قازاقستان • 29 شىلدە، 2019

كوپشىلىكتى الاڭداتقان «قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتى»

142 رەت كورسەتىلدى

شىلدەنىڭ ورتاسىندا قازاقستاننىڭ ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارى ابونەنتتەرىنە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتىن ورناتۋ كەرەگىن ەسكەرتىپ، حابارلاما جىبەردى. حابارلامادا ايتىلعانداي سەرتيفيكات «بايلانىس تۋرالى» زاڭنىڭ 26-بابىنا سايكەس ينتەرنەتكە قوسىلۋ مۇمكىندىگى بار ءاربىر قۇرىلعىعا ورناتىلۋى ءتيىس. سونداي-اق قۇرىلعىدا قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتىنىڭ بولماۋى بەلگىلى ءبىر ينتەرنەت-رەسۋرستارعا كىرگەندە قيىندىقتار تۋعىزاتىنىن اتاپ وتكەن. پايدالانۋشىلار مەن ينتەرنەت سەرۆيسى اراسىندا بەرىلەتىن اقپاراتتى شيفرلاۋ كىلتى – سەرتيفيكاتتى ورناتۋعا قاتىستى جەلىدە سان الۋان پىكىرلەر جازىلدى. 26 شىلدەدە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ اشىق الاڭىندا «قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتىن ورناتۋ» تاقىرىبىنا بايلانىستى ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسى ءوتتى. تسيفرلىق دامۋ، يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى اسقار جۇماعاليەۆ، اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى نۇرگۇل ماۋبەرلينوۆا جانە «مەملەكەتتىك تەحنيكالىق قىزمەت» رمك ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى زەكەن يسمايلوۆ قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتىنا قاتىستى سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى.

8 ملن ۆيرۋس پەن 130 مىڭ كيبەرشابۋىلدان قورعادى

ينتەرنەتتىڭ كەز كەلگەن سا­ۋات­تى قولدانۋشىسى سەرتيفيكاتى بار سايتتاردىڭ https:// دەپ باستالاتىنىنان حاباردار بولسا كەرەك-ءتى. براۋزەرلەردە قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتتارى قولدانۋشىنىڭ جەكە دەرەكتەرىن ساقتاپ، ەنگىزگەن قۇپيا سوزدەرى مەن ينتەرنەت بانكينگتەردەگى مالىمەتتەردى قاۋىپسىز ەتەدى. ال قازاقستاندىق ۇلتتىق سەرتيفيكاتتىڭ ارتىقشىلىعى – قازاقستاندا كۇمان تۋدىراتىن سايتتاردى قۇرىقتاپ، تەررورلىق جانە ارانداتۋشىلىق سيپاتتاعى اقپاراتتىڭ تارالىپ كەتپەۋىنە ىقپال ەتەدى. تسيفرلىق دامۋ، يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى اسقار جۇماعاليەۆ سمارتفونىنا سەرتيفيكاتتى ورناتقان سوڭ ينتەرنەتكە كىرۋدە ەشقانداي قيىندىق تۋماعانىن ايتتى. «قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتى نە ءۇشىن قاجەت دەگەن سۇراققا كەلسەك، بۇگىندە ينتەرنەتتە زاڭعا قارسى ءتۇرلى كونتەنت كوپ، ودان بولەك ءبىر كۇندە مىڭداعان كيبەرشابۋىل جاسالادى. ينتەرنەت قاۋىپتەردىڭ قاتارىنا سۋيتسيدكە ناسيحاتتاۋ، ەكسترەميستىك، تەرروريستىك قيمىلداردى ناسيحاتتاۋ جانە باسقا دا قر زاڭناماسىنا قارسى كونتەنتتەر جاتادى»، دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى. ونىڭ ايتۋىنشا، ءبىر جارىم جىلدان بەرى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتىن ورناتقان. «سوڭعى ءبىر اي ىشىندە قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتى 8 ملن-نان استام بەلسەندى ۆيرۋستى انىقتاپ بەردى. سونىمەن قاتار 130 مىڭنان استام مەملەكەتتىك ورگاندار مەن مەكەمەلەردى كيبەرشابۋىل­دان قورعادى»، دەدى مينيستر.

 

