ال ەندى كۇنى كەشە استانادا وتكەن سيريا ماسەلەسىنە قاتىستى كەلىسسوز وتكىزۋگە دەيىن قازاقستان مۇنداي شارالاردى ءساتتى جۇزەگە اسىرىپ كەلگەن. ايتالىق, ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى مەن يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنا, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى سەكىلدى حالىقارالىق قۇرىلىمدارعا جەتەكشىلىك ەتىپ, ءىس جۇرگىزۋ تاجىريبەمىز جيناقتالدى.
سونداي-اق, تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا پرەزيدەنتتىڭ بۇۇ باس اسسامبلەياسىندا ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس قۇرۋ جونىندە العاش ءمالىم ەتكەنى ەسىمىزدە. 2002 جىلى كەڭەستىڭ الماتىداعى سامميتىندە 16 ەلدىڭ باسشىسىن ءبىر ۇستەلدىڭ باسىنا جيناپ, ونىڭ ويداعىداي وتۋىنە دە مۇرىندىق بولعان. سول جيىن ارقىلى ءۇندىستان مەن پاكىستاننىڭ اراسىنداعى وتە كۇردەلى قاراما-قايشىلىقتار تەڭ دارەجەدە شەشىلگەن.
مىنە, ەلدىڭ ىشكى ماسەلەسىنە قاتىستى تاقىرىپتان تىس, وسىنداي سىرتقى ساياساتتاعى اۋقىمدى شارالارعا قاراپ, قازاقستاننىڭ حالىقارالىق اۋقىمدا اتقارعان شارۋالارىن ەلەۋسىز دەپ ەشكىم دە ايتا الماسا كەرەك. ارينە, وسىنىڭ بارلىعى دا ەلباسىنىڭ تىكەلەي ارالاسۋىمەن جۇزەگە اسقان جارقىن جوبالار.
قازاقستان ورتالىق ازيا ايماعىندا ورنالاسقاندىقتان, وڭىردەگى تىنىشتىقتىڭ ساقتالۋىنا ۇيىتقى بولىپ قانا قويماي, قايسىبىر مەملەكەتارالىق دەڭگەيدە شيەلەنىسكەن تۇيىندەردى تارقاتۋعا دا قوماقتى ۇلەس قوستى. سونداي-اق, جاھاندىق پروبلەمالاردى دا پايدالى شەشۋگە ءۇن قاتتى. سونىڭ ءبىرىن ايتار بولساق, قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جونىندەگى باستاما كوتەرۋى. وسىنشاما يگىلىكتى ءىس اتقارىلىپ جاتقان سوڭ, الەمدىك قوعامداستىق مەملەكەت باسشىسى مەن ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ابىروي, بەدەلىن قالاي مويىنداماسىن. ەندەشە, سيريا داعدارىسىنا ءبىزدىڭ ەلدىڭ بەلسەنە ارالاسىپ, ونىڭ وڭ شەشىلۋىنە ىقپال ەتۋگە ىنتا تانىتۋى قاي قىرىنان الىپ قاراساق تا, قيسىندى ءارى ورىندى. ويتكەنى, قازاقستاننىڭ بىتىمگەرلىك ميسسياسى مۇنىمەن عانا شەكتەلىپ قويمايدى. وتكەن كەزەڭدەردە ۋكراينا, رەسەي, تۇركيا مەملەكەتتەرى اراسىنداعى جاعدايدىڭ قالىپقا تۇسۋىنە استانانىڭ ارااعايىندىق جاساۋىنىڭ ءوزى نەگە تۇرادى؟!
كەشەگى استانا پروتسەسىنىڭ ماڭىزى زور بولدى. بۇل ۇنقاتىسۋ الاڭىندا وتكەن كەلىسسوزدەردىڭ وڭ ناتيجەسى كەشىگىڭكىرەپ كەلۋى مۇمكىن. سەبەبى, وسى كەزگە دەيىن دە اتالعان ماسەلەنى اقش, رەسەي, تۇركيا مەن يران سىندى مەملەكەتتەر ءوز ارالارىندا شەشۋگە تىرىسقانى ەسىمىزدە. ونىڭ ناتيجەسى تۋرالى ءسوز ايتۋدان بۇرىن استانا ۇسىنعان كەلىسسوز الاڭىنا جوعارىدا اتالعان تاراپتارمەن قاتار, سيريالىق وپپوزيتسيا وكىلدەرىنىڭ كەلۋى كوپ نارسەدەن حابار بەرسە كەرەك. مىنە, وسىنىڭ وزىنەن قاي تاراپتى الساق تا, مامىلە جاساۋعا ىنتالى ەكەندىگىن ۇعۋعا بولادى. بۇل جەردە باسا ايتا كەتەتىن ماسەلە, قاتىسۋشىلاردىڭ سوعىس وتى ورشىگەن ايماقتا وق اتۋدى توقتاتۋدى ماقۇلداۋ نيەتتەرىنىڭ زور ەكەندىگى. مۇنى استانا پروتسەسىنىڭ اكەلگەن پايداسى دەۋگە تولىق نەگىز بار.
ال ەندى وسى كەزدەسۋگە دەيىنگى كەلىسسوزدەردە جىبەرىلگەن قاتەلىكتەر مەن ورىندالماعان شەشىمدەرگە استانانىڭ ارالاسىپ, ناتيجەسىندە وزەكتى ماسەلەلەردىڭ كۇن تارتىبىنە شىعارىلۋىنىڭ ءوزى ءبىر جەتىستىك. ەرەكشە اتاپ وتۋگە تۇرارلىعى, نەگىزىنەن قازاقستاننىڭ سيرياداعى قاراما-قايشىلىقتارعا ەشبىر قاتىسى جوق. ياعني, ءبىز – بەيتاراپ ەلمىز. سونىمەن قاتار, يسلامدى ۇستاناتىندىقتان, ءدىنىمىز ءبىر ءارى وركەنيەتى دامىعان, ەكونوميكاسى ورلەگەن, جاڭارعان زاماندا قاتار ءومىر ءسۇرىپ جاتقاندىقتان, شيەلەنىستى شەشۋگە مۇمكىندىگىمىز بولا تۇرا, سيريا ىسىنە ارالاسپاساق مەملەكەتتىلىگىمىزگە سىن بولار ەدى؟!.
ونىڭ ۇستىنە, دەربەس, تاۋەلسىز ۋنيتارلى مەملەكەت بولعاندىقتان, تاراپتاردى تاتۋلاستىرۋعا مەملەكەت رەتىندە قۇقىمىز دا, قاۋقارىمىز دا جەتكىلىكتى. ەندەشە, وسىنداي مۇمكىندىگىمىزدى يگىلىككە اينالدىرا بىلسەك, ودان ۇتپاساق, ۇتىلمايتىنىمىز انىق.
نۇرلان سەيدىن,
ساياساتتانۋشى
