قوعام • 29 ءساۋىر، 2019

وندىرىستىك جاراقاتقا جول بەرمەيىك دەسەك...

856 رەت كورسەتىلدى

ستاتيستيكا جىل سايىن ەلىمىزدە جۇمىسشىلاردىڭ وندىرىستە اپاتقا ۇشىراپ نەمەسە جاراقات الىپ، مۇگەدەك بولىپ قالاتىنىن كورسەتەدى. دەمەك، وندىرىستە قاۋىپسىزدىكتى ارتتىرىپ، ادامدار ءومىرىن ساقتاۋ – ەڭ وزەكتى ماسەلە ەكەنى داۋ­سىز. وسى تۇرعىدا ەلىمىزدەگى ءىرى جۇمىس بەرۋشى سانالاتىن «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق سوڭعى 7 جىلدا وندىرىستىك جاراقاتتى جىل سايىن ورتاشا ەسەپپەن 1،5% دەڭگەيىندە تومەندەتۋگە قول جەتكىزۋى بۇل باعىتتا جەتىستىك دەپ باعالاعان ءجون.

ەلىمىزدەگى تەمىر جولداردىڭ ۇزىندىعى 21000 كم، ەلەك­تر­جابدىقتاۋ جەلىلەرى 40 000 كم، تە­­مىرجول كەشەنى 59 000 دا­نا جىلجىمالى قۇ­رام­نان، سونداي-اق 2000 قا­ۋى­پتى تەحنيكالىق قۇرالدان، وزگە دە شارۋاشىلىقتاردان تۇ­­راتىندىعىن ەسكەرسەك، مۇنداي ناتيجە ۇلكەن كۇش-جىگەر مەن كەشەندى ءىس-شارانى جۇزەگە اسىرۋدى قاجەت ەتەدى. ونىڭ ۇستىنە بۇگىنگى تاڭدا كومپانيادا 124 000-نان استام ادام جۇمىس ىستەيتىنىن ايتا كەتكەن ورىندى. 

«قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق باسقارما توراعاسى ساۋات مىڭباەۆ 2019 جىل­دىڭ 6 اقپانىندا جىلدى قورى­تىن­دىلاعان كەڭەيتىلگەن وتىرىستا قاۋىپسىزدىك پەن ەڭبەك جاع­دايىنىڭ جاقسارۋىن قام­تاماسىز ەتۋ بويىنشا ءاربىر باسشىعا ناقتى تاپسىرمالار بەرىپ، ەڭ باستى باسىمدىق – قاۋىپسىزدىك پەن ەڭبەكتى قورعاۋ ەكەن­دىگىن مىقتاپ ەسكەرتكەن بولاتىن. ءار تەمىرجولشىنىڭ دەنساۋلىعى – نەگىزگى قۇندىلىق ەكەنىن قاپەرگە الساق، كومپانيادا ەڭبەك ەتەتىن قىزمەتكەرلەردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا نۇقسان كەلمەۋى باستى نازاردا بولۋى ءتيىس. 

سونداي-اق وسى جاقىندا عانا، 16 ساۋىردە قتج باسقارما ءتور­اعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ق.الماعامبەتوۆتىڭ ءتور­­اعا­لىعىمەن باس كولىك پرو­كۋ­راتۋراسى، ىشكى ىستەر مينيس­تر­لىگى، يندۋستريا جانە ينفرا­قۇ­رىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى وكىلدەرىنىڭ جانە كومپانيا ما­ماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن ءداس­تۇرلى قوزعالىس قاۋىپسىزدىگى تا­قىرىبىنداعى دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى. قوزعالىس قاۋىپسىزدىگى پروب­­­لەمالارىمەن قوسا وندا ادام­داردىڭ ءوز بەتىمەن اسا قاۋىپتى ايماق بولىپ تابىلاتىن تەمىر جولعا شىعىپ كەتۋى جاعدايلارى دا نازاردان تىس قالعان جوق. جول بويىندا ەلدى مەكەندەردىڭ كوپ ەكەنىن ەسكەرسەك، بۇل دا ءبىر ۇلكەن پروبلەمالاردىڭ ءبىرى. قازاقتا «ساقتانساڭ – ساقتايدى!» دەگەن ەسكەرتپە ءسوز بار ەمەس پە؟ ەگەر وسىعان سۇيەنەر بولساق، وندا ءار ادام ءوز ومىرىنە جاۋاپتى ەكەن­دىگىن تاعى ءبىر قاپەرگە سالا كەتسەك ارتىق ەتپەس.

ال ەندى وندىرىستىك جاراقاتقا قايتا ورالساق. ونىڭ دەڭگەيىن تومەندەتۋدە كوپتەگەن ءىس-شارالار اتقارىلعانىنا قاراماستان، ءالى دە شەشىمىن كۇتكەن ماسەلەلەر كەزدەسەدى. اعىمداعى جىلدىڭ 28-29 ناۋرىزى ارالىعىندا اتى­راۋ قالاسىندا وتكەن «ءبىزدىڭ قا­ۋىپسىزدىگىمىز – ءبىزدىڭ ءومىرىمىز!» اتتى باس ينجەنەرلەر فورۋمىندا دا بۇل ماسەلە جان-جاقتى تالقىلاندى. رەتى كەلگەندە ايتا كەتەيىك، سول اتىراۋ قالاسىندا ورنالاسقان اقجايىق بەلگى بەرۋ جانە بايلانىس ديستانتسياسى 26 جىل بويى بىردە-ءبىر اپاتتىق جاعدايلارعا جول بەرمەگەندىگى جانە وزگە دە جەرگىلىكتى كا­سىپ­ورىنداردىڭ 15-20 جىل قاتارىنان ۇلگىلى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتۋى وسى قالادا باس ينجەنەرلەر قۇرىلتايىن وتكىزۋگە سەبەپشى بولدى. سول جيىندا جاساعان بايانداماسىندا «قتج» ۇك» اق باس ينجەنەرى باتىر كو­تىرەۆ سوڭعى ون جىلدا ءون­دى­رىس­تىك جاراقات دەڭگەيىنىڭ كەمي تۇسكەنىن وندىرىسكە ەنگىزىلىپ جات­قان جاڭاشىلدىقتارمەن باي­لانىس­­تىردى. 

2018 جىلى كومپانيا جانە ونىڭ ەنشىلەس كاسىپورىندارىندا وندىرىستىك جاراقات دەڭگەيىن 28-گە كەمىتۋگە قول جەتكىزىلسە، بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 6 جاعدايعا كەم ەكەن. سالادا جا­­­­­راقاتقا ءۇش ماماندىق: جول مون­تەرى، پويىز قۇراستىرۋشىسى جانە لوكوموتيۆ ءماشينيسىنىڭ كومەكشىسى بەيىندى كەلەدى دەسەك، جالپى جاراقاتتىڭ جارتىسىنا جۋىعى وسى ماماندىق يەلەرىنىڭ ەنشىسىندە ەكەن. تەكسەرە كەلگەندە سول وندىرىستىك جاراقات جاع­دايلارىنىڭ كوپشىلىگىندە جۇمىسشىلاردىڭ قاراپايىم قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن ساقتاي بەرمەيتىندىگى كوڭىلدى قۇلازىتپاي قويمايدى. بۇدان باسقا، 78 قاي­عىلى جاعدايدىڭ 59-ى ءوندى­رىسپەن بايلانىستى ەمەستىگى دە انىقتالىپ وتىر. كەزەكتى مە­دي­تسينالىق تەكسەرىستەن وتكەن كەي­بىر قىزمەتكەرلەردىڭ جۇمىس ورىندارىندا ءجانتاسىلىم ەتكەن 25 جاعدايى تىركەلىپتى. بۇل 2017 جىلمەن سالىستىرعاندا 2 ەسەگە وسكەندىگىن كورسەتەدى. بۇل مەدي­تسينالىق قىزمەت ساپاسىنىڭ سىن كوتەرمەيتىندىگىن بايقاتادى. 