زاڭعا قايشى كونتەنتتى شەكتەيدى

اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى زاڭعا قايشى مازمۇنداعى ماتەريالداردى انىقتاۋ تۇرعىسىندا ينتەرنەت پەن الەۋمەتتىك جەلىلەرگە تۇراقتى مونيتورينگ جۇرگىزەدى. زاڭنامانى بۇزۋدىڭ قانداي تۇر­لە­رى كەزدەسەتىنىن ۆيتسە-مينيستر ن.ماۋبەرلينوۆا اتاپ ءوتتى. «بۇل رەتتە ءبىرىنشى كەزەكتە لاڭكەستىكتى، ءدىني ەكسترە­ميزمدى ناسيحاتتاۋ، سۋيتسيدكە شاقىراتىن ماتەريالداردى تاراتۋ، ەسىرتكى مەن قارۋ ساتاتىن سايتتار جانە الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى پاراقشالار سەكىلدى زاڭعا قايشى ماتەريالدار بار. كۇن سايىن ونداعان نەمەسە جۇزدەگەن وسى تەكتەس ينتەرنەت-رەسۋرس پەن الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشالاردى انىقتايمىز»،  دەدى ول. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ مالىمەتىنشە، 2016 جىلى – 140 مىڭ، 2017 جىلى – 300 مىڭنان استام، 2018 جىلى – 130 مىڭ زاڭعا قايشى ماتەريال انىقتالعان. ياعني، وتكەن جىلى بۇل كورسەتكىش تومەندەسە، 2019 جىلى 45 مىڭنان استام تەرىس سيپاتتاعى ماتەريال بەلگىلى بولدى. انىقتالعان زاڭسىز ماتەريالدىڭ
90%-ى لاڭكەستىكتى ناسيحاتتاۋعا ارنالعان. قالعاندارى ەسىرتكى تاراتۋ، قاتىگەزدىك پەن زورلىق-زومبىلىقتى، ءسۋيتسيدتى جانە پورنوگرافيانى ناسيحاتتاۋعا بايلانىستى. مينيسترلىك وكىلدەرى جوعارىدا كورسەتىلگەن دەرەك­تەر­دى العا تارتىپ، قاۋىپسىزدىك سەرتيفي­كاتىن ورناتۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن تۇسىندىرۋدە. ال تۇرعىنداردى جەكە دەرەكتەردىڭ قانشالىقتى قۇپيا ساقتا­لاتىنى الاڭداتادى. وسى ورايدا ۇقك مەم­لەكەتتىك تەحنيكالىق قىزمەت دي­رەك­­تورىنىڭ ورىنباسارى زەكەن يسماي­لوۆ اقپاراتتىڭ قانشالىقتى جاسى­رىن بولاتىنىنا جاۋاپ بەردى. «بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنداعى جاريالانىمداردا قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتى شيفرلانعان ترافيكتى اشۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنى تۋرالى بىرنەشە رەت ايتىلدى. بىراق بۇل ونلاين رەجىمدە بولادى جانە زاڭعا قايشى كونتەنتكە عانا قولدانىلادى. ەشكىم ءسىزدىڭ حاتتارىڭىزدى، كىرۋ تاريحىن، الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاڭىزدى، قۇپيا سوزدەرىڭىزدى ساقتامايدى. ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ شەشىمىمەن انىقتالعان زاڭعا قايشى كونتەنت ءتىزىمى بار»، دەدى ز. يسمايلوۆ. الايدا ۆەدومستۆو وكىلى قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتىنىڭ سەنىم مارتەبەسىن الۋ پروتسەسىنىڭ ۇزاققا سوزىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇگىنگە دەيىن سەرتيفيكاتتى قانشا ادامنىڭ ورناتقانى تۋرالى مالىمەتتى الا المايمىز. سەبەبى ونى انىقتاۋ ءۇشىن ءاربىر ادامنىڭ سمارتفونىن «تىنتۋگە» تۋرا كەلەدى.

 

سەرتيفيكاتتى ورناتۋ اركىمنىڭ ءوز ەركىندە

«Qaznet Trust Network» سەرتيفيكاتىن ورناتۋدى مينيسترلىك ەشكىمگە مىندەتتەمەيدى. كيبەرشابۋىلداردى تالداۋ جانە تەرگەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ارمان ءابدىراسىلوۆ مۇنداي سەرتيفيكاتتى ورناتۋدىڭ بيلىككە نە ءۇشىن قاجەت ەكەنىن ءتۇسىندىردى. «شەتەلدىك ارنايى قىزمەتتەر قاجەت­تىلىك تۋىنداعاندا الەۋمەتتىك جەلى­لەردىڭ اكىمشىلىگىنە جۇگىنەدى جانە ءتيىستى ازاماتتىڭ دەرەكتەرىن سۇراتادى. ال قازاقستان قانداي دا ءبىر تەرروريسكە قاتىستى مەسسەندجەردەن دەرەكتەر الۋ ءۇشىن شەتەلدىك ۇيىمدار مەن مەملەكەتتەردەن كومەك سۇراۋعا ءماجبۇر. وسىلايشا قازاقستاندىق ارنايى قىزمەتتەردىڭ ءوز مىندەتتەرىن ورىنداۋعا ارنالعان قۇرالى جوق. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ۇكىمەتتىڭ الدىندا ەكى جول تۇردى. ءبىرىنشىسى – ەلدىڭ بەلگىلى ءبىر تۇرعىنىنىڭ دەربەس دەرەكتەرىن الۋ ءۇشىن شەتەلدىك كومپانيالارمەن بايلانىس ورناتۋ. ەكىنشى نۇسقا – ءوز سەرتيفيكاتىن ەنگىزۋ»، دەيدى ا.ءابدىراسىلوۆ. ال ورناتۋ نە ورناتپاۋعا قاتىستى ساراپشى زاڭعا قايشى كونتەنتتى تۇتىنبايتىندار سەرتيفيكاتتى ورناتقاننان ەشقانداي زارداپ كورمەيتىنىن اتاپ ءوتتى. اسىرەسە بالالاردىڭ گادجەتتەرىنە مىندەتتى تۇردە ورناتىپ، پسيحولوگيالىق سوققىنىڭ الدىن الۋ كەرەك، دەيدى.

نۇر-سۇلتان قالاسى تۇرعىندارىنا جۇرگىزىلگەن قاناتقاقتى جوبانىڭ قانشالىقتى ءساتتى جۇزەگە اساتىنى بولاشاقتىڭ ەنشىسىندە. ەڭ باستىسى، قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتى شەكتەيتىن زياندى كونتەنتتى تۇتىنباعانىمىز ابزال.

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار ارزاندادى

قارجى • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار