قازاق دالاسىنا ەسىمى ەرتە بەلگىلى بولعان ءانشى ع.قۇرمانعاليەۆ – مۇحيت اندەرىن جەتكىزۋشى جانە بىردەن-ءبىر ورىنداۋشىسى رەتىندە ءوز سۇرلەۋىن سالىپ, سول جىڭىشكە سوقپاقتى داڭعىل جولعا اينالدىرا العان ءداستۇرلى ونەردەگى سويى بولەك ساڭلاق. تەاتر ديرەكتورى ايا قاليەۆا ارنايى ۇيىمداستىرىلعان كونفەرەنتسيادا: «عاريفوللا قۇرمانعاليەۆ – قازاق ءان ونەرىنىڭ ءىرى تۇلعاسى, تاماشا دومبىراشى, جارقىلداعان تەرمە مەن جەلدىرمەنىڭ قايتالانباس ورىنداۋشىسى. باتىس قازاقستاننىڭ ۆوكالدىق-اسپاپتىق داستۇرلەرىنىڭ بىردەن-ءبىر ساقتاۋشىسى مەن ءىزىن جالعاۋشى» دەدى جەزتاڭداي ءانشىنىڭ شىعارماشىلىعى حاقىندا.
حح عاسىرداعى قازاق وپەراسىنىڭ كورنەكتى ءارتىسى ءتۇرلى بەينەلەردىڭ بىرقاتار گالەرەياسىن جاساعان. ونىڭ ىشىندە «قىز جىبەكتەگى» شەگە, «ەر تارعىنداعى» ساقان باتىر مەن جىراۋ, «جالبىرداعى» ەلەمەس, «دۋدارايداعى» مولدا مەن دولدى, «ءبىرجان – ساراداعى» ەستاي, «ابايداعى» نارىمبەت, «دايسيداعى» تيتو, «نارعىزداعى» لاتيف جانە تاعى باسقا رولدەرى عاريفوللانىڭ شارىقتاعان داۋىس دياپازونىن كورسەتەتىن كەڭ تىنىستى درامالىق بەينەلەر. ول 1966 جىلعا دەيىن وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ ءانشىسى بولدى. شەتەلدىك ساپارلارعا ءجيى شىقتى. شەتەلدىك تىڭدارماندار عاريفوللانىڭ داۋىسىنىڭ بىرەگەيلىگىنە جانە قايتالانباس ورىنداۋشىلىق ماقامىنا تامسانىپ, ونىڭ داۋىسىن ۇنتاسپاعا جازىپ العان ەكەن. بىردە بىرەگەي قۇبىلىسقا سۇيسىنگەن يتاليالىقتار عاريفوللا قۇرمانعاليەۆتىڭ كومەيىنىڭ كوشىرمە بەينەسىن جاساۋدى ۇيعارادى. بۇل كوشىرمە قازىر گەنۋيا مۇراجايىندا ساقتاۋلى. ول ۇشى-قيىرسىز دالانىڭ كەڭدىگىمەن عانا ولشەنەتىن اڭىزعا اينالعان داۋىسىمەن رەسەي, قىتاي, پاكىستان, يران, گەرمانيا جۇرتىن دا ءبىر تىڭداعاننان باۋراپ العان.
كونتسەرتتە قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەرى گۇلزات داۋىرباەۆا, دينا دۇتماعانبەتوۆا, بالاپان جۇباەۆا, بولات بوكەنوۆ, تالعات كۇزەمباي, بولات جومارتوۆ, حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتتارى نۇرجان باجەكەنوۆ, ولەگ تاتاميروۆ, دۋلات توقانوۆ, ەسەنگەلدى رزا, زارينا التىنباەۆا, بولات قاناعاتوۆ, ناديا نادەنوۆا, بالۋان بەركەنوۆ, جادىرا امانوۆا سياقتى تەاتردىڭ ءۇش بۋىنداعى تالانتتى ارتىستەرى ۇلتتىق رەپەرتۋاردان جەكەلەگەن اريالار ورىندادى. «قىز جىبەك», «ەر تارعىن», «ءبىرجان – سارا», «اباي, «ايسۇلۋ», «قامار سۇلۋ», «ەڭلىك – كەبەك», «اقان سەرى – اقتوقتى», «الپامىس», «ابىلايحان» وپەرالارىنان ورىندالعان اندەر شىعارمانىڭ ىشكى يىرىمدەرىنىڭ تەرەڭدىگىن عانا تانىتىپ قويماي, انشىلەردىڭ داۋىسىن, كاسىبي مۇمكىندىگىن دە كوپشىلىك الدىندا ايناداي جارقىراتىپ كورسەتە الدى. «عاريفوللا قۇرمانعاليەۆ حالىقتىڭ ءوز اراسىنان شىققان, ءداستۇرلى ءان ونەرىنىڭ دۇلدۇلدەرىنەن ساباق العان, ءوزى دە اسا ايىرىقشا داۋىسىنىڭ ارقاسىندا داڭققا بولەنگەن عاجايىپ ءانشى. حالىق ونەرىن باتىستىڭ كلاسسيكالىق شىعارمالارىمەن دە بايلانىستىرا العان دارىن يەسى. العاشقى قازاق وپەراسىنان باستاپ بۇگىنگى كۇنى رەپەرتۋاردا ءجۇرىپ جاتقان ۇلتتىق وپەرالاردىڭ اراسىن جالعاپ جاتقان كوزگە كورىنبەس ءتىن بار. بۇل كونتسەرتتىڭ ەرەكشەلىگى سوندا, كونتسەرتتىك باعدارلامادا تەاتردىڭ 85-جىلدىق تاريحىندا قۇرىلعان قازاقستاندىق كومپوزيتورلاردىڭ وپەرالارىنداعى اريالار مەن كورىنىستەردى ۇسىندىق. كوپشىلىككە تانىمال بىرنەشە اريالاردى ىرىكتەپ الدىق. سونداي-اق, عاريفوللا قۇرمانعاليەۆتىڭ سيرەك كەزدەسەتىن سۋرەتتەرى, بەينەروليكتەرى كورسەتىلدى. تەاتردىڭ شىعارماشىلىق ترۋپپاسى وسى كەشتى ءبىزدىڭ جەتەكشى تۇلعالارعا - قازاق وپەراسىنىڭ دامۋىنداعى بارلىق ادامدارعا ارنايدى», – دەپ اتاپ ءوتتى اباي اتىنداعى قماوبت ديريجەرى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ءمۇسىلىم امزە.
ءىس-شارا اياسىندا Arte گالەرەياسىندا ءان ونەرىنىڭ ايگىلى تۇلعاسىنىڭ ومىرىنەن سىر شەرتەتىن «عاريفوللا قۇرمانعاليەۆ – قازاق دالاسىنىڭ اڭىز ءانشىسى» اتتى فوتو كورمە ۇيىمداستىرىلىپ, تىڭدارمان تانىمىن كەڭەيتەتىن مول مالىمەت ۇسىنىلدى.