وندىرىستىك جاراقات الۋدىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى – قاۋىپسىزدىك تا­لاپ­تارىنىڭ ساقتالماۋى، ەڭ­بەك­تى قورعاۋ ەرەجەلەرىنىڭ ەلەن­بەۋى جانە تاعىسىن تاعىلار بولىپ كەتە بەرەدى.  

نولدىك جاراقات جاعدايىن قۇرۋعا باعىتتالعان الەمدىك وزىق تاجىريبەلەر مەن جىلدىق قو­­رى­تىندىلار بويىنشا قابىل­دانعان ناقتى شەشىمدەر 2019 جىلدىڭ قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى نەگىزگى مىندەتتەرىن ايقىنداۋعا مۇمكىندىك بەردى. ۋاكىلەتتى ورگان­نىڭ نورماتيۆتەرىنە سايكەس قجەق ماماندار شتاتىمەن تولىقتىرۋ – ۋاقىت تالابى. جانە دە كومپانيا تاراپىنان زاڭنامامەن، ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ اكتىلەرىمەن بەكى­تىلەن، قور جانە كاسىپوداق بە­كىتكەن قاۋىپسىز جۇمىستىڭ نە­گى­زگى شارتتارى جان-جاقتى ەسكەرىل­گەندىگىن ايتا كەتكەن ورىندى. شارۋاشىلىق جەتەكشىلەرىندە قاۋىپسىز ەڭبەك جاعدايىن قولداۋ ءۇشىن قاجەتتى قۇرالدار جەتكىلىكتى. سوندىقتان دا باسشىلار، ماماندار، تولىقتاي ەڭبەك ۇجىمى بەلگىلەنگەن جوسپاردى ورىنداۋ ءۇشىن بارلىق كۇش-جىگەرلەرىن جۇمساۋى ءتيىس. جانە دە ءار شا­رۋا­شىلىققا نولدىك جاراقات ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋ ماق­ساتىندا ءوز باعدارلامالارىن ءازىر­لەۋگە مۇمكىندىك بەرىلىپ وتىر. بۇدان باسقا، فورۋمدار، كون­­­­­­­­­­فەرەنتسيالار ۇيىمداستىرۋ، باق-پەن بايلانىستاردى نىعايتۋ ماسەلەسى دە كۇن تارتىبىندە تۇر. مامانداندىرىلعان مەردىگەر­لەردىڭ ناقتى تالاپتاردى قام­تىعان جۇمىس ورىندارىن اتتەس­تاتسيالاۋدى ۇيىمداستىرۋدى بىرىڭعاي كورپوراتيۆتىك تارتىپتە جۇزەگە اسىرۋى كوزدەلگەن. قىز­مەت­كەرلەردى مىندەتتى مەدي­تسي­نالىق تەكسەرۋلەرمەن قامتۋ، مە­ديتسينالىق قىزمەت ساپاسىنا تالاپتاردى كۇشەيتۋ جاعى دا نازاردان تىس قالمايدى. ەڭ باس­تىسى، «سەنىم سەرتيفيكاتتارىن» شارۋاشىلىقتارعا تاپسىرۋ ارقىلى، ولاردىڭ نولدىك جاراقات قاعيدالارىن ۇستاۋىن ىنتالاندىرۋ جاعى دا قولعا الىن­دى. بۇنىڭ بارلىعى دا جا­راقاتتاردىڭ الدىن الۋدىڭ العى­شارتتارى سانالادى. 

مىنە، قتج شەڭبەرىندە وسى باعىتتاعى جۇمىستار ءجۇرىپ جاتىر جانە ول جالعاسا بەرەدى. باس­تى ۇستانىم – «نولدىك جارا­قات­» تۇجىرىمداماسىن جۇزەگە اسىرۋ.


اسقار يساقوۆ،

باق-پەن جۇمىس جۇرگىزۋ دەپارتامەنتىنىڭ مەنەدجەرى

سوڭعى جاڭالىقتار

مۇحتار مەن قايىم

قازاقستان • كەشە

ەلدە قىلمىس ازايعان

قوعام • كەشە

اقاڭ جانە قازاق راديوcى

احمەت بايتۇرسىن ۇلى • كەشە

رۋحتى جىردىڭ يەسى

ادەبيەت • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار