قوعام • 12 شىلدە, 2019

كوپكە كەرەك «كوشباسشىلىق»

1783 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

كوشباسشى دەگەن كىم؟ سوڭىنان كوپشىلىكتى ىلەستىرە العان, الدەبىر ورىنتاقتا وتىرعان, مانسابى بيىك ادام عانا كوشباسشى اتالا ما؟ ول ءتۋابىتتى قاسيەت پە, الدە كەز كەلگەن ادام مەڭگەرەتىن قابىلەت پە؟ جاس بولسا دا باسقارۋ ىسىندە ءبىرتالاي تاجىريبە جيناقتاپ, ءوزى دە كوپتەگەن ەڭبەكتەردىڭ جارىققا شىعۋىنا تىكەلەي ۇيىتقى بولعان, گارۆارد ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىپ, بۇگىندە «مازمۇنداما» قوعامدىق قورىن قۇرعان شىڭعىس مۇقاننىڭ جاڭا كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرىنە جينالعاندار كوشباسشىلىق توڭىرەگىندەگى سانسىز ساۋالىنا تولىمدى جاۋاپتار تاپتى.

كوپكە كەرەك «كوشباسشىلىق»

«كوشباسشىلىق» كىتابىنىڭ تانىس­تىرىلىمى تۇساۋكەسەردەن گورى پايدالى كەڭەسكە تولى قىزىقتى ترەنينگ سە­كىلدى ءوتتى, سەبەبى قازاق قوعامىندا كوپ زەرت­تەلمەگەن, سانادا قالىپتاسا قوي­ما­عان, ءالى دە تىڭ كۇيىندە كەلە جاتقان كوش­باسشىلىق تاقىرىبىنىڭ ءتۇيىنى وسى سالادا ءجۇرىپ شىڭدالىپ, ناقتى جەتىستىككە جەتكەن اۆتور­دىڭ ءوز اڭگىمەلەۋىندە سەنىمدى تارقاتىلدى. 

الماتىداعى ۇلتتىق كىتاپحانادا جاڭا كىتاپتىڭ تۇساۋىن كەسۋگە قاتىسقان قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ كەڭەسشىسى ماقسات سقاقوۆ كوشباسشىلىق ماسەلەسىن قازاقتىڭ ۇلتتىق تانىمىمەن بايلانىستىرا قاراستىرىپ, كەشەگى قول باستاعان حاندار مەن ءسوز باستاعان بيلەردىڭ ءىرى سويلەپ, كەسەك تۋراعان مىنەزىنىڭ بۇگىنگى زاماناۋي سەركەلەردىڭ قاسيەتىمەن جالعا­سىپ جاتۋىندا بۇل ونەردىڭ ءتول ءتىر­شىلىگىمىزبەن بىتە قايناسقان تامىر­لاستىعى بار ەكەنىن ايتتى.

كوشباسشىلىق پسيحولوگياسىن, جەتىستىك سىرىن زەرتتەۋ يدەياسى اۆتور امەريكادا وقىپ جۇرگەن كەزىندە تۋىن­داعان. ش.جۇمابەك ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, امەريكانىڭ 1-2 سىنىپ وقۋشىلارى مەكتەپتە جۇرگەندە-اق كوشباسشىلىق تۋرالى ساباق وتەدى. قۇرامىنا كىشكەنتاي مەملەكەتتەردىڭ ۇلكەن شوعىرىن جيناعان كەشەگى كەڭەس وداعىنىڭ كەمشىلىگى, كوشباسشىلىق تاقىرىبىمەن عىلىم رەتىندە مۇلدە اينالىسپاعان بولسا, باتىس قوعامى, اسىرەسە امەريكادا بۇل ءما­سەلەنى زەرتتەۋ وتە كەڭ دامىعان. وقىپ وتىر­عاندا بىردەن ەلىكتىرىپ اكەتەتىن, دۇرىستىعىنا يلاندىراتىن, پايداسى زور كىتاپتاردى ەلگە كەلگەن سوڭ اۋدارىپ, كوپشىلىك وقىرمانعا تارتۋ ەتكىسى كەلگەن ماقساتىن اۆتور سول كەزدە بەلگىلەگەن. 

