ءۋاليحانوۆ اۋدانىنا قاراستى قاراتال مەن قۋلىكول ەلدى مەكەندەرىنىڭ ءبىر مىڭعا جۋىق تۇرعىنى كوكتەمگە سالىم جاندارىن قۋ شۇبەرەككە ءتۇيىپ وتىرعانى. سىلەتى سۋ قويماسىنان جىبەرىلەتىن ارتىق سۋدان زارەزاپ بولعاندارى سونشالىق, ءتۇن ۇيقىسىن ءتورت ءبولىپ, تاڭ اتقانشا كوز ىلمەي شىعادى دەسەك, اسىرا ايتقاندىق ەمەس. بۇل جولى دا سىلەتى وزەنى سۋىنىڭ دەڭگەيى كۇرت كوتەرىلىپ, ەكى اۋىلدا وتە كۇردەلى احۋال قالىپتاستى. ول جەرگە دەرەۋ جەتكەن ايماق باسشىسى قۇمار اقساقالوۆ توتەنشە جاعدايدى ءوز باقىلاۋىنا الدى. ارنايى شتاب قۇرىلىپ, تولاسسىز قۇيىلعان قارعىن سۋدى بوگەۋدىڭ نەبىر امالدارى قولدانىلدى. سۋ سورعىلاۋ جۇمىستارى تولاسسىز جۇرگىزىلىپ, قورعانىس ۇيىندىلەرى تۇرعىزىلىپ, بارلىق قاجەتتى شارالار اتقارىلدى. 42 ادام قاۋىپسىز ايماققا, 22 ادام مەكتەپتەگى قوسىنعا ورنالاستىرىلدى. 1184 ءىرى قارا مال مەن 758 جىلقى قۇتقارىلدى. ايتىپ كەلمەس توسىن اپات سالدارىنان ەلەكتر باعانالارى قۇلاپ, جەلى سىمدارى ءۇزىلدى. كۇرە جولدىڭ 7 ۋچاسكەسىندە قاتىناس توقتادى. ءۇش كۇننىڭ ىشىندە 154 ميلليون تەكشە مەتر اعىن سۋدىڭ بەتىن قايتارۋ وڭايعا تۇسپەگەنى انىق. ەڭ باستىسى, مال-جان ءدىن امان. سىلەتى سۋ قويماسىنىڭ سىيىمدىلىعى – 230 ميلليون تەكشە مەتر.ءار سەكۋند سايىن ودان 574-600 تەكشە مەتر سۋ اعىزىلادى. دەمەك, قاۋىپ-قاتەر سەيىلدى دەپ ارقانى كەڭگە سالۋعا بولمايدى. ءويتكەنى وزەن دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلە تۇسكەنى بايقالادى.
جۋىردا اكىمدىكتىڭ وتىرىسىندا كوكتەمگى تاسقىنعا قاتىستى ماسەلە قارالعاندا توتەنشە جاعدايلار جونىندەگى دەپارتامەنتتىڭ باستىعى راميل كامالوۆتىڭ ءبىراز سىن ەستىپ, قىزارۋىنا تۋرا كەلدى.
– ءۋاليحانوۆ اۋدانىندا ورىن العان جاعدايدى كۇنى بۇرىن بولجاي المادىڭىزدار. جۇرت شىرت ۇيقىدا جاتقاندا قارعىن سۋ كەلگەن. ءبىر عانا قاتەلىك سالدارىنان ورنى تولماس قاسىرەتكە تاپ بولۋىمىز ابدەن مۇمكىن عوي. مۇنىڭ ءوزى قۇلاقتاندىرۋ, الدىن الا ەسكەرتۋ شارالارىنىڭ تالاپقا ساي اتقارىلماعانىن كورسەتەدى. اقمولا وبلىستىق توتەنشە جاعداي قىزمەتىمەن بىرلەسكەن ءىس-ارەكەت تە قاناعاتتاندىرمايدى, – دەگەن قۇمار ىرگەباي ۇلى ولقىلىقتاردان قورىتىندى شىعارۋدى ورىنباسارى انتون فەدياەۆكە جۇكتەدى.
ارينە, اۋدان اكىمدىكتەرى, قۇتقارۋ قىزمەتتەرى تۇك بىتىرمەي, قول قۋسىرىپ وتىر دەگەن ويدان اۋلاقپىز. سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ جانە زارداپتارىن جويۋ جۇمىستارىنا ازاماتتىق قورعانىستىڭ 16 قىزمەتى مەن 14 جەدەل ارەكەت ەتۋ جاساعى جۇمىلدىرىلعان. ولاردىڭ قۇرامىنا 1600 ادام, 1170 تەحنيكا, ونىڭ ىشىندە 345 سۋ سورعىش تەحنيكا, 79 ءجۇزۋ قۇرالى تارتىلعان. قۇم سالىنعان 17 مىڭ قاپشىق, 6400 توننا سازبالشىق, 13 مىڭ توننا قيىرشىق تاس, 114 توننا جانار-جاعارماي قورى بار. وبلىس ورتالىعى مەن اۋىلداردان 1,4 ميلليون تەكشە مەتر قار شىعارىلعان. 230 مىڭ تەكشە مەتر سۋ سورىلعان. 107 ەۆاكۋاتسيالىق قوسىن ۇيىمداستىرىلعان. جاعداي كۇردەلەنسە, كورشى وبلىستاردان 253 مامانداندىرىلعان قۇتقارۋشى, 42 ارنايى تەحنيكا, 10 ءجۇزۋ قۇرالى جەتكىزىلەدى. ايتپاقشى, تارازدىق قۇتقارۋشىلار ءارىپتەستەرىنە كومەككە كەلىپ, بىرلەسە ءىس-ارەكەت جاساپ جاتىر.
