قازاقستان • 27 ماۋسىم، 2019

گاز قۇبىرى قۇرىلىسى ويداعىداي

201 رەت كورسەتىلدى

ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ حالىق الدىنداعى ەسەبىنىڭ قورىتىندىسى بو­يىنشا ءباسپاسوز-كونفەرەنتسياسى ءوتتى. وندا مينيستر قانات بوزىمباەۆ سالا بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستار مەن الداعى جوسپارلار جايىندا باياندادى.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، مەم­لەكەت باسشىسى قاسىم-جو­مارت توقاەۆتىڭ سايلاۋالدى تۇعىر­ناماسىن ىسكە اسىرۋ جوسپارى ايا­سىندا وتىن-ەنەرگەتيكالىق كە­شە­نىندە جاڭا كەن ورىندارى ىسكە قوسىلادى دەپ جوسپارلانۋدا. «مۇناي-گاز سالاسىندا اعىمداعى جىلدىڭ 5 ايى ىشىندە 36،5 ملن توننا مۇناي ءوندىرىلدى. جەدەل جوس­پار 101% -عا ورىندالدى» دەگەن ق.بوزىمباەۆ بيىلعى مۇناي ءوندىرۋ جوسپارى 89 ملن توننا كولەمىندە بەلگىلەنگەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق قاشاعاندا اعىمداعى جىلعى 14 ءساۋىر-19 ما­مىر ارالىعىنداعى جوندەۋ جۇ­مىستارى مەرزىمىنەن 10 كۇن بۇ­­ر­ىن اياقتالعانىن ءمالىم­دەدى. تە­ڭىز جانە جەرۇستى قۇرى­لىس­تا­رىن­دا تەحنيكالىق جۇمىستار ءجۇر­­گ­ىزىلگەن. مۇنداعى مۇناي ءون­دى­رۋ كو­لەمى قازىر تاۋلىگىنە 400 مىڭ بار­رەلگە جەتكەن. مۇنداي رە­­كورد­­تى كورسەتكىشكە جىلدىڭ سو­­ڭى­نا تامان قول جەتكىزىلەدى دەپ جوس­­پارلانعان بولاتىن. «ال­داعى ۋا­قىتتا تەڭىز كەن ورنىن كە­ڭەي­تۋ جوباسى اياقتالسا، 2024 جىلى ءوندىرۋ كولەمى جى­­لىنا 39 ملن تونناعا دەيىن ۇل­عايا­دى» دەدى مينيستر. بۇگىنگى تاڭ­دا جوبادا 45 مىڭنان استام قازاق­ستاندىق جۇمىس ىستەۋدە. ۆە­دومست­ۆو باسشىسىنىڭ ءمالىم­دە­ۋىن­شە، ەلىمىزدى گازداندىرۋعا ءبو­لى­نەتىن قاراجات كولەمى جىل­دان-جىلعا ۇلعايۋ ۇستىندە. ءناتي­جە­سىن­دە حالىقتى كوگىلدىر وتىنمەن قام­تۋ كولەمى 49،7%-عا جەتتى. قازىرگى كۇنى شامامەن 9 ميل­ليونعا جۋىق ادام گاز تۇتىنۋدا.

