بيىلعى بىرىنشىلىك حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ ەرەجەسىنە ساي 8 سالماق بويىنشا وتكىزىلدى. پرەزيدەنت كۋبوگى باستالماي تۇرىپ, ۇلتتىق قۇرامانىڭ باس باپكەرى عالىم كەنجەباەۆ اتالعان تۋرنير الداعى قىركۇيەك ايىندا رەسەيدىڭ ەكاتەرينبۋرگ قالاسىندا وتەتىن الەم چەمپيوناتىنا سوڭعى دايىندىق ەكەنىن جانە ۇزدىك شىققان بوكسشىلار دۇنيەجۇزىلىك بىرىنشىلىككە قاتىسادى دەپ مالىمدەگەن بولاتىن. كەيىننەن كەيبىر سالماقتاعى بوكسشىلاردىڭ ونەرىنە كوڭىلى تولماعانىن جانە دە اتالعان سالماقتا الەم چەمپيوناتىنا كىمدەردى اپارۋ قاجەتتىگى تۋرالى ءالى باس قاتىرۋ كەرەك ەكەنىن ايتىپ قالدى. وسى ورايدا ءبىز كەنجەباەۆتىڭ قاي سالماقتاعى بوكسشىلارعا كوڭىلى تولماعانىن ساراپتاپ, جاۋاپ ىزدەپ كورگەن ەدىك.
جالپى, ەرلەر اراسىنداعى ەكى سالماقتىڭ قىسقارۋى كەز كەلگەن سالماقتاعى بوكسشىلاردىڭ باسەكەسىنىڭ ارتۋىنا ءوز اسەرىن تيگىزەتىنى جاسىرىن ەمەس. دەگەنمەن, سالماقتىڭ كەمۋى 49 جانە 60 كيلوداعى بوكسشىلارعا قيىندىق تۋدىرۋدا. سەبەبى جەڭىل سالماقتاعى بوكسشىلارعا 52 كيلوعا كوتەرىلۋگە تۋرا كەلسە, 60 كيلوداعى بوكسشىلارعا 57 كيلوعا تۇسۋگە نەمەسە 63 كيلوعا كوتەرىلۋگە تۋرا كەلەدى. ارينە بوكسشىلاردىڭ جاڭا سالماققا بويىن ۇيرەتۋى قاشاندا قيىندىق تۋعىزادى, بىراق الداعى 2-3 جىلدا ءبارى قالىپقا تۇسەتىنى بەلگىلى.
ءدال قازىر 52 كيلودا نەگىزگى كوشباسشى, قازىردىڭ وزىندە-اق الەم بىرىنشىلىگى مەن وليمپيا ويىندارىنا مىنا بوكسشى بارادى دەپ بولجام ايتۋ قيىن. بىلتىرعى ەل چەمپيونى ءانۋار مۇزاپپاروۆ مامىر ايىندا بانگكوكتا (تايلاند) وتكەن ازيا چەمپيوناتىندا توپ جارا الماي, ءتۋرنيردىڭ 1/8 فينالىندا قىرعىزستاندىق ازات ۇسەناليەۆتەن جەڭىلىپ قالعان بولاتىن. پرەزيدەنت كۋبوگىندا ىرىكتەۋدەن ءارى اسا المادى. ال قازاقستان بىرىنشىلىگىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى ساكەن بيبوسىنوۆ ءۇش ايدا ەكى تۋرنيردە توپ جاردى. مامىر ايىندا قىزىلوردا وبلىسىندا وتكەن سپارتاكيادادا جەڭىسكە جەتسە, وتكەن اپتادا پرەزيدەنت كۋبوگىندا ءوزىنىڭ ۇزدىك ەكەنىن تاعى دالەلدەدى. سونىمەن قاتار جەڭىل سالماقتاعى ساڭلاق بىرنەشە حالىقارالىق تۋرنيردە ولجالى ورالعان. ياعني, تەك ەلدە ەمەس, سىرتتا دا جۇدىرىقتاسا الادى دەگەن ءسوز. دەگەنمەن بيبوسىنوۆتىڭ وسى فينالداعى قارسىلاسى ماحمۇت سابىرحانعا ماماندار تاراپىنان جىلى پىكىر ايتىلۋدا. سونداي-اق ول پرەزيدەنت كۋبوگىندا تەحنيكاسى ەڭ مىقتى بوكسشى دەگەن اتاققا يە بولدى. ءبىزدىڭ ويىمىزشا الەم بىرىنشىلىگىنە بارۋعا ساكەن بيبوسىنوۆتىڭ كانديداتۋراسى ءدال كەلىپ تۇرعان سىڭايلى.
باس باپكەر ءۇشىن 57 كيلو باس اۋىرتارلىق سالماق بولماۋى كەرەك ەدى. الايدا بۇل سالماقتىڭ ۇزدىگى – قايرات ەراليەۆ 2017 جىلى الەم چەمپيوناتىندا توپ جارعان سوڭ الا-قۇلا ونەر كورسەتىپ ءجۇر. الدىمەن ازيا ويىندارىنىڭ 1/8 فينالىندا تايلاندتىق چاتچاي بۋتديدەن جەڭىلسە, ازيا چەمپيوناتىنىڭ شيرەك فينالىندا ۇندىستاندىق سينگح بيشتكە تورەشىلەر شەشىمى بويىنشا ەسە جىبەردى. ال پرەزيدەنت كۋبوگىنىڭ جارتىلاي فينالىندا رۋستام رۋستاموۆتان جەڭىلىپ, فينالدان قۇر قالدى. دەگەنمەن ءدال قازىرگى ۋاقىتتا ەراليەۆتىڭ ورنىن باساتىن, حالىقارالىق دەڭگەيدە جۇدىرىقتاسا الاتىن لايىقتى بوكسشىنى كورىپ تۇرعان جوقپىز. الداعى الەم بىرىنشىلىگى وليمپياداعا جولداما بەرۋشى تۋرنير بولماعاندىقتان, سپارتاكيادا چەمپيونى نۇربول قالجانوۆتىڭ قارىم-قابىلەتىن بايقاپ كورسە, ارتىقتىق ەتپەيتىن سياقتى. سونداي-اق بۇل سالماقتا لوندون وليمپياداسىنىڭ قاتىسۋشىسى ءىلياس سۇلەيمەنوۆتىڭ دە بار ەكەنىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك.
60 پەن 64 كيلو سالماقتى بىرىكتىرگەن سوڭ كىل مىقتىلار ءبىر سالماق دارەجەسىنە شوعىرلاندى. 63 كيلو سالماقتىڭ ۇزدىگى بەكداۋلەت يبراگيموۆتىڭ بىلتىرعى ەل چەمپيوناتىنان كەيىن شارشى الاڭدا توبە كورسەتپەي ءجۇرۋىنىڭ سەبەبىن بىلە المادىق. ال پرەزيدەنت كۋبوگىندا كۇمىس مەدال ەنشىلەگەن زاكير ءسافيۋلليننىڭ اياق الىسى جامان ەمەس. ءتىپتى باس باپكەر دە ونىڭ جەكپە-جەگىن جوعارى باعالادى. زاكيردىڭ جاسى 33-تە ەكەنىن ەسكەرسەك, الەم بىرىنشىلىگىنە بارۋى مۇمكىن, بىراق وليمپياداعا جاس بوكسشىلاردى اپارعان ءجون بولار ەدى. بۇل سالماقتا جاستار اراسىنداعى ازيا چەمپيوندارى ءساناتالى جانە ءساماتالى تولتاەۆتار, جوعارىدا اتاپ وتكەن ازيا چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى بەكداۋلەت يبراگيموۆ جانە سپارتاكيادا جەڭىمپازى ءدىلمۇرات ميجيتوۆ وليمپياداعا بارۋعا لايىقتى بوكسشىلار دەپ بىلەمىز.
XXI عاسىردىڭ باس جاعىنان بەرى «قازاقتىڭ سالماعى» سانالىپ كەتكەن 69 كيلودا ەشقاشان پروبلەما تۋىنداعان ەمەس. بۇل سالماقتاعى بوكسشىلارىمىزدىڭ باسەكەلەستىگى سونشالىقتى, ءبىرىنشى نومىردەگى بوكسشىنىڭ ورنىن ءتورتىنشى نومىردەگى بوكسشى وپ-وڭاي باسا الادى. بيىلعى الەم بىرىنشىلىگىنە ابىلايحان ءجۇسىپوۆتىڭ باراتىنى بەسەنەدەن بەلگىلى. ويتكەنى ەل چەمپيوناتىنىڭ ءفيناليسى اسلانبەك شىمبەرگەنوۆ جاراقاتىنا بايلانىستى پرەزيدەنت كۋبوگىنا قاتىسا الماي, جۇسىپوۆكە جول اشىپ بەردى. سونداي-اق وسى سالماقتاعى جاس ءبورى تالعات شايكەننىڭ ونەرى دە كوڭىلىمىزدەن شىققانىن ايتا كەتەيىك. پرەزيدەنت كۋبوگىندا ءجۇسىپوۆ پەن شىمبەرگەنوۆتىڭ لايىقتى ءىزباسارى ەكەنىن باپكەرلەر مەن جانكۇيەرلەرگە دالەلدەدى.
75 كيلو سالماقتىڭ ۇزدىگى ءابىلحان امانقۇل جاراقاتىنا بايلانىستى بىرنەشە ماڭىزدى تۋرنيرلەردى وتكىزىپ الدى. بۇل ءوز كەزەگىندە تاسادا قالىپ قويعان تۇرسىنباي قۇلاحمەت ءۇشىن ءوزىن كورسەتۋگە تاماشا مۇمكىندىك ەدى. ول وزىنە بەرىلگەن مۇمكىندىكتى 100 پايىز پايدالانا ءبىلدى. تۇرسىنباي مامىر ايىندا وتكەن ازيا چەمپيوناتىندا توپ جارىپ قانا قويماي, ءوزىنىڭ ەڭ باستى قارسىلاسى وزبەك يسرويل مادريموۆتى فينالدا جەڭىپ, ۇلتتىق قۇراما ساپىنا ءبىرىنشى ءنومىرلى بوكسشى بولۋعا لايىق ەكەنىن بايقاتتى. سونداي-اق پرەزيدەنت كۋبوگىندا بارلىق قارسىلاستارىن قوعاداي جاپىرىپ, باس جۇلدە ولجالادى. وسىلايشا بۇل سالماقتا ءوزىنىڭ مىقتى ەكەنىن دالەلدەپ باقتى.
ادىلبەك نيازىمبەتوۆ بوكستان كەتكەن سوڭ 81 كيلو سالماقتا ناقتى فاۆوريت بوكسشى قالمادى. 2017 جىلعى ازيا چەمپيوناتىنا ەرىك ءالجانوۆ بارىپ, كۇمىس ولجالاسا, بيىلعى سارىقۇرلىق دوداسىندا بەك نۇرماعانبەت توپ جاردى. جالپى, 2017 جىلدان باستاپ ماماندار الداعى وليمپيا ويىندارىنا بەك نۇرماعانبەت بارادى دەپ توپشىلاپ وتىرعان. دەگەنمەن, جۋىردا ول جاراقاتىنا بايلانىستى وپەراتسيا جاساتىپ, ءبىراز ۋاقىتقا قاتاردان شىعىپ قالدى. ءسويتىپ 75 كيلودا جۇدىرىقتاسىپ جۇرگەن ءالجانوۆ قايتادان 81 كيلوعا كوتەرىلىپ, پرەزيدەنت كۋبوگىندا قارسىلاس شاق كەلتىرمەدى. بۇل سالماقتا بەكزات نۇرداۋلەتوۆ, نۇربەك ورالباي سەكىلدى جاس بوكسشىلار بار بولعانىمەن, الداعى ماڭىزدى دوداعا ەرىكتىڭ باراتىنى بەلگىلى بولعانداي.
بيىلعى ازيا چەمپيوناتىنىڭ جارتىلاي فينالىندا 91 كيلوداعى ۆاسيلي لەۆيت وڭتۇستىككورەيالىق بوكسشى كيم حەن كيۋننان تەحنيكالىق نوكاۋتپەن جەڭىلىپ, جانكۇيەرلەردىڭ سىنىنا قالعان-دى. ءدال سول ۋاقىتتا 2018 جىلعى جاسوسپىرىمدەر وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى ايبەك ورالباي قىزىلوردادا وتكەن قازاقستان سپارتاكياداسىندا جەڭىمپاز اتانىپ, لەۆيتكە لايىقتى قارسىلاس ەكەنىن دالەلدەدى. اۋىر سالماقتاعى ەكى بوكسشى پرەزيدەنت كۋبوگىنىڭ فينالىندا كەزدەسىپ, ۆاسيلي لەۆيت ءوزىنىڭ بابىندا ەكەنىن بايقاتتى. وسىلايشا بۇل سالماقتىڭ ۇزدىگى رينگ ۇستىندە انىقتالدى.
قازاقستان بوكسىنداعى 69 كيلو سياقتى اسا اۋىر سالماقتا دا ءبىرىنشى نومىرگە لايىقتى بوكسشىلاردان پروبلەما كەزدەسكەن ەمەس. بۇگىندە بۇل سالماقتاعى كوشباسشى – قامشىبەك قوڭقاباەۆ. 2011 جىلدان بەرى ۇلتتىق قۇراما ساپىندا جۇرگەن قوڭقاباەۆتى ابدەن ىسىلعان, تاجىريبەسى مول بوكسشى دەپ ايتا الامىز. سونداي-اق اسا اۋىر سالماقتا كەز كەلگەن ۋاقىتتا قامشىبەكتىڭ ورنىن باساتىن نۇرلان ساپارباي, دامير تويباي سەكىلدى جاس بوكسشىلار بار ەكەنىن دە ەستەن شىعارماعان ءجون.
قورىتا ايتقاندا, باس باپكەر عالىم كەنجەباەۆقا العاشقى ءۇش سالماقتاعى ۇزدىكتى انىقتاۋ قيىنعا سوعاتىن سياقتى. پرەزيدەنت كۋبوگى الەم چەمپيوناتىنا قاتىساتىن بوكسشىلاردى سارالاپ بەرگەن بولسا, جاھان بىرىنشىلىگى وليمپيا ويىندارىنا باراتىن بوكسشىلاردى انىقتاپ بەرۋى قاجەت. سوندىقتان باس باپكەر رەسەي جەرىنە بابى مەن باعى كەلىسىپ, جەڭىسكە دەگەن جىگەرى جانىپ تۇرعان جىگىتتەردى اپارۋ كەرەك دەپ سانايمىز.
