تاعى ءبىر مىسال. «بۇگىن قۇربىمنىڭ ۇيىنە بارىپ كەلدىم. قينالىپ ءجۇر ەكەن. اتا-ەنەسىمەن بىرگە تۇرادى, ولار كارى كىسىلەر دە ەمەس, الايدا جاساپ بەرگەن شايدى وزدەرى قۇيىپ ىشپەي, كۇنىنە نەشە رەت داستارقان جايىلسا سونىڭ باسىندا وتىرىپ, شاي قۇيۋىن قالايدى ەكەن», دەپ جاس قىز اڭگىمەسىمەن ءبولىستى. «قىزىم, مەن ساعان ءبىر اڭگىمە ايتىپ بەرەيىنشى, – دەپ تاعى دا ءبىر اجە اڭگىمەسىن باستاعان.
– ءاربىر ۇيدە «جوق» اتتى كىپ-كىشكەنتاي قاپ-قارا بىردەڭە بولادى ەكەن. سول كىشكەنتاي قارانىڭ بار ازىعى «جوق» دەگەن ءبىر اۋىز ءۇن. الگى ۇيدە «جوق» دەگەن ءسوز ايتىلعان سايىن ول قۋانىپ, ورنىنان سەكىرىپ ءتۇسىپ, بىردە بويى, بىردە كولدەنەڭى ءوسىپ, سول ۇيدە بارعا, بەرەكەتكە ورىن قالدىرماي, ءبارىن جوقپەن تولتىرىپ تاستايدى ەكەن. ال ول جوقتىڭ دا قورقاتىنى بار كورىنەدى. ول نە دەيسىڭ عوي. سول ۇيدە كۇندەلىكتى داستارقان جايىلعاندا ونىڭ ۇستىندە قاناتىن جايىپ, ايتىلعان جاقسى ءسوز, باتا-تىلەكتەردى قورىپ, ءاربىر جاقسى سوزگە ءاۋمين دەپ قاناتىن قاعىپ تۇراتىن پەرىشتەدەن قورقادى ەكەن. ويتكەنى پەرىشتە قاناتىن جەلپىگەن سايىن, جاقسى ءسوز, بەرەكە كوككە قاراي توقتاۋسىز ءوتىپ, جاراتقان داستارقان باسىنداعى ۇلاعاتتى اڭگىمەنى ونى قايىرعانداعى باتا-تىلەكتى قابىل ەتىپ, جاڭاعى جوقتىڭ توبى كىشىرەيىپ, ولىمسىرەپ قالاتىن كورىنەدى. سوندىقتان داستارقان باسىنا وتباسى مۇشەلەرى تۇگەل وتىرىپ, تىلەكتەر توعىسىپ, باتا جاسالىپ, داستارقان جيىلۋىنىڭ ءوز تاعىلىمى, ءوز مادەنيەتى بار. ەگەر داستارقاننىڭ ۋاقىتىندا باتاسى جاسالماي, ءۇستى جيىلماسا پەرىشتەنىڭ قاناتى تالىپ السىرەيدى, جوق كۇش الىپ, شاڭىراقتىڭ بەرەكەسى ازايادى دەگەن داستۇردە قازاقى ۇعىم بار. ال سەنىڭ قۇربىڭ ۇلتتىق داستۇردەن اۋلاعىراق وسكەن, ورىس مەكتەبىندە وقىعان جان بولسا, وسى اڭگىمەنى ايتىپ بەر. ماسەلەن, مەن ءۇشىن دە, ەگەر جايىلعان داستارقان باسىنا وتباسىمنىڭ مۇشەلەرى تەگىس جيىلىپ, بەرەكەنى ۇيىتار اڭگىمە ايتىلىپ, اللادان تىلەك تىلەپ, داستارقان قايىرىلماسا كوڭىلىمە الاڭ كىرەر ەدى. قۇربىڭنىڭ اتا-ەنەسى دە ەگەر سونداي تاربيەنى قانىنا ءسىڭىرىپ وسكەن ادامدار بولسا, جاساپ بەردىم عوي, ەنەم اتاما ءوزى شايىن قۇيىپ بەرە بەرەدى عوي, دەپ جاتىن بولمەگە كىرىپ كەتىپ, ءوز ىسىمەن بولۋ سول ءۇيدىڭ ءداستۇرىن بالتالاۋ, ۇعىمىن تامىرىنان قيعانمەن تەڭ.
ءار وتباسىنا كەلىن كەلگەندە سول شاڭىراقتى ءوز تارتىبىممەن, تانىمىممەن جۇرگىزەمىن دەپ كەلمەيدى. كەلىن دەگەن ءسوزدىڭ وزىندە كەلىپ ەنگەن دەگەن ۇعىم جاتىر. ارينە كەلىنمەن بىرگە ول ءۇيدىڭ تۇرمىسىنا, داستارقان جايۋ مادەنيەتىنە دە قانداي ءبىر جاڭالىقتار ەنەدى, بىراق تۇبىرىمەن وزگەرتەمىن دەۋ قاتە پىكىر. سوندىقتان «قىزىم ساعان ايتام, كەلىنىم, سەن تىڭدا» دەگەندەي بۇل سەنىڭ وزىڭە دە ساباق بولسىن», دەدى ۇلاعاتتى ءسوز قوزعاعان اجە.
