وتكەن جىلى ايماقتا ىسكە اسىرىلعان «Zhas project» جوباسىنىڭ ناتيجەلەرىن ەسكەرە كەلە, اتالعان جوبالار جاستار اراسىنان كەڭىنەن قولداۋ تاباتىندىعىنا سەنىمدىمىز. ەڭ باستىسى جاس بۋىن وكىلدەرىن كاسىپكەرلىككە تارتۋ اسا قاجەت. بۇل جونىندە ايماقتىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە دە ايتىلعان ەدى.
قازىرگى ۋاقىتتا وبلىستا 14-29 جاس ارالىعىنداعى 264 990 ادام تۇرىپ جاتىر, بۇل بارلىق ايماق حالقىنىڭ 20 %-ءى. جاستار ساياساتى باعىتىنداعى جۇمىس ەلىمىزدە جاستار جىلىن ءوتكىزۋ جونىندەگى جول كارتاسى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلۋدا. ەڭبەكپەن قامتۋ, جۇمىسسىزدىقتى ازايتۋ بويىنشا, جاستاردى قوعامدى دامىتۋعا تارتۋ باعىتىندا وبلىستا كوپتەگەن مەملەكەتتىك باعدارلامالار قولعا الىنعان, اتاپ ايتقاندا, ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2017 – 2021 جىلدارعا ارنالعان «ەڭبەك», «جاستار ءتاجىريبەسى», «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020», «ديپلوممەن اۋىلعا!» سياقتى مەملەكەتتىك باعدارلامالار ءوز جەمىسىن بەرۋدە. بيىل 6 ايدىڭ ءىشىندە جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنا 4,5 مىڭ جاس ءوتىنىش تۇسىرگەن ەكەن. سونىڭ ىشىندە تەڭ جارتىسى, ياعني 50 %-ى اۋىل جاستارى. ولاردىڭ بارلىعى دا ەڭبەكپەن قامتىلىپ وتىر. 15 جاس كاسىپكەرگە «بجك-2020» اياسىندا گرانتتار بەرىلدى. «ديپلوممەن اۋىلعا!» جوباسى ارقىلى 230 جاس مامانعا 40,6 ملن تەڭگە كولەمىندە جاردەماقى بەرىلگەن. تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ نەمەسە سالۋ ءۇشىن 149 ادام بيۋدجەتتىك نەسيە العان, – دەيدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى اسەم ءنۇسىپوۆا. ونىڭ ايتۋىنشا, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ العاشقى ءۇش ايىنىڭ قورىتىندىسىن الىپ قاراساق, جۇمىسسىز جۇرگەن, وقۋ وقىمايتىن جاستاردىڭ قاتارى ەداۋىر ازايىپتى. بۇل كورسەتكىش جالپى رەسپۋبليكالىق كولەمدە 7,6% بولسا, شىعىس قازاقستاندا NEEت جاستار ۇلەسى 2,8% كورسەتكىشتى كورسەتىپ تۇر. اعىمداعى جىلى بۇل ساناتتاعى جاستارمەن جۇمىسقا باعىتتالعان «جىگەرلى جاستار اۋىلعا», «ەڭبەك جاستارى» جوبالارى ىسكە اسىرىلۋدا.
– «جاس كاسىپكەر» جوباسى اياسىندا شىلدەنىڭ 24-ىنەن باستاپ, 18 بەن 29 جاس ارالىعىنداعى 1300 ادام, اتاپ ايتقاندا جاس نەمەسە كوپ بالالى از قامتىلعان وتباسى مۇشەلەرى مەن ەڭبەك ەتۋگە جارامدى مۇگەدەكتەر كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋ ءۇشىن ءبىلىمدەرىن جەتىلدىرىپ, بيزنەس نەگىزدەرىن وقۋعا مۇمكىندىك الىپ وتىر, – دەيدى شىعىس قازاقستان وبلىسى بويىنشا كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ كاسىپكەرلىكتى قارجىلاي ەمەس قولداۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى مارينا مۋن. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇلاردىڭ قاتارىندا NEET ساناتىنداعىلار دا بار. ولار باستاپقى ءبىلىم العان سوڭ, وزدەرىنىڭ بيزنەس جوسپارلارىن جاساپ, قارجىلىق ينستيتۋتتاردان 6 پايىزدىق جەڭىلدەتىلگەن نەسيە نەمەسە 200 اەك كولەمىندە قايتارىمسىز مەملەكەتتىك گرانتقا ءوز ىستەرىن اشىپ, كاسىپكەرلىكپەن اينالىسا الادى. بۇل قاراجاتقا ءتيىستى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ءۇشىن قۇرال-جابدىق, مال, قۇس باسىن جانە تاعى باسقا قاجەتتىلەرىن ساتىپ الۋلارىنا بولادى. قازىرگى تاڭدا بارلىعى 1277 ادام وسىنداي گرانت الۋ مۇمكىندىگىنە يە بولىپ وتىر. بۇل جوباعا قاتىسۋ ءۇشىن تۇرعىلىقتى مەكەنجاي بويىنشا جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنا نەمەسە وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا جۇگىنۋگە بولادى. قازىرگى تاڭدا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ كاسىپكەرلەر پالاتاسى «جاس كاسىپكەر» باعدارلاماسى بويىنشا تەگىن وقىتۋعا قالا جانە اۋدان تۇرعىندارىن جيناۋدا. ماقسات – كاسىپكەرلىك جۇمىسقا NEET كاتەگورياسىنداعى جاستاردى تارتۋ. جاس وتباسى ءمۇشەلەرى مەن از قامتىلعان كوپ بالالى وتباسى مۇشەلەرىن جانە ەڭبەككە قابىلەتتى مۇگەدەكتەردى تارتۋ ارقىلى حالىقتىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ دا اسا قاجەت. وقىتۋ بارىسىندا بەكىتىلگەن بيزنەس-ترەنەرلەر وقۋ جوسپارىنا سايكەس زاماناۋي وقىتۋ ادىستەمەلەرىن پايدالانا وتىرىپ, ساباقتى ينتەراكتيۆتى تۇردە جۇرگىزەدى. باعدارلاماعا قاتىسۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن تەستىلەۋدەن ءوتۋ كەرەك, سونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا توپقا ىرىكتەۋ جۇرگىزىلەدى. ءبىلىم الۋشىلارعا شاكىرتاقى تولەنەدى جانە كۋرس اياقتالعان سوڭ سەرتيفيكاتتار بەرىلەدى. وقىتۋدىڭ ۇزاقتىعى 3 اپتا بولماق.
سونداي-اق اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن ازاماتتىق باستامالاردى قولداۋ ورتالىعىنىڭ مەملەكەتتىك گرانتى بويىنشا تاعى دا ءۇش جوبا جۇزەگە اسپاقشى. بۇل جونىندە اقپارات الۋ ءۇشىن ءار قالا مەن اۋدانداعى جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنا بارۋعا بولادى.
«JasA!» جوباسى اياسىندا «ءوزىمىز تۇرىپ جاتقان اۋىلدارىمىز بەن قالالارىمىزدى دامىتامىز» دەگەن جاستاردىڭ ءتۇرلى الەۋمەتتىك جوبالارى, يدەيالارى مەن ۇسىنىستارى جۇزەگە اسىرىلماق, – دەيدى جاستار قىزمەتكەرلەرى قوعامداستىعىنىڭ مامانى جانسايا اقانوۆا. كونكۋرس بويىنشا ۇزدىك دەگەن جاستار تاڭدالىنىپ الىپ, ولار ءوز ۇسىنىستارى بويىنشا, 610 مىڭ تەڭگەگە دەيىن گرانتتار الا الادى. جوبا اياسىندا ەلىمىز بويىنشا جاستاردىڭ 100 ۇسىنىسىن جۇزەگە اسىرۋ جانە وسى ارقىلى 660 جاس ادامدى بيزنەسكە تارتۋ جوسپارلانعان.
قاتىسۋشىلارعا «جاستار قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاۋىمداستىعى» قوعامدىق قورىنىڭ ماماندارى جەتەكشى بولادى. بۇل جوباعا قاتىسۋدىڭ شارتىنا سايكەس, شىلدەنىڭ 26-سىنا دەيىن jashome.org سايتىنا تىركەلىپ, بەس ادامنان تۇراتىن شاعىن توپتارعا تىركەلۋ قاجەت.
وبلىستىق جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ارايلىم ەسىمبەكوۆا بيىل تامىز ايىنىڭ 1-ىنەن باستاپ, «Qorǵaý» جوباسى اياسىندا اۋداندار مەن قالالارداعى جاستار رەسۋرستىق ورتالىقتارىندا 20 ءتاجىريبەلى زاڭگەر جاستارعا اقىل-كەڭەس بەرەتىندىگىن اتاپ ءوتتى. بۇل ەڭ الدىمەن جاستاردىڭ, سوسىن ارينە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ بولىپ تابىلادى. جوبا «Eurasian Expert Council» قوعامدىق قورى ارقىلى ىسكە قوسىلماق. زاڭ كەڭەستەرىن الۋعا 5 مىڭنان استام ادام كەلەدى دەپ جوسپارلانۋدا.
قىزىقتى جوبالار قاتارىندا «مەنتورلىقتى دامىتۋ» جوباسى دا بار. مىندەتى – جاستاردىڭ كاسىبي دەڭگەيىن ارتتىرۋ. ولارعا تاجىريبەلى ءتالىمگەرلەر كومەگىمەن جەتىستىككە جەتۋدىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتۋ.
شىلدەنىڭ 14-ىنەن باستاپ, «مەنتورلىقتى دامىتۋ» جوباسى بويىنشا بەكىتىلگەن مەنتورلار (تالىمگەرلەر) تۇلعالىق قالىپتاسۋ, كاسىبي دامۋ جانە قۇقىقتىق كەڭەستەر تۇرعىسىندا جاستارعا كومەكتەسۋدى باستاپ تا كەتىپتى. ارايلىم كەرىمبەكقىزى باستاعان شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تالىمگەرلەرى استانامىز نۇر-سۇلتان قالاسىنا بارىپ, 4 كۇن بويى وقىپ كەلدى.
– جاستار جىلىندا باستاۋ الاتىن بۇل جوبالار بيىلمەن عانا شەكتەلمەيدى. جاستاردى كەشەندى قولداۋ شارالارى ءار جىلى ءوز جالعاسىن تاۋىپ, تىڭ جوبالارمەن تولىعاتىن بولادى, – دەپ قورىتىندىلادى شقو ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ باسشىسى يرينا سميت.
سەمەي
