قوعام • 20 ماۋسىم, 2019

قورشاعان ورتانى قورعاۋ ماسەلەسىن قىزۋ قولعا الاتىن كەز كەلدى

1284 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

كەشە پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى داريعا نازارباەۆانىڭ قاتىسۋىمەن پالاتادا «ورمان شارۋاشىلىعى مەن ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردى زاڭنامالىق تۇرعىدان دامىتۋ جانە بيولوگيالىق الۋانتۇرلىلىكتىڭ ساقتالۋىن زاڭنامالىق قامتاماسىز ەتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى» تاقىرىبىندا 2016 جىلعى 18 قاراشادا وتكەن پارلامەنتتىك تىڭداۋدىڭ ۇسىنىمدارىن ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ۇكىمەت ساعاتى بولدى.

قورشاعان ورتانى قورعاۋ  ماسەلەسىن قىزۋ قولعا  الاتىن كەز كەلدى

ونى اگرارلىق ماسەلەلەر, تابي­عاتتى پايدالانۋ جانە اۋىل­دىق اۋماقتاردى دامىتۋ كومي­تەتىنىڭ توراعاسى جەڭىس نۇر­عا­ليەۆ اشىپ, جۇرگىزىپ وتىردى. ول ءوزىنىڭ ءسوزىن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سايلاۋال­دى باعدار­لاماسىندا باستى ماسە­لەلەر­دىڭ قا­تارىن­دا ەكولوگيا جانە قورشاعان ور­تانى قورعاۋ ايتىلعانىن, سول باستامانىڭ ناقتى ناتيجەسى رەتىندە ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەس­ۋرستار مينيسترلىگىنىڭ قۇرىلعانىن اۋىزعا الدى. قورشاعان ورتانى قور­عاۋ مەن تابيعي رەسۋرستاردى ۇتىم­دى پايدالانۋدى باقىلاۋ مەن قادا­عا­لاۋداعى مەملەكەتتىك ساياسات­تى قالىپ­تاستىرۋ وسى مينيستر­لىك­تىڭ باس­تى مىندەتى بولىپ تابىلا­دى, دەي كەلىپ, ول مي­نيسترلىك باسشى­سى ماعزۇم مىرزاعاليەۆتى تاعايىندالۋىمەن قۇتتىقتاپ, ەڭبەگىنە جەمىس تىلەدى.

قارالعان ماسەلە بويىنشا بايان­داما جاساۋ ءۇشىن ءبىرىنشى ءسوز ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تا­بي­عي رەسۋرستار ۆيتسە-ءمينيسترى ەر­لان نىسانباەۆقا بەرىلدى. ول پار­لا­مەنت سەناتىنىڭ 2016 جىلعى جاسا­عان 37 ۇسىنىسىنىڭ 30-ى تو­لىق ورىندالعانىن ايتتى. «قازىر قال­عان بولىگىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا جۇ­مىستار ءجۇر­گىزىلۋدە. ءالى شەشىمىن تاپپاعان­دار قاتارىندا قازاقستان رە­س­پۋب­ل­يكاسىندا بيولوگيالىق ءار­تۇر­لىلىكتى ساقتاۋ مەن ورىندى پاي­دالانۋ بويىنشا 2030 جىلعا دە­يىنگى تۇجىرىمداما جانە ورمان شارۋاشىلىعى, جانۋارلار ءدۇ­نيەسى مەن ەرەكشە قورعالاتىن تا­بيعي اۋماقتاردى دامىتۋ سالا­سىندا جەكە باعدارلامالىق قۇ­جات ازىرلەۋ سەكىلدى ماسەلەلەر بار. «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ باع­دار­لاماسىندا دا وسى جايت قارا­لىپ, قازىر مينيسترلىك سونى ىسكە اسىرۋ جۇمىستارىن ۇستىمىزدەگى جىل­عا جوس­­پارلاپ وتىر», – دەدى ە.نىسانباەۆ.

