قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاق-ماجار ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگىنىڭ ءوزارا سەنىمگە نەگىزدەلگەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ءوزى قازاقستان پرەزيدەنتى رەتىندە قابىلداپ وتىرعان العاشقى ەۋروپالىق باسشى – ماجارستان پرەمەر-ءمينيسترى ەكەنىن ايتتى.
– قازاقستان مەن ماجارستاندى ورتاق قۇندىلىقتار مەن تاريحي تامىر بىرىكتىرەتىنىن بىلەسىز. مەن سىرتقى ىستەر مينيسترى لاۋازىمىن اتقارعان كەزدەن باستاپ ەكىجاقتى قاتىناستارىمىزدىڭ قالىپتاسۋىنا كۋا بولدىم. ورتالىق ەۋروپا ەلدەرىنىڭ ىشىندە قازاقستاننىڭ ەلشىلىگى اشىلعان تۇڭعىش ەل بولعانى ءۇشىن ماجارستانعا ەرەكشە ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرەمىز, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتىندا تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسىنىڭ ستراتەگيالىق باعدارىن جالعاستىرا بەرەتىنىن, ەلىمىزدىڭ ماجارستانمەن جان-جاقتى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا نيەتتى ەكەنىن ايتتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ۆيكتور ورباندى ماجارستاننىڭ ەۋروپالىق وداققا مۇشەلىگىنە 15 جىل جانە سولتۇستىك اتلانت شارتى ۇيىمىنا كىرگەنىنە 20 جىل تولۋىنا وراي قۇتتىقتادى. قازاقستان پرەزيدەنتى بۋداپەشتتىڭ حالىقارالىق ارەناداعى بەدەلىنىڭ ارتۋى جانە ماجار ەكونوميكاسىنىڭ تۇراقتى ءوسۋى قازىرگى ۇكىمەت ساياساتىنىڭ تيىمدىلىگىن كورسەتەتىنىن ايتتى.
بىرلەسكەن بريفينگ بارىسىندا ەكى تاراپ ءوزارا ءىس-قيمىلداردىڭ ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالالارداعى باسىم باعىتتارىن ايقىندادى. قازاقستان پرەزيدەنتى بۇل كەزدەسۋدىڭ ەكى ەل اراسىنداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتىڭ 5 جىلدىعى قارساڭىندا وتكىزىلۋىنىڭ مانىنە توقتالدى.
– ماجارستان ورتالىق ەۋروپا ەلدەرىنىڭ ىشىندە قازاقستانمەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىك تۋرالى دەكلاراتسياعا قول قويعان تۇڭعىش ەل. بۇل – ءوزارا تەرەڭ تۇسىنىستىكتىڭ, سونداي-اق ەكى تاراپتىڭ دا نۇر-سۇلتان مەن بۋداپەشت اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا دەگەن ۇمتىلىسىنىڭ دالەلى. ءبىز ماجارستاندى ورتالىق جانە شىعىس ەۋروپا ايماعىنداعى, سونداي-اق ەۋروپالىق وداق اياسىنداعى نەگىزگى ارىپتەسىمىز دەپ سانايمىز, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلدەرىمىزدى ساياسي جانە ەكونوميكالىق مۇددەلەرىمىزبەن قاتار, ورتاق تاريحي تامىر بىرىكتىرەتىنىن ەسكە سالدى.
– ۇلى دالا كوشپەندىلەرىنىڭ 100 مىڭنان استام ۇرپاعىن بىرىكتىرىپ وتىرعان «ماجار قىپشاقتارىنىڭ وداعىنا» قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ قۇرمەتتى كوشباسشى بولىپ تاعايىندالدى. بۇل – ەلباسىنىڭ ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردى دامىتۋعا قوسقان ۇلەسىنىڭ مويىندالۋىن كورسەتەدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
– 29-30 ساۋىردە نۇر-سۇلتان قالاسىندا وتەتىن ستراتەگيالىق كەڭەستىڭ 3-وتىرىسىنىڭ جۇمىسىنا قاتىسۋ ءۇشىن ماجارستان پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى ميحاي ۆارگا باستاعان بيزنەس وكىلدەرىنىڭ ساپارى جوسپارلانعان. بۇل كەزدەسۋ ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق سەرىكتەستىگىمىزدى ودان ءارى كەڭەيتۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ماجارلىق ىسكەر توپ وكىلدەرىن قازاقستاندا بەلسەندى جۇمىس ىستەۋگە شاقىردى.
– ءبىز ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى كوبەيتۋگە مۇددەلىمىز. بۇل ءۇشىن بىزدە بارلىق قاجەتتى جاعدايلار جاسالعان. الەمدىك دەڭگەيدە قىزمەت كورسەتەتىن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى جۇمىس ىستەۋدە. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ بىرىڭعاي نارىعىنا جانە اۋقىمدى قىتاي نارىعىنا تىكەلەي شىعۋعا مۇمكىندىك بار. قازاق-ماجار تىكەلەي ينۆەستيتسيا قورىنىڭ جۇمىسى جەمىستى ىنتىماقتاستىقتىڭ جارقىن ۇلگىسى سانالادى. وسى قوردىڭ قولداۋىمەن اقتوبە وبلىسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا بولاشاعى زور جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
ماجارستان پرەمەر-ءمينيسترى ۆيكتور وربان ورتالىق ازيا ەلدەرى, ونىڭ ىشىندە قازاقستانمەن بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا مۇددەلى ەكەنىن جەتكىزدى.
− قازاقستاندا وسىدان 4,5 جىل بۇرىن بولعان ەدىم. سول ۋاقىتتان بەرى ەلدەرىڭىز قارقىندى دامىپ, ىلگەرىلەي تۇسكەن. قازىر تەحنولوگيالىق وزگەرىستەردى بايقاپ وتىرمىن جانە الداعى ۋاقىتتا مۇنان دا قارقىندى دامۋعا كۋا بولاتىنىمىزعا سەنىمىم مول, – دەدى ماجارستان ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان مەن ماجارستاننىڭ اراسى گەوگرافيالىق تۇرعىدا تىم شالعاي جاتىر. ءدال وسى جايت ەكونوميكالىق بايلانىستاردى كۇشەيتۋدە قيىندىق تۋدىرىپ وتىر. دەگەنمەن, ونى دا ەڭسەرۋدىڭ جولدارى بار.
− ءبىز سوڭعى ۋاقىتتا قازاق-ماجار بىرلەسكەن كاسىپورىندارىن قۇرۋ ءۇشىن بارىنشا قارقىندى جۇمىس جۇرگىزدىك. نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ قۇرىلۋىنا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىپ, قازاق-ماجار ينۆەستيتسيالىق قورىن قۇردىق. بۇل قازىرگى ۋاقىتتا ءوزىنىڭ العاشقى جەمىسىن بەرىپ تە وتىر. اتاپ ايتقاندا, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا ءوزىمىزدىڭ ەڭ العاشقى ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبامىزدى جۇزەگە اسىردىق. ەكىنشى جوبانى قولعا الدىق. ونىڭ اياسىندا ءسۇت زاۋىتىن سالاتىن بولامىز, – دەدى ۆيكتور وربان.
ماجارستان ۇكىمەت باسشىسى ءوز سوزىندە كەلەسى اپتادا ماجارلىق 100-گە جۋىق كاسىپكەردىڭ قاتىسۋىمەن كەلىسسوزدەر جۇرەتىنىن, كەزدەسۋ ناتيجەسىندە ينۆەستيتسيالىق جوبالار قارقىنى ارتاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. سونىمەن قاتار ءوزىنىڭ بۇل جولعى ساپارى ەكى تاراپ ءۇشىن دە ءتيىمدى باستامالارعا نەگىز بولعانىن جەتكىزدى.
2018 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 139,2 ملن دوللاردى قۇرادى. ماجار ەلىنە قازاقستان تاراپىنان مينەرالدى وتىن, حيميالىق تىڭايتقىشتار, كولىك قۇرال-جابدىقتارى مەن مەحانيزمدەرى ەكسپورتتالسا, يمپورتتالاتىن تاۋارلاردىڭ قاتارىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى, ورگانيكالىق تىڭايتقىشتار, مەديتسينالىق ونىمدەر, ونەركاسىپتىك جانە كەڭسەلىك قۇرىلعىلار بار. ەكى ەل اراسىنداعى ساياسي-ەكونوميكالىق بايلانىسپەن قاتار, مادەني-گۋمانيتارلىق قارىم-قاتىناس تا بەرىك ورناعان. ماجارستاننىڭ «سەچەني» ۇلتتىق كىتاپحاناسىندا قازاق ادەبيەتى مەن مادەنيەتى ورتالىعى اشىلسا, سەگەد عىلىمي ۋنيۆەرسيتەتىندە قازاق ءتىلى وقىتىلادى.
تاراپتار سىندارلى ديالوگ پەن ءوزارا جەمىستى ءىس-قيمىلدار ەكى ەل حالىقتارىنىڭ يگىلىگى ءۇشىن ۇزاق مەرزىمدى نەگىزدە جالعاسا بەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
