شوۋ دەپ شۋلايتىن پەندەلەر بولمادى. جيىلعان جۇرت اتالى ءسوز, يماندىلىق يىرىمدەرىن ايتقاندا, ايرانداي ۇيىپ تىڭدادى. قازاقتىڭ قارا دومبىراسىنىڭ جولى بولدى. كۇمبىرلەگەن كۇي شەرتىلدى. قۇرمانعازى, تاتتىمبەت, سۇگىر, نۇرعيسا اتتارى اتالدى. سال ءبىرجان, اياۋلى اقان سەرى, قىزىل يمپەريانىڭ قۇربانى بولعان قاپەز (بايعابىل ۇلى), «سارىبيداي» ءانىنىڭ اۆتورى سادىقوجا ماقامى بىرىمەن ءبىرى ۇشتاسىپ, قاسيەتتى جەر تابيعات كورىنىستەرى كوز الدىنان ءوتىپ جاتتى. قازاق ءان ونەرىنىڭ شوقتىعى بيىك ايتۋلىلارىنىڭ ءبىرى نۇرلان ونەرباەۆ وزىندىك مانەرىمەن انالار تۋرالى اندەر تىزبەگىن اعىتقاندا, ۇلكەن-كىشى سۇيسىنە تىڭداپ, اق جاۋلىقتى انالار اق باتاسىن بەردى. سول سەكىلدى حالىق كومپوزيتورلارىنىڭ تۋىندىلارىن ەرەكشە ەكپىنمەن شىرقاعان ەربولات شالدىبەكوۆتىڭ دە داۋسى مەيرامحانا ءىشىن كەرنەپ, جۇرتتىڭ ءىلتيپاتىنا بولەندى. قولىنىڭ قارۋىن, بىلەگىنىڭ كۇشىن, بويداعى قۋاتىن ءتۇرلى سىن ءۇستىندە كورسەتكەن قىز-ءجىگىتتەر دە از بولمادى. ءتىپتى جۇمىر شەگەنى شىبىقتاي ءيىپ ءجۇرەك بەينەسىن جاساعانداردىڭ تاپقىرلىعى مەن شەبەرلىگى جۇرتتى ءدۇر سىلكىندىردى.
ايتىستىڭ سايىپقىراندارى بالعىنبەك يماشەۆ پەن جانداربەك بۇلعاقوۆ ولەڭ ءورىمىنە ءومىر ورنەكتەرىن سىيعىزىپ, اراسىن جەڭىل ءازىلمەن كىرىكتىرگەندە تويشىل قاۋىم بىردە ءمىن بولار ىسىمىزگە ءىركىلىپ, راس-اۋ دەسە, بىردە كۇلكىگە كومىلىپ, ارتىنان كۇلكىنىڭ كۇرمەۋىنە ءۇڭىلىپ, كۇمىلجىگەندەي كەيىپى بايقالدى. بۇل تويدى كىلەڭ ماقتاۋعا, اسىرا دارىپتەپ كورسەتۋگە جول بەرە قويمادى. كوپ جاعدايدا ويلانىپ وتىرۋعا, «مىناۋ ءبىر جاقسى ادەت, ۇيرەنەر ءۇردىس ەكەن-اۋ!» دەگەن بايلامعا جەتەلەپ وتىردى. قازىر توي كوپ. ءتىپتى باسەكەگە اينالىپ كەتكەلى قاشان. تويعا كىم كەلىپتى, كىم باسقارىپتى, ءارتىستەردەن, ءانشىلەردەن كىم بولدى دەپ, اتاعى بارلارمەن ءولشەيتىنىمىزدى دە جوققا شىعارا الماساق كەرەك. سودان دا بولار ونداي بەلگىلىلەر توي قۇنىن ارتتىرىپ, دارەجەسىن كوتەرىپ, باعاسىن بيىكتەتىپ جۇرگەنى دە شىندىق. بۇل ءۇشىن كەيدە ولاردى ەمەس, باسەكەنىڭ ءباسىن قىزدىرىپ جۇرگەن وزىمىزدەن كورۋ كەرەك ءجون سەكىلدى. داۋلەتىم بار, ءساۋلەتىم جەتەدى دەپ داراقىلانۋ كىسىلىكتىڭ, كىشىلىكتىڭ بەلگىسى ەمەس, كەرىسىنشە ەكەنىن ءتۇسىنەتىن ۋاقىت بولعانداي.
قازاقتىڭ تويى بالاسىز وتپەيتىنى بەلگىلى. ونىڭ ۇستىنە سۇندەت توي بولعان سوڭ بالدىرعاندار بارىنشا جينالاتىنى شىندىق. سولاردىڭ وي ءورىسىن ءبىلۋ ماقساتىندا ەكراننان قازاقتىڭ ۇلىلارى مەن ارىستارىنىڭ, اقىن-جازۋشىلارىنىڭ, قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ سۋرەتتەرىن ەكراننان كورسەتىپ, كىم ەكەنىن سۇراعاندا, بالالاردىڭ ءبىرلى-جارىمى بولماسا, كوبى ىركىلىپ قالا بەردى. جازباي تانىعاندارعا, بۇلجىتپاي ايتقاندارعا باعاسى اجەپتاۋىر قازاق باتىرلارى تۋرالى, اباي, ماعجان, مۇحتار (اۋەزوۆ), بەردىبەك (سوقپاقباەۆ), مۇقاعالي, باسقا دا كىتاپتار ۇسىنىلدى. بالالار بىلە قويماعان تۇلعالاردى كەيبىر ۇلكەندەر ايتىپ, ولار دا قۇرقول قالمادى. جالپى, قازاق كىتاپتارىنىڭ باعاسى قىمبات ەكەنى كوپكە بەلگىلى.
ءبىر ويلاندىرعان تۇستى دا ايتا كەتەيىك. ۇلت جاقسىلارىن تانىپ-ءبىلۋ جاعىنان توسىلعان بالعىندار وزگە جۇرتتاردىڭ «چەلوۆەك پاۋك», «چەرەپاشكي نيندزيا», «ماشا ي مەدۆەد» سەكىلدى مۋلتفيلمدەرىندەگى باستى كەيىپكەرلەردى كورسەتكەندە ەرەسەكتەرىن بىلاي قويىپ, 3-4 جاستاعى ءبۇلدىرشىندەر دە جاڭىلماي ايتىپ جاتتى. مۇنىڭ نەسى ايىپ دەيتىندەر تابىلار. بىلگەن جاقسى. دەگەنمەن, الدىمەن ءوزىمىزدىڭ اتا-بابالارىمىزدىڭ اتى-ءجونىن جازباي تانىعانعا نە جەتسىن. قارعادايىنان تەگىنەن قول ۇزسە, وسە كەلە جاتقىلىققا بارىپ, جازا باسپايدى دەپ كىم ايتا الادى؟ بۇگىنگىدەي الاساپىراندا اياعىن شالىس باسىپ, اداسقاندار از با؟
سونىمەن ۇلت تويىندا وسىلاي ۇلگى الار قادامدار جاسالدى. زاماندى جەلەۋ ەتپەي, ادامدىق قاسيەت, ۇلتتىق سالت-سانا بارىنەن قىمبات ەكەنىن ەستەن شىعارماساق, الدىمەن جاس ۇرپاق «بىزدەردە مىنانداي بار, مىنانداي بار» (سۇلتانماحمۇت) ەكەن-اۋ دەپ كوز تىگىپ, كوڭىل توقتاتار ەدى. وسى ارادا ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ: «قازاقتىڭ باس ادامدارى! اۋەلى, سەندەر اداسپاڭدار! اداسپاس ءۇشىن اقىلداسىپ, ويلانىپ, ىنتىماقپەن ءىس ەتىڭدەر... بالانى ۇلشا ءتاربيەلەسەڭ – ۇل بولماقشى. قۇلشا تاربيەلەسەڭ – قۇل بولماقشى», – دەگەن اتالى ءسوزى ويعا ورالا بەردى.