ايتا كەتەيىك، 2019-2021 جىلدار كەزەڭىندە گازداندىرۋعا ار­نال­عان قاراجات وڭىرلەردى دامىتۋ، «نۇرلى جەر»، سونداي-اق اعىم­داعى جىلعى 27 اقپاندا Nur Otan پارتياسىنىڭ XVIII سەزىندە بەرىلگەن ەلباسىنىڭ جەكە تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ازىرلەنگەن باعدار­لا­ما­لاردا كوز­­دەلگەن. وسىعان سايكەس بۇل جۇ­مىس­­تىڭ ودان ءارى ورىستەي بە­رە­تىند­ىگى اتاپ ءوتىلدى. ءسويتىپ ەلى­مىز­دىڭ 13 وڭىرىندە وسى كەزەڭ ءىشىن­دە 100-دەن استام جوبا ىسكە اسى­رىل­ماق. «ەل­باسى تاپسىرما­لارىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە گاز­داندىرۋ جوبالارى ەندى 1 ملن-نان استام تۇرعىندى گازبەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بە­رەدى»، دەدى مينيستر. سونىمەن قاتار ق.بوزىمباەۆ 2019 جىلدىڭ سو­ڭىندا ەلدى مەكەندەردىڭ گازدان­دىرىلۋ دەڭگەيىن 50%-دان اسىرۋ جوسپارلانعانىن ايتىپ ءوتتى. سارى­ارقا گاز قۇبىرىنىڭ تارتى­لۋىنا بايلانىستى ەل استاناسىمەن بىرگە، ءبىرىنشى كەزەڭدە قارا­عاندى، تەمىرتاۋ، جەزقازعان، ءسات­باەۆ، ساران، شاحتينسك قالا­لارىنىڭ 171 ەلدى مەكەنى كوگىلدىر وتىنمەن قامتاماسىز ەتىلمەك. جوبا ايا­سىن­دا ەلىمىزدىڭ 142 مىڭ تۇرعى­نى وتىننىڭ وسى قولايلى تۇرىنە قول جەتكىزەتىن بولادى. ەنەرگە­تيكا ءمينيسترى «سارىارقا» گاز قۇبى­رىنىڭ بەلگىلەنگەن كەس­تەگە ءساي­كەس سالىنىپ جاتقانىن دا اتاپ ءوتتى. «قازىرگى ۋاقىتتا جەز­قاز­­عان قالاسىنا جاقىن جەردە دانە­­كەر­لەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. بۇگىن­گە شامامەن 420 شاقىرىم قۇ­بىر ءدا­نە­كەر­لەندى. بۇل گاز قۇ­بىرى ۇزىندى­عىنىڭ 40%-ىن قۇ­رايدى» دەپ مالىمدەدى. دانەكەرلەۋ جۇمىستارىنىڭ ورتاشا قارقىنى كۇنىنە 7-8 شاقىرىم. وسى ىسكە 2200-دەن استام ادام مەن 700-گە جۋىق ارنايى تەحنيكا جۇمىلدىرىلعان.

ق.بوزىمباەۆ ەلىمىزدىڭ «جا­سىل» ەكونوميكاعا كوشۋ باع­دارىنا سايكەس جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا سەكتورى جوسپارلى تۇردە دامىپ كەلە جاتقانىن ايتىپ ءوتتى. «ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋدىڭ جالپى كولەمىندەگى جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ ۇلەسى 2020 جىلعا قاراي 3%-عا دەيىن، 2025 جىلعا قاراي 6%-عا دەيىن، 2030 جىلعا قاراي 10%-عا دەيىن ارتادى» دەدى ول.

ەگەر 2014 جىلى قازاقستاندا قۋاتى 177 مۆت بولاتىن 35 جەك وبەكتىسى بولسا، بۇگىندە جال­پى قۋاتى 679 مۆت بولاتىن جاڭار­تى­لاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ 74 وبەكتىسى جۇمىس ىستەۋدە. جىل سوڭىنا دەيىن قۋاتى 236 مۆت بولاتىن تاعى 10 جەك وبەكتىسىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. ءسوي­تىپ جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوز­دەرى وبەكتىلەرىنىڭ سانىن 2020 جى­لى – 95 (1483 مۆت)، 2021 جىلى 119 (2096 مۆت) بىرلىككە جەتكىزۋ كوز­دەلۋدە.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى اياسىندا ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ بويىنشا جول كار­تاسىنىڭ ازىرلەنىپ جاتقانى اتاپ ءوتىلدى. وسى شاراعا وراي جاڭا ەكو­لوگيالىق كودەكس جوباسىن ازىرلەۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. مۇنداعى ەڭ نەگىزگى باعىتتاردىڭ ءبىرى – «لاس­تاۋشى تولەيدى» حالىقارالىق ەكولوگيالىق قاعيداتىن ىسكە اسىرۋ. «لاستاۋشى ءۇشىن ايىپپۇل ءتو­لەۋدىڭ ورنىنا لاستاۋعا جول بەر­مەۋ جانە ەڭ وزىق قولجەتىمدى تەح­نولوگيالاردى ەنگىزۋ ەكونو­ميكالىق جاعىنان ءتيىمدى بولادى» دەدى مينيستر. ال ەميسسيالار ءۇشىن ءوندىرىپ الۋ جۇيەسى جانە تولەمدەر مولشەرلەمەسى قايتا قاراستىرىلاتىن بولادى.

ەندى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەرگە تۇسە­تىن ەكولوگيالىق تولەم­دەر­دىڭ كە­مىندە 50%-ى ەكولو­گيا­لىق ماسە­لەلەردى شەشۋگە جۇم­سا­­لاتىنى زاڭنامالىق تۇردە بە­كى­تىلمەك. قازىرگى ۋاقىتتا ەكو­لو­گيالىق كودەكستىڭ جوباسى بەل­سەندى تالقىلانۋدا.  

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار