– الەمدىك ستاندارتتارعا ساي ءبىلىم جۇيەسىن قالىپتاستىرىپ, جاڭا ەكونوميكادا زور سۇرانىسقا يە بولاتىن ماماندار دايارلاۋ جونىندە باعىت سىلتەگەن ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ سوڭعى جىلدارى جاريالانعان باعدارلامالىق ماقالالارى مەن پرەزيدەنتىمىز ق.توقاەۆتىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسىندا بەلگىلەنگەن ء«بىلىمدى ۇلت: بارلىعى ءۇشىن ءبىلىم بەرۋدىڭ زاماناۋي ستاندارتتارى» ءبولىمىنىڭ مازمۇندارى UIB ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ىشكى مۇراتىمەن قابىسىپ جاتقاندىقتان, بۇل قۇجاتتار جاڭا فورماتتا جۇمىس ىستەۋدى ماقسات ەتەتىن جوعارى وقۋ ورىندارىنا جاسالعان قولداۋ دەپ قابىلدادىق.
كەلەشەكتە ءبىزدىڭ تۇلەكتەرىمىز حالىقارالىق بيزنەستى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن اعىلشىن تىلىمەن بىرگە باسقا دا شەت ءتىلىن مەڭگەرۋ مىندەتتى دەپ سانايمىز. سول سەبەپتەن وزىمىزدە اعىلشىن ءتىلىن وقىتۋدىڭ وزىق ادىستەمەسىن ەنگىزدىك. جالپى, بىزدە 10 وقۋ باعدارلاماسى تولىعىمەن اعىلشىنشا وقىتىلادى. جىلدا ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتى تاڭداعانداردىڭ 40%-ى اعىلشىن ءتىلىن ەركىن ءبىلىپ كەلەدى. قالعان ستۋدەنتتەر اعىلشىن ءتىلىن ءارتۇرلى دەڭگەيدە بىلەتىن بولعاندىقتان, ولارعا «UIB English» دەپ اتالاتىن ءموبيلدى قوسىمشا ارقىلى تسيفرلى ۇيرەتۋ ءادىسىن قولدانامىز. وسى تاجىريبە نەگىزىندە ءبىز قوس ديپلومدى جانە اكادەميالىق ۇتقىرلىق باعدارلامالارى بويىنشا شەتەلگە جىبەرەتىن ستۋدەنتتەردىڭ سانىن جالپى سانعا شاققاندا 25%-عا دەيىن جەتكىزدىك. ال ءمىنسىز اعىلشىنىمەن ءبىزدىڭ وقۋ باعدارلاماسىنا قابىلدانعان ستۋدەنت ەكىنشى شەت ءتىلى رەتىندە قىتاي, فرانتسۋز, يسپان تىلدەرىنىڭ ءبىرىن تاڭداۋ مۇمكىندىگىنە يە. ەسەسىنە, بۇل ستۋدەنت قىتاي, فرانتسيا, يسپانيا جانە باسقا دا شەتەل جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بىرىندە وقۋعا مۇمكىندىك الىپ, سونىڭ ارقاسىندا ەكى بىردەي شەت ءتىلىن مۇلتىكسىز مەڭگەرىپ, حالىقارالىق دەڭگەيدەگى مامان بولىپ شىعادى.
سونىمەن قاتار, ەكى جىل بۇرىن ۋنيۆەرسيتەتىمىزدە ينفورماتيكا جانە فيزيكا باعىتتارى بويىنشا بەيىندى ماگيستراتۋرادا جاڭا ماماندىقتار اشىلدى. سول جىلى ستۋدەنتتەردى العاش رەت ءوزىمىز قۇراستىرىپ دايىنداعان وقۋ باعدارلاماسى بويىنشا اعىلشىنشا وقىتۋدى باستادىق. 1,5 جىل وقىعان تۇلەكتەر بيىل, مىنە, ءبىتىرىپ شىقتى. باعدارلاما: اعىلشىن ءتىلىن CLIL ادىستەمەسى ناتيجەسىندە وقىتۋ; جاڭارتىلعان مازمۇندى قامتۋ مەتودولوگياسىن وقىتۋ; بيزنەس-كوۋچينگ ادىستەرىن تولىعىمەن پايدالانۋدى قامتىدى. 1,5 جىل ىشىندە وسى ءادىس بويىنشا اعىلشىن تىلىندە ساباق بەرۋدى مەڭگەرىپ شىققان ستۋدەنتتەردىڭ ءبىلىمىن تەك ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ۇستازدارى عانا ەمەس, نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى, ءبىلىم-يننوۆاتسيا ليتسەيلەرى, «ارحيمەد» مەكتەبى سەكىلدى قالانىڭ الدىڭعى قاتارلى مەكتەپتەرىنەن ارنايى شاقىرىلعان ۇستازدار كوميسسياسى ءار سەمەستردە اشىق سىناقپەن قابىلدادى. ناتيجەسىندە, بىتىرۋشىلەردىڭ بارلىعى سىناق تاپسىرۋ كەزىندە-اق اتالعان مەكتەپتەرگە جۇمىسقا ورنالاسىپ كەتتى.
– ەلباسى بىلتىر: «ۋنيۆەرسيتەتتەر كوپ, بىراق ساپاسىز مامان ودان دا كوپ», – دەپ جوعارعى ءبىلىم جۇيەسىن قاتاڭ سىنعا العان ەدى. ءبىلىم بەرۋدىڭ ۇزدىك, جاڭا تاسىلدەرى تۋرالى ايتساڭىز؟
– راس, وسى پىكىردەن كەيىن وڭ ىزدەنىستەرگە ۇمتىلعان ۇكىمەتتىڭ «اكادەميالىق ادالدىق ليگاسى» تالابىنا بايلانىستى مەموراندۋمعا قول قويعان ۋنيۆەرسيتەتتەر اراسىنداعى ەرەجەگە سايكەس, ءبىز ءوز تاراپىمىزدان «پلاگياتتىققا جول بەرىلمەسىن», «باعالاۋ جۇيەسى قاتاڭ جولعا قويىلۋ كەرەك» دەگەن ەكى ۇسىنىستى ەنگىزدىك. ەگەر ىشكى باعالاۋ جۇيەسى ءادىل, تازا جۇرگىزىلسە, ىرىكتەۋ ۇدەرىسىنەن 70-80 پايىزدىڭ توڭىرەگىندە عانا تۇلەك ەكشەلىپ شىعىپ, ءبىتىرۋى ءتيىس. ەكىنشىسى, پلاگياتتىقپەن كۇرەسۋ. ستۋدەنتكە بەرىلگەن تاپسىرما ينتەرنەتتەن كوشىرىلگەن بولسا, مۇنداي جۇمىستى باعالاۋدىڭ قاجەتى دە جوق. ياعني, ستۋدەنتكە پسيحولوگيانى, ال ۋنيۆەرسيتەتكە ىشكى باعالاۋ جۇيەسىن وزگەرتۋ كەرەك. ءۇشىنشى ماسەلە, كاسىپكەرلەرمەن تىعىز بايلانىستى جۇمىس جاساۋ. سول سەبەپتى بىزدە ء«ار ستۋدەنت ءوزىنىڭ كاسىپكەرلىك بەلسەندىلىگىن تانىتسىن» دەگەن تالاپ قابىلداندى. وندا «بيزنەس جوسپار قالاي جاسالادى؟» دەگەن قاراپايىم ماسەلەدەن باستاپ, «ينۆەستوردى قايدان تاۋىپ, ءونىمدى ساتىلىمعا قالاي شىعارامىن؟» دەگەن ماسەلەگە دەيىنگى بيزنەستىڭ بارلىق سۇراقتارى تەگىس قامتىلادى. بۇل ويدى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بىزدە ناعىز بيزنەستىڭ قايناعان ورتاسىنان كەلگەن كاسىپكەرلەر ساباق بەرۋگە تارتىلادى.
– بيىل جاريالانعان جاستار جىلىندا جاستاردىڭ كاسىپكەرلىك قىرىن قولداۋدىڭ قانداي مۇمكىندىكتەرىن كورەسىز؟
– UIB ماقساتتارىنىڭ ءبىرى – ستۋدەنتتەرىمىز ەرتەڭگى ءوزىنىڭ جەكە كاسىبى تۋرالى بۇگىن ويلانىپ جۇرسە دەگەن ىزگى نيەتتەن تۋىندايدى. ەگەر ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەن تۇلەپ ۇشقان جاستارىمىزدىڭ كەمىندە 20%-ى كەلەشەكتە ءوز بيزنەسىن اشىپ جاتسا, ءتىپتى بۇرىننان بار بيزنەستىڭ ءوزىن وڭتايلاندىرىپ, جەتىستىكتىككە جەتۋدىڭ جولىن تاۋىپ جاتسا, بۇل ءبىزدىڭ ەكونوميكاعا جاڭا تۇرعىداعى بۋىن قالىپتاستىرۋعا قوسقان ۇلەسىمىز دەپ ەسەپتەيمىز. وسىعان سايكەس بىزدە ستۋدەنتتەر مەن 11 سىنىپ مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىندا وتەتىن «بيزZone» دەپ اتالاتىن بيزنەس-سايىس جوباسى بۇگىنگى كۇنى بەلسەندى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, جوباعا اياعىنان نىق تۇرعان بەلگىلى كاسىپكەرلەردىڭ وزدەرى كومەكتەسىپ وتىر. بيزنەس ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ قوعام الدىندا اتقاراتىن ءوز مىندەتى بار. ول – جاڭاشا ويلايتىن جاس كاسىپكەرلەر بۋىنىن دايارلاۋ.
– سىزبەن بىلتىر دا سۇحباتتاسقان ەدىك, جىل ارالىعىندا قانداي جاعىمدى جاڭالىقتار ورىن الدى؟
– UIB – الماتى قالاسىنداعى 38 جوعارى وقۋ ورنىنىڭ اراسىنداعى مەكتەپ تۇلەكتەرى تاراپىنان وتە كوپ تاڭداۋ جاسالاتىن ءبىلىم وردالارىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. بۇرىن UIB-دە 75 پايىزعا دەيىن نەگىزىنەن قالالىق جاستار ءبىلىم السا, قازىر ايماقتاردان كەلەتىن تۇلەكتەردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. ۋنيۆەرسيتەتىمىزدە شەتەلدەن كەلىپ وقيتىن ستۋدەنتتەر دە كوپ. جالپى ول بىزگە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ارتادى.
