رۋحانيات • 01 شىلدە، 2019

شاكارىمنىڭ يمان شاپاعاتى

348 رەت كورسەتىلدى

«ىندىنى تازا – يماندى» دەپتى ۇلى اقىن. ءيا، كۇن نۇرىنداي شاپاعاتتىڭ سان ءتۇرى بار. شاكارىم شاپاعاتى – يمان شاپاعاتى. وعان تاياۋدا عانا قولىمىزعا تي­گەن «يمانىم» اتتى جيناعىن ءتۇپ قو­تارا تۇگەل وقىعاندا كوز جەتكىزدىك.

ۇلت ارىسى اللا مەن ادام جايلى وي تولعاپ، يمان كەلتىرۋدەگى يبالى ءىستى جىر تىلىمەن العا تارتادى. قۇران كارىم­نەن باستاۋ الاتىن ادالدىق، ادامدىق قاعيدالارىنا تەرەڭدەپ بارىپ، تەبىرەنە سويلەگەندە دانىشپان ادام وسىنداي-اق بولار دەيسىڭ. ءتىپتى كەي تولعامدارى بۇگىنگى كۇنمەن ۇشتاسىپ، نايزاعاي ۇش­قىنىنداي جارق ەتكەندە كوكىرەك كوزىڭ اشىلىپ، كەيدە قالعىپ كەتەتىن ساناڭ سەرگىپ، رۋحىڭ سەرپىلەدى.

اسىرەسە، «بىلىمدىگە بەس ساۋال» دەگەن بەتاشار سوزىندە: «بىلىمدىلەردەن بەس ءتۇر­لى ءسوزدىڭ شەشۋىن سۇرايمىن. انشەيىن جۇم­باق ەمەس، ءوز ويىمشا، ادامنىڭ ەكى دۇنيە­سىنە بىردەي كەرەك... بۇل سۇراعان سوزدە­رىمدى حالىق پايداسى دەپ ويلايمىن; ول ويىمدى دۇرىس كورسەڭىز، جاۋاپقا جەتى تيىن اياماسسىز دەپ ۇمىتتەنەمىن. بەس ساۋال مىناۋ:

اللانىڭ ادامدى جاراتقانداعى ماقسۇدى نە؟ ادامعا تىرشىلىكتىڭ ەڭ كە­رەگى نە ءۇشىن؟ ادامعا ولگەن سوڭ مەيلى نە جونمەن بولسىن راحات-بەينەت (ساۋاپ-ازاپ) بار ما؟ ەڭ جاقسى ادام نە قىلعان كىسى؟ زامان وتكەن سايىن ادامداردىڭ ادام­شىلىعى تۇزەلىپ بارا ما، بۇزىلىپ بارا جاتىر ما؟

قاي ءتۇرلى جاۋاپ بەرسەڭىز دە، دالەلىڭىز نە؟

شاھكاريم حۇدايبەردى وعلى»،  دەيدى.

وقىعانى كوپ، توقىعانى مول، اتاق-لاۋازىمى جەتەتىن بۇگىنگى بىزدەرگە – وسى بەس سۇراققا جاۋاپ بەرىپ، ءتۇيىن جاساي الدىق پا...

ولەڭدەردى وقىپ وتىرعاندا ادامدىق­تىڭ ارعى جاعىندا يمان تۇراتىنىن العا تارتادى. «ادامدىق بورىشىڭ اتتى ولەڭىندە: «ادامدىق بورىشىڭ – حال­قىڭا ەڭبەك قىل... ماقتانعا سالىنبا، مانساپتىڭ تاعى ءۇشىن. ناپسىڭە بيلەتپە، باسىڭنىڭ باعى ءۇشىن» دەسە، ودان كەيىنگى ولەڭىندە «ادامنىڭ ايۋاننان ايلاسى مول، قيت ەتسە، قياناتقا قويادى قول. مەيىرىم، ىنساپ، اق پەيىل، ادال ەڭ­بەك – بۇل تورتەۋىن كىم قىلسا، شىن ادام سول» دەپتى. شاكارىم ادام بولۋدىڭ ءتورت جولىن ايتسا، بىزگە بۇرىننان ءمالىم اعا­سى اباي بەس نارسەنى ءبىلۋدى وسيەت ەتىپ ايت­قان ەدى. ەكى ۇلىنىڭ ۇلاعاتى توعىز بول­دى. وسى توعىزدى ەستەن شىعارماساق، يمان جولىنان اۋىتقىماسىمىز ايداي انىق.

يمانىن جوعالتپاعان ادام تۋرالى: «قيال ەمەس، تىلەگىم شىن، بۇل يماننان تابىلماس ءمىن، كورەر ەدىڭ تالاي سىرىن، جۇرەگىمدى جارىپ تىلسەم» دەيدى. ال اداسىپ بارىپ يمانعا شىن بەرىلگەندەرگە ايتارى: «اقىلدان ويعا سىر تارتىپ، ءۇمىتتىڭ شامى جانعان كۇن... ەسكى يماندى وتقا ورتەپ، اسىل يمان العان كۇن، اسىل جاردى تاپتىم دەپ، حاقيقاتقا نانعان كۇن»، دەپ بۇل شىن جولدان اداسپاۋدىڭ باعىتىن كورسەتەدى. تاعى بىردە يمان ىسىندە ىركىلۋدىڭ كەسەلىن: «ادامنىڭ ەڭ اسىلى – قياناتسىز اق پەيىل. ەڭ زيانكەس جاسىعى – تايعاق مىنەز، ەكى ءتىل» دەپ كورسەتەدى.

 وسى ءتورت جول ولەڭگە وي جىبەرسەڭ پەن­دەنىڭ بولمىسىن ايقىن دايەكتەيدى.

سول سەكىلدى «قىرىقتان سوڭعى يمانىم، وتىز جىلداي جيعانىم. كوپ عا­­لىم­نىڭ ءسوزىنىڭ، اقىلعا الدىم سىيعانىن» دەگەن تۇيىنىنەن حاكىم-فيلوسوفتىڭ ۇلى­لىعىن اڭعارۋ قيىن بولماسا كەرەك. ول وسى ءتۇيىنىن: «قازاقتان مەندەي ۇل تۋسا، وسىنداي ءتۇزۋ جول قۋسا، حاقيقات ءىز­دەپ بەل بۋسا، ول دا ءبىر جاقسى ىرىمدى»، دەي­دى.

شىنىندا، ءار ادام ۇلى عۇلاما سەكىل­دى وزىنە ەسەپ بەرىپ، تاۋبەسىنە كەلسە، ونىڭ ءۇل­گىسى كەيىنگىگە ساباق بولارى حاق.

كىتاپتىڭ جارىق كورۋىنە ءمۇم­كىن­دىك جاساعان، قۋ­عىن-سۇرگىنگە ۇشى­را­­عان قازاقستان زيا­لىلارىنىڭ مۇ­را­­سىن زەرتتەيتىن «ارىس» قورى، ونىڭ پرەزيدەنتى، رۋحاني قۇن­دىلىق­تا­رى­مىزدىڭ جوقشىسى، پروفەسسور عاري­فول­لا انەس ەكەنىن ايتۋدى پارىز دەپ بىلەمىز.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار