رۋحانيات • 16 مامىر, 2019

«جىلدار الىستاپ, جىرلار جاقىنداپ...»

1063 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن
«جىلدار الىستاپ,  جىرلار جاقىنداپ...»
«ارعى اتامدى سۇراساڭ – اباي, جامبىل, 

ءور ماحامبەت ءوز اعام – ابايلاپ ءجۇر! 

جولداس بولدىم ءبورىنىڭ بورىسىمەن, 

سىرلاس بولدىم سەرىنىڭ سەرىسىمەن, 

ارۋاقتاندىم سولاردىڭ پەرى­سى­مەن...», دەپ قازاق پوەزياسىندا ءوز بولمىسىمەن ەرەكشەلەنىپ, قارىشتى قالامىمەن دارالانعان ەسەنقۇل جاقىپبەكتى ادەبيەتتەگى اعالارى«ەساعا» دەپ ەركەلەتكەن ساعىنىشقا تولى ەستەلىكتەردى الما­­تىدا وتكەن جىر كەشىندە تىڭ­­دادىق. 

ۇلتتىق كىتاپحانا تورىندە ءوت­كەن بۇل كەشتىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى ەس­ەن­­قۇل­تانۋعا باستاعان تىڭ جوبا­­لاردىڭ جۇزەگە اسۋىندا ەدى. اقىن­نىڭ كوزى تىرىسىندە شىعار­ما­لارى ون شاقتى باسىلىم بولىپ جارىققا شىقسا, « ۇلى ولەڭ قۇيىلىپ تۇر وزەگىمە», «ەساعا» كىتاپتارى ءتورت جىل بويى جيناقتالىپ, سوناۋ 1970-جىلداردان بەرگى ارالىقتاعى ولەڭدەرى, سونداي-اق ايتىستارى «جامبىل» جانە «اققاينار» باسپالارىنان وقىرمانعا جول تارتىپ وتىر. 

جىر وقىلىپ, جۇرەكتەن تەبى­رەن­تەرلىك تىلەكتەر تىزبەك­تەل­گەن جيىننىڭ تىزگىنىن ۇستاعان اقىن, «انا ءتىلى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى جاناربەك ءاشىمجان ومىردەن وتكەنىنە جەتى جىلعا جۋىقتاپ قالعان ەسەنقۇل اقىندى سۋىقتوبە باۋرايىندا ءوزى جىرلاپ كەتكەن قاراشا ايىندا ماڭگىلىك مەكەنىنە شىعارىپ سالعان قارالى كۇندى ەسكە سالىپ, «اقىن ولگەنمەن, حاتى ولمەيدىنىڭ» راستىعىنا ولەڭسۇيەر قاۋىمنىڭ نازارىن اۋداردى. 

وزىنەن بەس-التى جاس كىشىلىگىنە قاراماستان كوزى تىرىسىندە ەسەنقۇل جاقىپبەكتى «ەساعا» دەپ ەركە­لە­تىپ كەتكەن اقىن, دراماتۋرگ, مەم­لەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى نۇرلان ورازالين تەبىرەنىستى ءبىر كەشتىڭ كۋاسى بولا وتىرىپ, اقىننىڭ رۋحىمەن تىلدەسىپ, ونىڭ جان دۇنيەسىنە قايتا بارلاۋ جاساپ وتىر­عانىن جەتكىزدى. «بايگەگە ءتۇ­سە­تىن, الامانعا شاباتىن با­يىر­­­عىنىڭ جۇيرىكتەرى ءتارىزدى ەساعاڭ­نىڭ پوەزياداعى ورنى بولەك ەدى. اۋىزەكى ادەبيەتىنىڭ جۋھار­لا­رى­نان ءنار العان ەسەنقۇل ەسىمى بىزگە شالا جانسار بولىپ جەتكەن ايتىس ونەرىنە جان بىتىرگەن سىناۋ جۇيرىكتەردىڭ قاتارىندا اتالادى. ەسەنقۇل كەيدە بۇراپ, كەيدە شانشىپ, قاۋىپ, تاۋىپ ايتاتىن ايتىسكەرلىك ونەرىمەن ەلىن ءتانتى ەتتى. سەيداحمەت اعامىزدىڭ ءوزى الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ, وسىن­داي ولەڭدەرىن دە كوپ جازسا ەكەن دەپ تىلەگەن-ءدى. مۇقاعالي قايتقاندا قازاق قالاي كۇڭىرەنسە, ولەڭدى شىنايى تانيتىن, باس يەتىن جۇرت­شى­لىق ەسەنقۇل كەتكەندە ءدال وسىلاي جينالعانى بار. ەسەن­قۇلدىڭ ءداۋىرى ەندى باستالىپ كە­لە­دى» دەپ ءتامامدادى جۇرەك­جاردى پىكىرىن نۇرلان مىرقا­سىم­ ۇلى.

ەسەنقۇل جىرلارىن تىڭداۋعا اسىعىپ جەت­كەن جۇرتشىلىق الدىندا نۇرلان ورازالين باس بولىپ جۇماباي شاشتاي ۇلى, عالىمجان جايلىباي, باۋىرجان جاقىپ, انارباي بولدىباي جاڭا شىققان كىتاپتاردىڭ تۇساۋ­كە­سەر ءراسىمىن جاسادى.

ءوز پىكىرىن «ەسەنقۇل تانىلعانعا دەيىن ءتاپ-ءتاۋىر اقىن ەدىم» دەپ ءازىل-قالجىڭمەن باستاعان جازۋشى جۇماباي شاشتاي ۇلى اقىننىڭ وسپانحان اعامىز سياقتى سىقاققا شەبەرلىگىن, جۋرناليست بولۋعا دا ابدەن ماشىق ەكەنىن جەتكىزدى. «الماتىدان جىراقتا ءجۇرىپ جاز­عان اقىن ولەڭدەرىنىڭ مازمۇنى ۇلتتىق ەرەكشەلىگىمەن دارا. الما­تى­­دا تۇراقتاپ قالعان كۇننىڭ ءوزىن­دە ونىڭ بۇعاۋعا كونبەيتىن شىعار­ماشىلىعى ەركىندىكتى اڭساپ تۇراتىن. سوندىقتان دا ەسەنقۇل ولەڭدەرىنىڭ ءبىتىم-بولمىسى ەرەكشە», دەپ اتاپ وتسە, «كۇپايكە كيگەن پوەزيا» كەشىندە ەساعاسىن سوم­داعان قازاقستاننىڭ ەڭبەك ءسىڭىر­گەن قايراتكەرى بەكجان تۇرىس «الداي-اۋ» ءانىن ورىنداپ, اقىن اعاسى حاقىندا تەبىرەنىستى ويلارىن ورتاعا سالدى. 

ال ون ەكى جاسىنان اقىن اعا­سى­نىڭ شاراپاتى مەن شاپا­عا­تىن كورىپ وسكەن اقان ابدۋاليەۆ سوناۋ 2008 جىلدار قويناۋىنا بۇككەن ساعىنىشقا تولى سىرىمەن ءبولىسىپ, اقىن جىرىنىڭ اسقاق ەكەندىگىن ۋاقىت ەنشىسىنە تاستادى.

قالامگەر رۋحىن ءبىر سەرپىلتكەن وسىناۋ كەش قادىرعالي كوبەنتاي, الما امانجولوۆا, دانيار راقىم­باي سىندى ونەر تارلان­دا­رىمەن قاتار ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىنىڭ, «ءسۇيىنباي سازى» فولكلورلىق ءانسامبلى ورىن­داۋىن­داعى اۋەن­دەر­مەن اۋەلەدى.

الماتى
سوڭعى جاڭالىقتار

يۋنەسكو ماراپاتتاعان مانسۇروۆ

عالام عاجاپتارى • بۇگىن, 08:10

العاشقى PhD

عالام عاجاپتارى • بۇگىن, 08:00

ەلەكتر ستانساسى سالىنادى

ايماقتار • بۇگىن, 07:48

گاللي جاپونياعا ەكسپورتتالادى

ەكسپورت • بۇگىن, 07:45

نوبەلدى 2 رەت العان عالىم

عالام عاجاپتارى • بۇگىن, 07:43

ۇلىلار ءدام تاتقان تاباق

جادىگەر • بۇگىن, 07:37