وتىرىستى اشقان د.نازارباەۆا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازاقستان پرەزيدەنتى لاۋازىمىنا كىرىسۋ كەزىندە تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى ن.نازارباەۆقا «قۇرمەتتى سەناتور» مارتەبەسىن بەرۋ جونىندە ۇسىنىس جاساعانىن ەسكە سالدى.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇسىنىسىن قولداي وتىرىپ, سەنات بيۋروسىنىڭ مۇشەلەرى «قۇرمەتتى سەناتور» مارتەبەسى تۋرالى ەرەجە بەكىتتى. ەرەجەگە سايكەس «قۇرمەتتى سەناتور» مارتەبەسىن بەرۋ جونىندەگى شەشىم سەنات وتىرىسىندا قارالادى. وسى ماسەلە بويىنشا قانداي پىكىرلەرىڭىز بار؟» دەدى د.نازارباەۆا.
العاشقى بولىپ ءسوز كەزەگىن سەناتور تالعات مۇساباەۆ الدى. ول قازاقستان پارلامەنتاريزمىن دامىتۋ ۇدەرىسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ اقىلعا سالىنعان ساياسي ستراتەگياسىنىڭ ناتيجەسى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. «بيلىكتىڭ بارلىق تارماقتارى اراسىندا تەجەمەلىك ءارى تەپە-تەڭدىك جۇيەسىن قۇرۋ ارقىلى ەل پارلامەنتى تەك زاڭ شىعارۋ تەتىگىنە عانا ەمەس, مەملەكەتتىڭ ورنىقتى دامۋىنا باعىتتالعان ماقساتتارىنا دا جاۋاپ بەرەتىن بەدەلدى مەملەكەتتىك ورگان بولدى», دەدى ت.مۇساباەۆ.
ۆلاديمير ۆولكوۆ ەگەمەندىكتىڭ العاشقى كۇنىنەن باستاپ تۇڭعىش پرەزيدەنت قازاقستانعا جوعارى ساپالى زاڭداردى قابىلداۋعا قابىلەتتى كاسىبي پارلامەنت قاجەت دەپ مالىمدەگەنىن اتاپ ءوتتى. «سول جىلدارى ساياسي جانە قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ, عالىمداردىڭ اراسىندا جاڭا پارلامەنت ۇلگىسىنە قاتىستى ورتاق پىكىر بولعان جوق. بىرەۋلەرى ەكى پالاتالى قۇرىلىم يدەياسىن قولدادى, ەكىنشىسى جوعارعى كەڭەستى ساقتاۋدى تالاپ ەتتى. سول قيىن كەزەڭدە ەلىمىزدىڭ تاعدىرى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتىڭ بۇكىل جۇگىن ءبىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ءوز موينىنا الدى», دەدى ۆ.ۆولكوۆ. ول قوس پالاتالى پارلامەنت قازىرگى زامانعى تاريحىندا تۇڭعىش پرەزيدەنت جۇرگىزىپ وتىرعان رەفورمالارعا زاڭنامالىق قولداۋدى قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, وزىنە جۇكتەلگەن جوعارى ميسسيانى جۇزەگە اسىرىپ كەلە جاتقانىنا توقتالدى.
ەلىمىزدىڭ كونستيتۋتسيالىق نەگىزدەرىن قالىپتاستىرۋعا, قوس پالاتالى پارلامەنتتىڭ قۇرىلۋىنا, قازاقستاننىڭ شەتەلدەردەگى بەت-بەينەسىنىڭ قالىپتاسۋىنا, ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق ارەناداعى ءرولىن ارتتىرۋعا قوسقان ەلباسىنىڭ باعا جەتپەس ۇلەسى تۋرالى ايتا كەلىپ, سەناتور ءالي بەكتاەۆ بۇگىنگى تاڭدا نۇرسۇلتان نازارباەۆ – بۇكىل الەم مويىنداعان قايراتكەر ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «الپاۋىت مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ ءبىزدىڭ ەلباسىنى الاقاندارىنا سالىپ, توبەسىنە كوتەرۋى بۇكىل قازاق حالقىنا, تاۋەلسىز قازاقستانعا كورسەتىلگەن قۇرمەت دەپ ەسەپتەۋىمىز كەرەك», دەدى ول. سەناتور قىتاي مەملەكەتىنىڭ ەڭ جوعارى ماراپاتى «دوستىق» وردەنىنىڭ; «تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەر ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنىڭ عۇمىر بويعى قۇرمەتتى توراعاسى» جانە «جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ قۇرمەتتى ءتوراعاسى» مارتەبەسىنىڭ ن.نازارباەۆقا بەرىلۋى ءبىزدىڭ ەلگە, ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش باسشىسىنا كورسەتىلگەن زور قۇرمەت ەكەنىن ايتتى.
سونىمەن پارلامەنت سەناتىنىڭ وتىرىسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى-ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆقا «قۇرمەتتى سەناتور» مارتەبەسىن بەرۋ جونىندە سەنات قاۋلىسى قابىلداندى. قازاقستان مەملەكەتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسىنا «قۇرمەتتى سەناتور» مارتەبەسىن بەرۋ كونستيتۋتسيانى, ادام مەن ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋداعى, ەل دامۋىنىڭ ستراتەگيالىق باعىتىن ايقىنداۋداعى, قوعام بىرلىگىن قامتاماسىز ەتۋدەگى تاريحي ەڭبەگىن مويىنداۋدىڭ كورىنىسى بولىپ تابىلادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەموكراتيالىق, زايىرلى, قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك مەملەكەت رەتىندە كونستيتۋتسيالىق-قۇقىقتىق نەگىزدەرىن قالىپتاستىرۋعا, سونداي-اق وتاندىق پارلامەنتاريزمنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنا زور ۇلەس قوسقانى ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسىنا «قۇرمەتتى سەناتور» مارتەبەسى بەرىلىپ وتىر.
وتىرىس بارىسىندا ءبىرىنشى تاراپتان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق پەن وعان مۇشە مەملەكەتتەر جانە ەكىنشى تاراپتان قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم راتيفيكاتسيالاندى.
قۇجات ساۋدانى رەتتەۋ مەن ىنتىماقتاستىقتىڭ اۋقىمدى سالالارىن: ىشكى نارىقتى قورعاۋ شارالارى, ساۋداداعى تەحنيكالىق كەدەرگىلەر, سانيتارلىق جانە فيتوسانيتارلىق شارالار, كەدەندەر ىنتىماقتاستىعى, زياتكەرلىك مەنشىك, ءباسەكەلەستىك, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق, سالالىق ىنتىماقتاستىق, ەلەكتروندى ساۋدانى قامتيدى.
سەنات باسشىسى كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋداعى بىرقاتار وزەكتى ماسەلەنى, اتاپ ايتقاندا, ۆاگون پاركىندەگى تاپشىلىق پەن جۇك تاسىمالى كەزىندە پايدا بولاتىن كەزەكتەردى اتاپ ءوتتى. سونداي-اق داريعا نازارباەۆا قازاقستان – قىتاي شەكاراسىنداعى كونتراباندا ماسەلەسىن تاعى دا كوتەردى.
سەناتورلار قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ليتۆا رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا سوتتالعان ادامداردى جانە مەديتسينالىق سيپاتتاعى ماجبۇرلەۋ شارالارى قولدانىلعان ادامداردى بەرۋ تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالادى. شارتقا سايكەس تاراپتار باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا سوتتالعان نەمەسە مەديتسينالىق سيپاتتاعى ماجبۇرلەۋ شارالارى قولدانىلعان ادامداردى جازاسىن ودان ءارى وتەۋگە نەمەسە ەمدەلۋدەن ءوتۋ ءۇشىن ازاماتتىعى بار ەلگە بەرۋگە مىندەتتەنەدى. سوتتالعان ادامداردى جانە مەديتسينالىق سيپاتتاعى ماجبۇرلەۋ شارالارى قولدانىلعان ادامداردى بەرۋ ءۇشىن جانە ودان باس تارتۋعا ناقتى نەگىزدەر شارتتا كوزدەلگەن.
وتىرىس بارىسىندا سەناتورلاردىڭ دەپۋتاتتىق ساۋالدارى جاريا ەتىلدى. وندا دۋلات قۇسداۋلەتوۆتىڭ زاڭنامالىق پروتسەستى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا, رىسقالي ابدىكەروۆتىڭ باۋ-باقشا جانە ساياجاي شارۋاشىلىعىن دامىتۋ, عۇمار دۇيسەمباەۆتىڭ «مۇقىر – قۇلسارى» اۆتوجولىنىڭ ۋچاسكەسىن قايتا جاڭارتۋدى قارجىلاندىرۋ, ساۋلە ايتپاەۆانىڭ بالالار ەڭبەگى ماسەلەلەرى, ءابدالى نۇراليەۆتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ سالاسىنداعى عىلىمي جوبالاردى قارجىلاندىرۋ, بىرعانىم ءايتىموۆانىڭ ۇقك شەكارا قىزمەتىنە ارنالعان كەمەلەردى ساتىپ الۋدى قارجىلاندىرۋ قاجەتتىگى, سەرىك جاقسىبەكوۆتىڭ كەدەندىك اكىمشىلىك جانە كەدەندىك ستاتيستيكانىڭ وبەكتيۆتىلىگى, تالعات مۇساباەۆتىڭ راديوتەلەستانسالاردى پايدالانۋعا بەرۋ مەرزىمىنىڭ بۇزىلۋ سەبەپتەرى جانە تسيفرلى تەلەحابارلاردى ىسكە اسىرۋ جوسپارلارى تۋرالى ساۋالدارى بولدى.