كۇننىڭ جىلىنىپ, قالىڭ قار كوبەسىنىڭ سوگىلۋىنە بايلانىستى اعىن سۋ سەرگەەۆ سۋ قويماسىنا تولاسسىز قۇيىلىپ, ەرنەۋىنەن اسىپ توگىلۋگە شاق تۇرعانىن, 92 ەلدى مەكەن قاۋىپتى ايماقتا ورنالاسقانىن ەسكەرسەك, قۇتقارۋ قىزمەتتەرى شۇعىل ءىس-ارەكەت ەتۋگە قابىلەتتى مە دەگەن زاڭدى سۇراق تۋادى. دەرەكتەر بويىنشا سەرگەەۆ سۋ قويماسىندا – 47, پەتروپاۆل گيدروتورابىندا – 6, ۇلكەن توراڭعۇل كولىندە 3 سانتيمەترگە جوعارىلاعان. سۋ دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلۋى ايىرتاۋ, ع.مۇسىرەپوۆ, ەسىل, قىزىلجار اۋداندارىندا دا قاتتى بايقالىپ وتىر. تاسقىننىڭ ەكىنشى تولقىنى وتە-موتە كۇشتى كەلەتىنىنە ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ بويى ۇيرەنگەنىمەن الاڭداۋشىلىق باسىم. جاقىندا سوكولوۆكا مەن بولشايا مالىشكا ەلدى مەكەندەرىن جالعاستىراتىن كوپىر جابىلىپ, قاتىناۋ مۇلدەم قيىنداپ كەتكەن. وتكەلدى قالپىنا كەلتىرۋگە 8 ميلليون تەڭگە جۇمسالعانىمەن, ساپاسىز ءجوندەلگەندىكتەن الدەن سىر بەرە باستاعان. جەرگىلىكتى بيلىكتەگىلەر سۋ شايىپ كەتىپ, ادامدار ومىرىنە قاۋىپ ءتوندىرۋى ىقتيمال دەگەندى جەلەۋ ەتىپ, وسىنداي شەشىم العانعا ۇقسايدى. قيسايعان كوپىر كوكتەمگى سۋ استىندا قالادى دەگەن بولجامنىڭ اقىرى ءجۇرگىنشىلەردى تىعىرىققا تىرەپ قويعان. كوپ جاعدايدا ۇلكەن جانە كىشى توراڭعۇل كولدەرى قاۋىپتى سۋ ايدىندارى ساناتىنا جاتاتىنى دا ەسكەرىلە بەرمەيدى. جاقىن ەلدى مەكەندەردە قورعانىس بوگەتتەرىن ۇيىمداستىرۋ, سۋ اعاتىن قۇبىرلار ورناتۋ, ارىقتار سالۋ سياقتى ىستەردە جۇيەلىلىك جوق. كولدەر ەرنەۋىنەن اسسا, نوۆوپوكروۆكا اۋىلىنىڭ بىرقاتار ۇيلەرى زارداپ شەگۋى كادىك. بىلتىرلارى وبلىس ورتالىعىنداعى ويقالا, جۇمىسشى كەنتى, بىلعارى زاۋىتى شاعىن اۋداندارىندا قار ۋاقىتىندا شىعارىلماعاندىقتان, سۋ وتكىزگىش قۇبىرلار مەن ارىقتار تازارتىلماعاندىقتان ونىڭ سوڭى سۋ تاسقىنىنا سوقتىرعانى ءمالىم. بيىل وسى كەمشىلىك قايتالانۋى ابدەن ىقتيمال. شەتكى كوشەلەردە ەرىگەن قار سۋىنان اياق الىپ ءجۇرۋ – ءبىر مۇڭ. تۇرعىندار تاراپىنان شاعىم كوبەيمەسە, ازاياتىن ءتۇرى كورىنبەيدى.
– وتكەن جىلى قىزىلجار اۋدانىنا قاراستى بايتەرەك, تەپليچنوە, سوكولوۆكا, دولماتوۆو اۋىلدارىن سۋ باستى. پريبرەجنوە ەلدى مەكەنىنىڭ جولىن سۋ بۇزىپ ءوتىپ, قايىقپەن قاتىناعان كۇندەرىمىز بولدى. سۋ تاسقىنى تۋىنداعان جاعدايدا قايدا بارىپ باس ساۋعالايمىز؟ ساقتىق شارالارى نەگە جۇرگىزىلمەيدى؟ قىزىل سۋ كەلسە, نە ىستەرىمىزدى بىلمەيمىز, – دەدى بىزبەن تەلەفون ارقىلى مۇڭىن شاققان بوتاگوز ساپارقىزى.
