قازىرگى زا­مان­عا ساي قالاماقى تولەپ، ساتىپ الۋدى دا رەتتەۋ كەرەك. بۇعان قازىر تولىق مۇمكىندىك بار. وسىدان ەكى جىلداي بۇرىن «مادەنيەت تۋرا­لى» زاڭ «ادەبيەتتى ساتىپ الۋ جانە تاراتۋ» دەگەن تەرمينمەن تولىقتىرىلعان ەدى. سوعان وراي مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى «الەۋمەتتىك ماڭىزدى ادەبيەتتى ساتىپ الۋ، شىعارۋ جانە تاراتۋ» اتتى ارنايى باعدارلاما قابىلدادى. وسىنداعى «ساتىپ الۋ جانە تاراتۋ» دراماتۋرگيالىق شىعارمالارعا تىكەلەي قاتىستى. ويتكەنى مينيسترلىك جاڭا پەسالاردى ساتىپ الادى، سوسىن رەپەرتۋارلىق باسقارما ارقىلى تەاترلارعا تاراتادى. مادەنيەت مينيسترلىگى 90-جىلدارعا دەيىن جاڭا پەسالاردى ساتىپ الىپ، تاراتۋدى وسىنداي جولمەن جۇرگىزىپ كەلگەن. «مادەنيەت تۋرالى» زاڭعا سۇيەنە وتىرىپ، مينيسترلىك سول تاجىريبەنىڭ بۇگىنگى زامانعا ساي جاڭا ۇلگىسىن جاساۋى كەرەك. زاڭعا «ادەبيەتتى ساتىپ الۋ مەن تاراتۋدى» ەنگىزۋگە نۇرلان ورازالين باستاعان دراماتۋرگتەر ەرەكشە ىقپال ەتكەن ەدى. ەندى سول جاڭالىقتىڭ يگىلىگىن كورۋدەن دراماتۋرگتەر سىرت قالماۋعا ءتيىس.

جالپى الداعى ۋاقىتتا بۇل ماسەلەنىڭ ناقتى ءبىر جۇيەگە تۇسكەن انىق ەرەجە-ءتارتىبى جاسالىپ، بەكىتىلۋى قاجەت. ياعني جاڭا پەسانى مينيسترلىك نەمەسە تەاتر ساتىپ العاندا قالاماقى قالاي تولەنەدى، ايىرماشىلىقتارى، مولشەرى قانداي بولادى – وسىنىڭ ءبارى ناقتى، اشىق كورسەتىلۋگە ءتيىس.

پەسا ساحناعا قويىلعاننان كەيىن، بيلەت ساتۋدان تۇسكەن قارجى­نىڭ ءتيىستى بولىگى درا­ما­تۋرگ­تەرگە قالاي بولىنەدى، بۇل جو­نىندەگى تەاترلار مەن اۆ­تورلار قوعامىنىڭ مىندەتى، جاۋاپ­كەر­شى­لىگى قانداي بولادى – مۇنىڭ بارلىعى دا زاڭ نەگىزىندە ءبىر جۇيەگە تۇسىرىلگەنى ءجون.

تەاترلارىمىزدىڭ بولاشاعى جاڭادان كەلەتىن جاس تولقىنعا قامقورلىق جاساپ، قولداۋ كور­سە­­تۋگە تىكەلەي بايلانىستى. مۇن­­داي قامقورلىق جاس دراماتۋرگ­تەر­گە دە وتە قاجەت. بۇگىنگى تاڭدا جاس دراماتۋرگتەردى دايىنداۋ نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتى مەن الماتىداعى ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنا جۇكتەلگەن. بۇل وقۋ ورىندارىندا بولاشاق دراماتۋرگ­تەرگە اكىم تارازي، دۋلات يسابەكوۆ، سماعۇل ەلۋباي، روزا مۇقانوۆا سىندى كورنەكتى قالامگەرلەر ۇستازدىق ەتەدى. ءبىز دە ءبىراز جىلدان بەرى وسى ۇستازداردىڭ قاتارىندامىز. وسىعان وراي، قازاق تەاترلارىن جاقسى، ساپالى شىعارمالارمەن قامتاماسىز ەتەتىن جاڭا تولقىن ءوسىپ كەلە جاتىر دەپ تولىق سەنىم­مەن ايتا الامىز. مىسالى، مەنىڭ العاشقى شاكىرتتەرىمنىڭ ءبىرى –
ايدانا الاماننىڭ «جۇرە­گىم­نىڭ يەسى» پەساسى م.اۋەزوۆ اتىنداعى تەاتردا قويىلىپ، كورەر­مەننىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. الىشەر ايتۋار، مەرەي قوسىن، نۇرجاينا جۇمادىللاەۆا، تۇر­سىن­بەك كەشۋباي، اقمارال ابدى­حالىق، ءمادينا تولە سياقتى شا­كىرت­تەرىم دە از ۋاقىتتىڭ ىشىندە شىعارماشىلىق جەتىس­تىك­تە­رى­مەن كورىنىپ، ءتۇرلى بايگەلەرگە يە بولدى، بىرنەشە تەاترلاردا شىعارمالارىن ساحناعا شىعارىپ ۇلگەردى. ال وسى اكادەميانىڭ تۇلەكتەرى ءانناس باعدات، قولعانات مۇرات تا قازىر تانىمال دراماتۋرگتەر قاتارىندا. ءبىز ۇستاز رەتىندە وسى شاكىرتتەرىمىز بەن باسقا دا دارىندى جاستاردىڭ جاڭا تۋىندىلارى دەر كەزىندە ساحناعا شىعىپ، كورەرمەندەرمەن كوبىرەك جۇزدەسە بەرسە ەكەن دەپ ارماندايمىز.

ءسوزىمىزدى تۇيىندەي كەلە ايتارىمىز – ءبىزدىڭ جوعارىدا ايتقان­دا­رىمىز شەشىلۋى قيىن اسا ءبىر كۇردەلى ماسەلەلەر ەمەس. ءتيىستى زاڭ-ەرەجەلەرگە سۇيەنە وتىرىپ، ءبىر جۇيەگە تۇسىرىلسە، بارلىق ما­سە­لە ءوز ورنىنا كەلىپ، ۇلتتىق تەاتر­لارىمىز دامۋدىڭ جاڭا بەلەسىنە كوتەرىلە بەرەتىنى انىق.

سوعان وراي، مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى الداعى ۋاقىتتا بۇل ماسەلەگە ايرىقشا نازار اۋدارىپ، قاجەتتى ءىس-شارالاردى قولعا الادى دەپ سەنەمىز. بۇل رەتتە قازاقستان ۇكىمەتى دە مينيستر­لىكتىڭ قازاقستانداعى بۇكىل تەاترلارعا شىعارماشىلىق جونى­نەن باعىت-باعدار بەرىپ، ىقپال جاساۋ مۇمكىندىگىن قازىرگىدەن الدەقايدا كەڭەيتەدى دەگەن دە ۇلكەن ءۇمىتىمىز بار.

 

ءسۇلتانالى بالعاباەۆ،

ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنىڭ پروفەسسورى، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، جازۋشى-دراماتۋرگ

 

 الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

جاس ساراپشىلار تالداۋى

ساياسات • كەشە

كەتىگىن تاپقان كاسىپورىن

ەكونوميكا • كەشە

ايان تۋرالى بايان

رۋحانيات • كەشە

ۇزدىكتەر انىقتالدى

فۋتبول • كەشە

ايازداعى اپات

ايماقتار • كەشە

ارحەولوگ اسۋلارى

قوعام • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار