بيىل فينليانديا ءۇشىن ۇلكەن كولەمدەگى ايىپپۇلدار جىلى بولدى. ماسەلەن, شىلدەنىڭ باسىندا ۇحل ويىنشىسى راسمۋس ريستولاينەن ساعاتىنا 40 كيلومەتر جىلدامدىقپەن ءجۇرۋ رۇقساتى بەرىلگەن جەردە ساعاتىنا 81 شاقىرىممەن ءجۇرىپ وتكەن. 24 جاستاعى Buffalo Sabre قورعاۋشىسى بۇل ارەكەتى ءۇشىن 120 680 ەۋرو كولەمىندە ايىپپۇل وتەدى. بۇل – فينليانديا تاريحىنداعى كولىك جۇرگىزۋشىگە سالىنعان ەڭ جوعارى ايىپپۇل.
فينليانديادا جول ەرەجەسىنە قاتىستى ايىپپۇلدىڭ ەكى ءتۇرى قالىپتاسقان. Rikesakko دەپ اتالاتىن ءتۇرى بەلگىلەنگەن شامادان 20 كم/ساع دەيىن اسىرعاندار ءۇشىن قولدانىلادى. ول 140-200 ەۋرو اراسىندا بولادى. ال Päiväsakko دەپ اتالاتىن ايىپپۇل ءتۇرى زاڭ بۇزۋشىنىڭ تابىسىنا تىكەلەي بايلانىستى. بۇل 6 ەۋرودان باستالادى, دەگەنمەن الدىڭعىسىنان از بولمايدى. مۇنى ەلىمىزدەگى اەك-پەن شامالاس دەسەك بولادى. بىراق بۇل جەردە ءبىر كۇندىك ەسەپتىك كورسەتكىش نەگىزگە الىنادى. فينليانديا پوليتسياسىنىڭ سايتىندا ايىپپۇل كولەمىن ءار ازاماتتىڭ تابىسىنا نەگىزدەپ ەسەپتەپ بەرەتىن ارنايى باعدارلاما بار. ايىپپۇل بارلىق سالىق پەن تولەمدەردەن كەيىن تۇسەتىن تابىستان ەسەپتەلىنەدى. مىسالى, ازامات ايىنا 3000 ەۋرو تاپسا, ايىپپۇل كولەمى 1620 ەۋرو كولەمىنە دەيىن بارۋى مۇمكىن. 2002 جىلى «نوكيا» كومپانياسىنىڭ بۇرىنعى باسشىسى انسي ۆانوكي اۆتوكولىكتى 50 كم/ساع جىلدامدىقپەن ايداۋعا رۇقسات ەتىلگەن جەردە كولىگىن ساعاتىنا 75 شاقىرىم جىلدامدىقپەن جۇرگىزگەنى ءۇشىن 116 000 ەۋرو تولەۋگە ءماجبۇر بولعان. ياعني, زاڭ بۇزۋشىنىڭ تابىسى نەعۇرلىم جوعارى بولسا, ايىپپۇل كولەمى سايكەسىنشە كوپ بولماق. ساراپشىلاردىڭ ويىنشا, مۇنداي شارالار ازاماتتاردى جولدا ۇقىپتى بولۋعا ۇيرەتەدى. فينليانديالىقتاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل ازاماتتىڭ تابىسى ارتقان سايىن جاۋاپكەرشىلىگى دە ارتا تۇسەتىنىن تۇسىندىرەدى. فينليانديا ۇكىمەتى ءۇشىن شەتەلدىكتەرگە ايىپپۇل بەلگىلەۋ ءبىراز قيىندىق تۋعىزادى. ويتكەنى شەتەل ازاماتىنىڭ تابىسى تۋرالى ءدال ءارى جەدەل اقپارات الۋ مۇمكىن ەمەس. دەگەنمەن, قوناق جۇرگىزۋشىلەر بۇگىنگە دەيىن زاڭ بۇزعانى ءۇشىن فينليانديادان جازاسىز قايتپاعان. سونىمەن بىرگە قاۋىپسىزدىك بەلدىگىن تاقپاعانى ءۇشىن فينليانديا جۇرگىزۋشىلەرىنە 70 ەۋرو كولەمىندە ايىپپۇل سالىنادى. ال ءجۇرگىزۋشى جول ەرەجەسىن ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ءۇش رەت بۇزسا, جۇرگىزۋ قۇقىعىنان ايىرىلۋى مۇمكىن.