سونىمەن بىرگە وسىمدىكتەر ءدۇ­نيەسىن قورعاۋ جونىندەگى زاڭ جو­باسى دا ازىرلەنىپ, ونى 2020 جىل­دىڭ جوسپارىنا ەنگىزۋ كوز­دەلگەن ەكەن. «بىلتىر 52,7 مىڭ گا ور­مان قالپىنا كەلتىرىلگەن. دەگەن­مەن, جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر وسى باعىتتاعى جۇمىستارىن جاندان­دىرا تۇسكەنى ءجون. ورمان ءورت­تەرىن ءسوندىرۋ جۇمىستارىندا دا ول­قى­لىقتار كوپ, بۇل ماسەلەدە ءبىز جوعارى دامىعان ەلدەردەن ارت­تا قالىپ وتىرمىز. قازىر اۆياپات­رۋلدەر ۇشىرۋ جۇمىستارىن 8 ملن 800 مىڭ گەكتاردان 9 ملن 500 مىڭ گەكتارعا دەيىن ارتتىرۋ جوس­پارلانۋدا. ءاۆياپاترۋلدى جۇرگىزۋ ورمان شارۋاشىلىعىن عانا ەمەس, ونداعى جانۋارلار مەن وسىمدىكتەر دۇنيەسىن دە قورعايدى, سوندىقتان وعان قوسىمشا جىل سايىن 1,8 ملرد تەڭگە جۇمساۋ كەرەك. دالا ورتتەرىنىڭ دە زيانى ەكوجۇيەنى جويۋدا از زارداپ شەك­تىرمەيدى. جەرگىلىكتى اكىمد­ىكتەر بۇل جۇمىستاردى تولىق يگەرە الماۋ­دا», دەدى ۆيتسە-مينيستر.

بايانداما اياقتالعان سوڭ سەناتورلار ونى سۇراقتىڭ استىنا الدى. سونىڭ ىشىندە م.قۇل-مۇ­حاممەد قۇلاندار سانىن ارتتىرۋ ماسەلەسىنە نازار اۋدار­دى. ولاردى «التىن ەمەل» قو­رى­عى­نان رەسپۋبليكانىڭ بار­لىق جەرى­نە تاراتۋ بويىنشا اتقا­رى­لىپ جات­قان جۇمىستاردىڭ مار­دىمسىز ەكە­نىن ايتقان سەناتور ونىڭ 9 تۇيا­عى­نىڭ عانا قوس­تاناي وبلىسىنا جەت­كىزىل­گەنى كۇلكىلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

سەناتور سارسەنباي ەڭسەگەنوۆ بالىق شارۋاشىلىعىنىڭ ماسەلە­لەرىنە كوڭىل اۋدارىپ: «ءبىزدىڭ ەلىمىزدە بالىق اۋلاۋعا كوكتەمگى مۇز تۇسكەننەن باستاپ 24 ساۋىرگە دەيىن, ال رەسەيدە بۇل مەرزىم 25 مامىرعا دەيىن سوزىلعان. سوندا بالىقتى ولار بىزدەن 44 كۇن ۇزاق اۋلايدى. ال كۇزگى بالىق اۋلاۋ مەرزىمىن قوساتىن بولساق, ولار ءبىز­دەن 55 كۇنگە ارتىق اۋلاي­دى. وسى­نىڭ سەبەبى نەدە؟ دەپ سۇرا­دى سە­نا­تور. وعان ە.نىسانباەۆ بۇ­­رىن ەكى ەل­دىڭ دە بالىق اۋلاۋ مەر­زىم­­د­ەرى ءبىر­دەي بولعانىن, الايدا 2014 جىل­دان باستاپ ءبىزدىڭ باس پروكۋرا­تۋرا, وكىنىشكە قاراي, كوكتەمگى جانە كۇزگى بالىق وسىمىنە زيانىن تيگىزەدى دەگەن سەبەپپەن بىزدە اۋلاۋ مەرزىمىن ازايتىپ تاستاعانىن جەتكىزدى.

سەنات توراعاسىنىڭ ورىنبا­سارى بەكتاس بەكنازاروۆ «بالقاش جولبارىسىن» قالپىنا كەلتىرەمىز دەگەن اڭگىمەنىڭ ءوزى بوستان-بوسقا مەملەكەت قاراجاتىن شاشۋعا ۇلاسپاي ما دەپ سۇرادى. ەرلان نىسانباەۆ «بالقاش جولبارىسى» پوپۋلياتسياسىن قالپى­نا كەلتىرۋ يدەياسى حالىقارالىق تابي­عات قورعاۋ قورىنان شىعىپ, بۇل ىسكە 10 ملن دوللار قاراجات قاراس­تىرىلعانىن ايتتى. سون­دىقتان ءبىزدىڭ مەملەكەتتەن بۇل ىسكە قاراجات بولىنگەن ەمەس, دەدى ول.

وسىنداي وتە وتكىر ەكولوگيا­لىق, بيولوگيالىق ماسەلەلەر كوتەرىلگەن ۇكىمەت ساعاتىن سەنات توراعاسى داريعا نازارباەۆا قورىتىندىلادى. ول كوتەرىلگەن ماسەلەلەر ۇكىمەتكە ۇسىنىستار تۇرىندە تۇسىرىلەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىك پەن تاريح

تاعزىم • كەشە