ايماقتار • 06 تامىز, 2019

شوقاننىڭ بەلگىسى مەن حان اۋىلىنىڭ قۇدىعى

701 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

قازىر قۇسمۇرىن توڭىرەگىنە كەلگەن كىسى «شوقاننىڭ بەلگىسىن» كورۋگە ىنتىزارلىق تانىتاتىن بولىپتى. قۇسمۇرىن كولىنىڭ جاعاسىندا تۇرعىندار كوكتاۋ اتاپ كەتكەن شوقى بار. شوقىنىڭ ۇستىنە شىقساڭ اينالا الاقانداعىداي كورىنىپ, قۇسمۇرىن كولى ايناداي جارقىراپ جاتادى.

شوقاننىڭ بەلگىسى مەن حان اۋىلىنىڭ قۇدىعى

اينالاداعى جىرا-سايلاردا قايىڭ, تەرەك توعايى وسەدى. سەلەۋلى دالانىڭ كوركى جىلدىڭ قاي مەزگىلىندە دە جۇرەككە جاقىن. جاقىندا وسىندا كەلگەن «شوقان جولدارى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى راۋشان ءيمانجۇسىپ شوقانعا قويعان بەلگىنى كورىپ بالا قولىمەن جاسالعانىن دا تانىپ, ءسۇيسىنىسىن جاسىرا المادى.

– شوقاندى تانۋ وسىنداي بولسا كەرەك-ءتى! – دەيدى راۋشان نۇرحان­قىزى. بۇل بەلگىنى قۇسمۇرىن ستان­ساسىنداعى №121 قۇسمۇرىن ورتا مەكتەبىندەگى وقۋشىلاردىڭ «رودنيك» ولكەتانۋشىلار مەن تابيعات دوستارى توبى سوناۋ 2006 جىلى تۇرعىزعان ەكەن. وسىدان 13 جىل بۇرىن قۇسمۇرىن كولىنىڭ جاعاسىنداعى شوقىدا تۇرىپ, توپ مۇشەلەرى شوقانعا بەلگى قويايىق دەگەن باستاما كوتەرەدى.

– بۇل كەرەمەت, بالالاردىڭ پە­­رىش­تە كوڭىلىنەن شىققان ق­ا­سيەت­­تى باستاما ەدى! بارىمىزگە ۇنا­­­عا­نى سونشالىق, كەڭ دالانى جاڭ­­­عىرت­قانداي ايقايلاپ, دۋىلداپ كەتىپ­پىز. دەرەۋ ىسكە كىرىستىك. بالا­لار مىنا بيىك توبەنىڭ ۇستىنە ءىرى تاس­تاردى قولمەن تاسىدى, وزەن­نىڭ تابانىنان قۇم تاسى­دىق, قۇم­تاستار تەردىك, تاستاردى بەكىتۋ ءۇشىن تسەمەنت ساتىپ ال­دىق. بەلگىنىڭ نوبايىن جاساپ, شوقان­نىڭ اتىن پليتاعا جاز­دى­رىپ, سۋرەتىن سالدىرىپ, ورناتتىق. ارينە, وعان بيزنەستە جۇرگەن بۇرىنعى جەتەكشىمىز ۆيكتور يۋرچەنكو مەن قۇسمۇرىن ستانساسىنداعى دەپونىڭ باستىعى ورالبەك مۇرزاسەيىتوۆ اعالارى­مىز دەمەۋشىلىك جاسادى, – دەي­دى ناتاليا ساۆلەۆيچ. قازىر «رود­نيك» ولكەتانۋشى بالالار توبى­نىڭ جاساعان بەلگىسىنە سول توڭىرەكتەگى مەكتەپ وقۋشىلارى ەكسكۋرسيا جاسايدى, ءتىپتى ۇلكەن كىسىلەر بارسا عالىمنىڭ ارۋاعىنا قۇران باعىشتاپ كەتەدى ەكەن.

– ءبىز بەلگىنى ورناتىپ بول­عان سوڭ, كورشى اۋىلدان ءبىر اق­سا­قال­دى اپارىپ, شوقاننىڭ ارۋاعىنا قۇران وقىتقان ەدىك, – دەيدى ناتاليا ۆاسيلەۆنا. اڭ­گىمە, ءدىني راسىمدە ەمەس, ونىڭ تار­بيە­لىك مانىندە جاتسا كەرەك.

«رودنيك» توبى قۇرىلعان 34 جىلدان بەرى وقۋشىلار قۇس­مۇرىن ءوڭىرىنىڭ تەك تابيعاتىن تاماشالاپ, تازا ۇستاۋعا تالپىنۋمەن قاتار, تانىمدىق ماتەريال­دار دا جيناۋمەن اينالىستى. ولار تالاي رەت اۋىلدارداعى اعا ۇرپاق وكىلدەرىمەن اڭگىمەلەستى. قۇسمۇرىننان 8 شاقىرىم جەردە حان جاتقان اۋىلىنىڭ ورنى بار. وندا شىڭعىس تورە اق وردا تىك­كەن دەسەدى. ەسكى جۇرتتان بۇ­گىنگە جەتكەنى حان جاتقاننىڭ تۇر­عىندارى ماڭگىلىك تىنىستاعان ەسكى بەيىت پەن ءالى كۇنگە قۇرىپ كەتپەي ءوسىپ تۇرعان كارى تەرەك بولاتىن. وسى تەرەكتىڭ تۇبىنە رودنيكتىك بالالار تالاي رەت توقتاعان ەدى. ولار قۇسمۇرىنداعى اقساقالداردان سول تەرەكتىڭ ماڭىندا قۇدىق بولعانىن ءبىلدى. بالكىم, بالا شوقان دا سول قۇدىقتىڭ ءمولدىر سۋىن ىشكەن بولار؟ ونىڭ سۋىمەن العاشقى تىڭ يگەرۋشىلەر دە ءشولىن قاندىرىپتى. كەيىن اۋىل كەتكەن سوڭ, قۇدىق تا كومىلىپ قالىپتى.

وسى ەسكى قۇدىقتى «رودنيك» توبىنىڭ بالالارى ارشىپ الادى.

– قۇدىقتى ارشۋ ءبىراز ۋاقىت الدى. ءبىز شاتىر قۇرىپ, وسىندا تۇنەدىك. قۇدىقتى كەشكە دەيىن ارشىدىق. باسىن تاسپەن قورشاپ, بەكىتتىك, اينالاسىنا اعاش وتىرعىزدىق. قازىر ولاي-بىلاي وتكەن جولاۋشىلار قۇدىقتى تاماشالايدى, سۋىن الىپ كورەدى, – دەيدى ناتاليا ۆاسيلەۆنا.

«رودنيك» توبى بۇگىندە تا­بيعات, سپورت تۋريزمدەرىمەن, ول­كەت­انۋ, ەكولوگيالىق جۇمىس­تارى­مەن اينالىسادى. جەتەك­شىسى ناتاليا ساۆلەۆيچ دەنە شى­نىق­­تىرۋ پانىنەن ساباق بەرەدى. «رودنيك» قۇرىلعان 34 جىل ىشىندە 5 جانە 11 سىنىپ ارالى­عىن­­داعى 3000 بالا ونىڭ مۇشەسى بولىپتى. تاربيە دەگەن وسى!

 

قوستاناي وبلىسى,

اۋليەكول اۋدانى,

قۇسمۇرىن ستانساسى

سوڭعى جاڭالىقتار