ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ماماندارى, اتا-انالار مەن ستۋدەنتتەر الدىندا ءسوز العان ۆەدومستۆو باسشىسى وسى ەسەپ بەرۋدىڭ فورماتى بۇرىنعىدان بولەكتەۋ بولعانىن اتاپ ءوتتى.
– ءبىز مينيسترلىكتىڭ قورىتىندى ەسەبى الدىندا بارلىق ءبىلىم باسقارمالارىنا جۇمىستارىن قورىتىندىلاپ, ناتيجەسىن كوپشىلىك الدىندا جاريالاۋدى تاپسىرعانبىز. وبلىستار مەن ءىرى قالالارداعى ءبىلىم باسقارمالارىنىڭ باسشىلارى ەسەپ بەردى. الدىن الا مالىمەت بويىنشا, وعان 45 مىڭعا جۋىق اتا-انا, پەداگوگ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار وكىلى, مەكتەپتىڭ قامقورشىلىق كەڭەسى جانە باق وكىلدەرى قاتىستى, – دەدى ا.ايماعامبەتوۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, ءمينيستردىڭ ەسەبى قارساڭىندا ۆيتسە-مينيسترلەر, دەپارتامەنت باسشىلارى اشىق ەسىك كۇنىن وتكىزگەن.
مينيستر ءوز ەسەبىن جالپى ءبىلىم بەرۋدىڭ باسپالداعى سانالاتىن مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن وقىتۋ سالاسىنان باستادى.
– بۇگىندە ەلىمىزدە مەكتەپكە دەيىنگى 10 314 ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى بار. وندا 881 مىڭداي بالا تاربيەلەنىپ جاتىر. دەگەنمەن, كەزەكتە ءالى 181 مىڭ بالا بار. بۇل – ءبىرىنشى ماسەلە. ەكىنشى ورىندا بالاباقشالاردىڭ ساپاسى تۇر. وسى ەكى ماڭىزدى ماسەلەگە باسا نازار اۋدارامىز, – دەدى ا.ايماعامبەتوۆ. بۇدان بۇرىن دا ايتىلعانداي, 2020 جىلعا قاراي بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم جانە تاربيەمەن 100 پايىز قامتۋ جوسپارلانعان.
– بۇل تۇرعىدا مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك تەتىگى جاقسى جۇمىس ىستەۋدە. جەكە بالاباقشالاردى جاپپاي اشۋ ءۇشىن سانيتارلىق ەرەجەلەر مەن نورمالار جەڭىلدەتىلدى. ءناتيجەسىندە ءبىز 95 پايىز قامتۋعا قول جەتكىزدىك, – دەدى مينيستر. وسى ورايدا ول سىبايلاس جەمقورلىق جاعدايلارىن جانە كەزەكتىلىكتىڭ قايتالانۋىن بولدىرماۋ ماقساتىندا بالاباقشالارعا جولداما بەرۋ قىزمەتى اۆتوماتتاندىرىلعانىن ايتتى. جيىندا ايتىلعانداي, كادرلاردىڭ ساپالىق قۇرامىن جاقسارتۋ ءۇشىن تاربيەشىلەر بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ بىرىڭعاي جاڭارتىلعان باعدارلاماسى ءازىرلەنىپ, ەنگىزىلۋدە. مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردىڭ 20 پايىزىندا ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىگى بار بالالار ءۇشىن جاعداي جاسالعان. ولارعا بالاباقشاعا ءبىرىنشى كەزەكتە ورنالاسۋ قۇقىعى بەرىلدى. وسىنداي ءناتيجەلەرگە قاراماستان, اتالعان سالادا اتقارىلۋى ءتيىس بىرقاتار جۇمىس بار. ايتالىق, بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى, مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋدىڭ ساپاسى, 1-3 جاستاعى بالالاردىڭ بالاباقشامەن قامتىلۋى, تاربيەشىنىڭ جالاقىسى وزەكتىلىگىن جويعان جوق.
ال ورتا بىلىمگە توقتالساق, 3186234 وقۋشى 7389 مەكتەپتە ءبىلىم الىپ جاتىر.
– شەتەلدىك تاجىريبە ءبىلىم ساپاسىنىڭ ارتۋى پەداگوگتاردىڭ بىلىكتىلىگىنە تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن كورسەتتى, – دەدى مينيستر. سوعان سايكەس, مۇعالىمدەردىڭ 80 پايىزى بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرسىنان وتكەن. وقۋشىلاردىڭ 73 پايىزى جاڭارتىلعان ءبىلىم مازمۇنىنا كوشتى. ال 200 مىڭ پەداگوگ جاڭارتىلعان ءبىلىم مازمۇنى بويىنشا ساباق بەرگەنى ءۇشىن 30 پايىزدىق ۇستەمەمەن ايلىق الادى. ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىن جاڭارتۋ جۇمىستارى 2020 جىلى اياقتالادى.
ا.ايماعامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, ءاربىر ءۇشىنشى وقۋشى قوسىمشا بىلىممەن قامتاماسىز ەتىلگەن. ال ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدى ەنگىزۋدە قازاقستان تمد ەلدەرى اراسىندا الدىڭعى قاتاردا. ەرەكشە قابىلەتى بار بالالاردى وقىتۋعا ارنالعان نورماتيۆتىك قۇجاتتار, باعدارلاما, ۇلگىلىك وقۋ جوسپارى ازىرلەندى.
– بىراق بۇل دا جەتكىلىكسىز, سەبەبى مۇنداي وقۋشىلارمەن جۇمىس ىستەيتىن پەداگوگتاردىڭ كاسىبيلىگىن كوتەرۋ كەرەك. مىسالى, 25 بالانىڭ ىشىندەگى 2 ەرەكشە وقۋشىنى قالاي باعالاۋ قاجەت, ونىمەن قانداي قارىم-قاتىناس ورناتۋعا بولادى؟ مىنە, وسىنىڭ ءبارى ماڭىزدى. سوندىقتان بىرقاتار ماڭىزدى شەشىم وسى باعىتتا بولماق, – دەدى ول. جىل سايىن مەملەكەت تاراپىنان 100 مەكتەپ سالىنادى, وعان جەكەمەنشىك مەكتەپتەردى قوسىڭىز. ءۇش جىلدىڭ ىشىندە 352 مەكتەپ اشىلعان. بىراق بۇل اپاتتىق جاعدايداعى – 31, ءۇش اۋىسىمداعى 128 مەكتەپ ماسەلەسىن تۇبەگەيلى شەشۋگە جەتكىلىكسىز. وسى تۇيتكىلدىڭ ءتۇيىنىن تارقاتۋدا ەكى ماڭىزدى باعىت قولعا الىنىپتى.
– ءبىرىنشىسى – بۇرىنعىداي بيۋدجەت ەسەبىنەن مەكتەپ سالۋدى جالعاستىرۋ, ەكىنشىسى – ءوز ەركىمەن قارجىلاندىراتىن جومارت ينۆەستورلاردىڭ قولداۋىمەن جەكەمەنشىك مەكتەپتەردىڭ سانىن ارتتىرۋ, – دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
باس پەداگوگ اتاپ وتكەندەي, كاسىپتىك جانە تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ەلەۋلى وزگەرىستەر بار. ونداعى باعدارلاما مازمۇنى 50-دەن 80 پايىزعا دەيىن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ تالابىنا قاراي وزگەرتىلمەك. بۇل وقۋدى پراكتيكامەن بايلانىستىرىپ, ەڭبەك نارىعىندا جاقسى ناتيجە كورسەتۋگە ىقپال ەتەدى.
– 246 ماماندىققا مودۋلدىك-قۇزىرەتتىلىك باعدارلاماسى ازىرلەندى. ەگەر تۇلەك بۇرىن ءبىر عانا بىلىكتىلىك الىپ شىعاتىن بولسا, وسى باعدارلاما ارقىلى 3 ءتۇرلى بىلىكتىلىككە يە بولۋى ءمۇمكىن, – دەدى ا.ايماعامبەتوۆ. مينيستر كوپتەگەن كوللەدجدىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى ناشار ەكەنىن جاسىرمادى. بيىل جاستار جىلى اياسىندا قولعا الىنعان «جاس مامان» جوباسى بويىنشا 3 جىل ىشىندە 180 كوللەدج جاڭارتىلادى. ءار وڭىردەن 10 وقۋ ورنىن قامتۋ جوسپارلانعان.
– ۆەدومستۆونىڭ باسىم باعىتىنا جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ دە جاتادى. ءبىز كوپ جىلدان بەرى جوو-لارعا اكادەميالىق, قارجىلىق ەركىندىك بەرۋ جونىندە ايتىپ كەلەمىز. مىنە, بىلتىر عانا 4 شىلدەدە ءتيىستى زاڭعا قول قويىلدى. جوو-لار وسى وقۋ جىلىنان باستاپ جاڭا تالاپتا جۇمىس ىستەيدى, – دەدى باس پەداگوگ. ول سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەتتەرگە ءتۇسۋ ءۇشىن بولىنەتىن مەملەكەتتىك گرانتتار سانىنىڭ 3 جىل ىشىندە ەداۋىر ۇلعايعانىن, سوعان سايكەس ۇكىمەت تاراپىنان جوو-لارعا قويىلاتىن تالاپتاردىڭ كۇشەيۋى زاڭدى ەكەنىن جەتكىزدى. – ماگيستراتۋراعا قابىلداۋ تالاپتارى وزگەردى. بولاشاق ماگيسترانت گرانتتى جەڭىپ الادى, سول ارقىلى ءوزى قالاعان ۋنيۆەرسيتەتتى تاڭدايدى. ياعني, گرانت بۇرىنعىداي جوو-عا ەمەس, ستۋدەنتكە بەرىلەدى. دوكتورانتۋرادا ايتارلىقتاي وزگەرىستەر جوق. ماڭىزدىسى, دوكتورانتۋرادان ءۇمىتتى تالاپكەردىڭ قولىندا IELTS سەرتيفيكاتى بولۋى كەرەك, دەدى ا.ايماعامبەتوۆ.
ال عىلىم سالاسىنداعى نەگىزگى ناتيجە رەتىندە ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن جاستار جىلىنىڭ اياسىندا جاس عالىمداردىڭ جوباسىنا ءبولىنگەن قارجى كولەمى 3 ملرد-قا ۇلعايعانىن جەتكىزدى. بۇدان بولەك, مينيستر بالالاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ ماسەلەسىنە, بالالار ءۇيى تاربيەلەنۋشىلەر سانى 30 پايىزعا, جەتىم بالالار سانى 10 پايىزعا قىسقارعانىنا توقتالدى. وسىنداي ىرگەلى ىستەر مەن جۇيەلى جۇمىستارعا قاراماستان, الدا اتا-انالار, ساراپشىلار, ماماندار مەن مينيسترلىك وكىلدەرى بىرلەسىپ, 2025 جىلعا دەيىنگى مەملەكەتتىك باعدارلاما ءازىرلەۋگە اتسالىسۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