جالپى, الەم تاريحىندا جول ەرەجەسىن بۇزۋ بويىنشا تىركەلگەن ەڭ كولەمدى ايىپپۇل شۆەتسيا تۇرعىنىنا سالىنعان. 37 جاستاعى Mersedes كولىگىنىڭ جۇرگىزۋشىسى باقىلاۋ كامەرالارىنا 290 كم/ساع جىلدامدىقپەن ءوتىپ بارا جاتقان جەرىنەن ءتۇسىپ, ءبىر ميلليون اقش دوللارى كولەمىندە ايىپپۇل تولەگەن. شۆەتسيا دا ايىپپۇلدى ازاماتتىڭ تابىسىنا قاراي كەسەتىن مەملەكەتتەر قاتارىندا. ايىپپۇل كولەمى جوعارى بولىپ سانالاتىن مەملەكەتتەردىڭ قاتارىندا اتالعان ەلدەردەن بولەك, شۆەيتساريا, فرانتسيا, يتاليا مەن ءباا بار. كەيبىر ەلدەردە زاڭعا سايكەس ايىپپۇل كولەمىمەن قاتار وتەۋ مەرزىمى مەن ءتاسىلى دە وزگەشە بولىپ جاتادى. مىسالى, پورتۋگاليانىڭ جول پوليتسياسى زاڭ بۇزۋشىعا وقيعا ورنىندا-اق ايىپپۇل تولەتە الادى. بۇل ەلدىڭ ءار پوليتسەيىندە ارنايى تەرمينالى بار. ال گەرمانيادا جىلدامدىقتى اسىرۋ كولەمدى ايىپپۇل كەسىلەتىن زاڭ بۇزۋشىلىقتار قاتارىنا جاتپايدى. جىلدامدىقتى اسىرعان كولىك جۇرگىزۋشىسىنە ەڭ كوپ دەگەندە 623 اقش دوللارى كولەمىندە ايىپپۇل كەسىلەدى.
ەلىمىزدە بەلگىلەنگەن جىلدامدىقتان اسقان جاعدايدا ايىپپۇل كولەمى 5 اەك-تەن, ياعني 12 625 تەڭگەدەن باستالادى. ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ اقپاراتىنا سۇيەنسەك, 2018 جىلى ەلىمىزدە 3 637 000 جەكە اۆتوكولىك تىركەلگەن. بيىلعى 1 مامىرداعى ستاتيستيكا بويىنشا, جەڭىل اۆتوكولىكتەردىڭ سانى – 3 942 146-عا جەتكەن. ءدال سول 2018 جىلى 15 771 جول ەرەجەسىن بۇزۋ فاكتىسى تىركەلگەن. ونىڭ ىشىندە 4 520-سى جىلدامدىقتى اسىرۋ بويىنشا. بۇل 2015, 2016, 2017 جىلدارداعى كورسەتكىشتەردەن تومەن. 2016 جىلى تىركەلگەن 17 947 جولدا ءجۇرۋ ەرەجەسىن بۇزۋ فاكتىسىنىڭ 5 646-سى جىلدامدىقتى اسىرۋ بويىنشا تىركەلگەنى. ءبىر ەسكەرەتىن جايت, 2016 جىلى اەك كولەمى 2 121 تەڭگە بولسا, 2019 جىلى اەك مولشەرى 2 525 تەڭگە دەپ بەلگىلەندى. 2015 جىلى بۇل كورسەتكىش 1 982 تەڭگە بولاتىن. الايدا, بۇل ايىپپۇلدىڭ وسۋىنە سەبەپ بولمادى. ويتكەنى 2018 جىلدان باستاپ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋعا سالىناتىن ايىپپۇل كولەمى تومەندەتىلگەن بولاتىن. ماسەلەن, 2017 جىلى كولىك جىلدامدىعىن بەلگىلەنگەن جىلدامدىقتان ساعاتىنا 10-20 شاقىرىمعا اسىرعان جاعدايدا جۇرگىزۋشىلەرگە 22 700 كولەمىندە ايىپپۇل سالىنسا, 2018 جىلدان باستاپ بۇل 12 000-عا دەيىن تومەندەتىلدى. دەگەنمەن, دەرەكتەرگە نازار سالساق, جولدا ءجۇرۋ ەرەجەسىنىڭ جىل ساناپ ازايىپ كەلە جاتقانىن كورە الامىز. ال ەلىمىزدە ايىپپۇل كولەمىن جول ەرەجەسىن بۇزۋشىنىڭ تابىسىنا نەگىزدەسە, قۇقىق بۇزۋشىلاردىڭ سانى قانشالىقتى ازايماق؟