امەريكادا كوشباسشىلىق تۋرالى 7500 كىتاپ جارىققا شىقسا, جالپى الەمدە اعىل­شىن تىلىندە ءارتۇرلى اتاۋمەن 2,5 ملن-عا جۋىق ەڭبەك جاريالانعان. مۇنىڭ ءبارىن اۋدارىپ شىعۋ مۇمكىن ەمەس, سول سەبەپتى اۆتور «نيۋ-يورك تايمس­تىڭ» بەستسەللەرى», «امازون» جانە «بيتريكس» اتتى وقىرمانداردىڭ ەڭ ۇلكەن ەلەكتروندى الاڭى ارقىلى ۇزدىك ون كىتاپتى تاڭداپ, ءبىر ەڭبەكتىڭ ىشىنە جيناقتاپ ۇسىنۋدى ءجون كورەدى. كىتاپ كوشباسشىلىق تۋرالى زاماناۋي زەرتتەۋ­لەردىڭ نەگىزىن سالۋشى ۋوررەن بەننيستىڭ «كوشباسشى بولۋ حاقىندا» اتتى ەڭبەگىنىڭ اۋدارماسىمەن باس­تالادى. ۋ.بەننيس ايتادى: «ە.حەمينگۋەي ايتقانداي, الەم ءبىزدى تالقانداپ تاستايدى, ال ءبىز ۇيىندىلەردىڭ اراسىنان كۇشەيىپ قايتا تۇرامىز. بۇل ءسوز كوشباسشىلارعا دا قاتىستى. 

كىتاپ ۋاقىت سىنىنان ءوتىپ, ادامزات ويىنىڭ التىن قازىناسىنا اينالعان تاڭداۋلى تۋىندىلاردىڭ قايماعىن قالقىپ الىپ, قىسقا دا نۇسقا فورماتتا مازمۇنداپ, وقىرمان الدىنا توسادى. كوشباسشىلىق تۋرالى ويدى ش.مۇقان بىلايشا تۇيىندەيدى: «ليدەرلىك دەگەن قاسيەت ەمەس, ول – ارەكەت. ءبىزدىڭ ەلدە ارا-تۇرا قۇدىققا بالالار ءتۇسىپ كەتىپ, مايىپ بولىپ, مەرت بولىپ جاتادى. بالالار قۇلاماي تۇرعاندا, ول قۇدىقتىڭ قاسىنان ءارى-بەرى تالاي ادام وتەدى. قۇدىقتىڭ قاقپاعىنىڭ جوق ەكەنىن بايقاعان ادام ەرىنبەي توقتاپ, بىردەن ءتيىستى ورىندارعا حابارلاسىپ, ولار كەلگەنشە كۇتىپ تۇرىپ, قۇدىقتىڭ بەتى جابىلعانشا باسى-قاسىندا جۇرسە, ول ناعىز – ليدەر. بالكىم, ءسىز بيىك قىزمەتتىڭ يەسى ەمەس, قاراپايىم ادام بولارسىز, بىراق ءسىز تاپ سول جەردە ليدەرلىك تانىتتىڭىز. ەكىنشىدەن, ليدەرلىك – جاۋاپكەرشىلىك. ۇشىنشىدەن, ول – قاتەلىكتى مويىنداۋ, كەشىرىم سۇراۋ مادەنيەتى». 

شاعىن رەداكتسيا ۇجىمى دايىنداعان كىتاپتىڭ باس رەداكتورى, بەلگىلى جازۋشى, اۋدارماشى تۇرىسبەك ساۋكەتاەۆ, ال كىتاپتىڭ جارىققا شىعۋىنا قارجىلاي قولداۋ كورسەتكەن كاسىپكەر نۇرجان ءاشىر­بەكوۆ. نارىقتا ورنى ويسىراپ تۇر­عان, بىلۋگە ءتيىس دۇنيەلەر ءالى دە كوپ. ال­داعى ۋاقىتتا «مازمۇنداما» باسپا­سى «كوشباسشىلىقپەن» عانا شەكتەلمەي, «ەكونوميكا», «كەلىسسوزدەر», «جەتىستىك», «وتباسى», «كەمەلدەنۋ», «باي­لىق», تاعى باسقا توپتامالارمەن قاتارىن قالىڭ­داتا ءتۇسۋدى جوسپارلاپ وتىر. «مازمۇندامانىڭ» ماقساتى – قازاقى ماز­مۇندى كەڭەي­تىپ, قۇندى يدەيانى قازىق ەتكەن توپ -10 سەرياسىن نازارعا ۇسىنۋ. 


الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار