اقىندار, سۋرەتشىلەر, جازۋشىلار, ءانشى-كۇيشىلەر شىعارماشىلىعىن جيىپ قويىپ, «قارا قازان, سارى بالانىڭ» قامىن عانا كۇيتتەپ كەتتى. سونداي قيىن كەزدىڭ وزىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2000 جىلدى مادەنيەت جىلى دەپ جاريالادى. وسىعان وراي وبلىستىڭ سول كەزدەگى اكىمى ومىرزاق ءشوكەەۆ قوستانايلىقتاردىڭ ەسىندە كوپكە دەيىن قالاتىن ەكى يگى ءىس جاساپ ەدى. الدىمەن قوستاناي وڭىرىندە جۇتاپ تۇرعان ۇلتتىق ونەردىڭ بويىنا قان ءجۇگىرتىپ, قازاق دراما تەاترىن اشتى. ەكىنشىدەن, ونەر مەن مادەنيەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنە الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا «وبلىس اكىمىنىڭ سىيلىعىن» تاعايىندادى. ارتىنشا ونى ءوزى «مەتسەناتتار سىيلىعى» دەپ وزگەرتتى. سودان بەرى الەۋمەتتىك سالانى قولداۋدىڭ ادەمى كورىنىسى مەن ۇلگىسىنە اينالعان وسى سىيلىق ۇزىلگەن ەمەس, قايتا جاندانىپ, تۇرلەنىپ, قاناتىن كەڭگە جايدى. كەيىنىرەك ول «مەتسەناتتار كلۋبى» دەگەن اتپەن ۇيىم بولىپ قۇرىلىپ, ونى بەلگىلى بيزنەسمەن ۆاسيلي روزينوۆ ءۇزىلىسسىز باسقارىپ كەلەدى.
قوستانايدا جىلداعى داستۇرمەن «مەتسەناتتار كلۋبىنىڭ» 19-شى رەت سىيلىق تاپسىرۋ سالتاناتى بيىل وبلىس ورتالىعىن كورىكتەندىرىپ تۇراتىن اسەم عيماراتتار قاتارىنا قوسىلعان جاستار سارايىنىڭ اتشاپتىرىم كونتسەرت زالىندا ءوتتى. 19 جىلدان بەرى 248 ميلليون تەڭگەنى قۇراعان 477 سىيلىق بەلگىلەنىپ, ونى وبلىس وڭىرىندەگى ونەر, مادەنيەت, عىلىم, جۋرناليستيكا, تاعى باسقا الەۋمەتتىك سالالارداعى 498 تالانت پەن ۇزدىك 41 ۇجىم الىپتى. سىيلىق العانداردىڭ اراسىندا كوزىنىڭ تىرىسىندە بەلگىلى ساتيريك جازۋشى, ەتنوگراف سەيىت كەنجەاحمەتوۆ بار ەدى. سونىمەن قاتار ايتىسكەر اقىن ءاسيا بەركەنوۆا, تاريحشى عالىم امانجول كۇزەمباي ۇلى, اقىن اقىلبەك شاياحمەت, ولكەتانۋشى ءشوپتىباي ءبايدىلدين, كومپوزيتورلار قاليبەك دەربسالدين, باقىتجان ساۋەكەنوۆ, سۋرەتشىلەر گەورگي سوكوۆ, نيكولاي تورشين, تاعى باسقالار بولىپ جالعاسا بەرەدى.
– «مەتسەناتتار كلۋبىنىڭ» قىزمەتى بۇگىندە «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋداعى «تۋعان جەر» جوباسىنىڭ اياسىندا تەرەڭ مازمۇنمەن باي ءتۇستى. وسى بەدەلدى سالتاناتتى شارا وتكىزىلىپ وتىرعان جاستار سارايى دا دەمەۋشىلەردىڭ كومەگىمەن سالىنعان بولاتىن. مەتسەناتتار الەۋمەتتىك جاعىنان ءالجۋاز كوپتەگەن وتباسىلارعا, جەتىم بالالارعا كومەكتەستى. بيىلدىڭ وزىندە بىرنەشە كوپ بالالى وتباسىنا باسپانا الىپ بەردى. قىسقاسى, «مەتسەناتتار كلۋبى» قازىر قوستاناي وبلىسىنىڭ اتىن اسقاقتاتاتىن ايدارلى ىستەرىنىڭ بىرىنە اينالدى, – دەدى ءوڭىر باسشىسى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ.
بيىل «مەتسەناتتار كلۋبىنىڭ» «قازىنا» جانە جاستارعا ارنالعان «شابىت» سىيلىعى 13 اتالىم بويىنشا يەلەرىن تاپتى. ونىڭ ىشىندە «تەاتر», «ادەبيەت», «عىلىم», «ۆوكال», «مۋزىكا», «حورەوگرافيا», «جيۆوپيس», «اۋىل جاناشىرى», «ءمادەني مۇرا», «ءبىلىم», «جۋرناليستيكا» سياقتى اتالىمدار بار. مىسالى, «مەتسەناتتار كلۋبىنىڭ» ارنايى سىيلىعىن ەلىمىزدەگى ساۋساقپەن سانارلىقتاي ساتيريك ايەلدەردىڭ ءبىرى كۇلاش بايدالى دا الدى. ول بۇل سىيلىققا ادەبيەت پەن جۋرناليستيكادا ەتكەن كوپ جىلعى ەڭبەگىنىڭ سىرتىندا, جاقىندا عانا جارىق كورگەن «ۇرى وي» اتتى كىتابى ءۇشىن يە بولدى.
– مەتسەناتتارعا راحمەت! شىعارماشىلىقپەن اينالىسقان ادامداردىڭ قالتاسى ەشقاشان قالىڭ بولعان ەمەس. الەۋمەتتىك جاعىنان قولداۋدى كەرەك ەتەتىنىمىز راس. مەنىڭ قولىما تيەتىن قارجىعا بولاشاق كىتابىمدى شاعارامىن, دەنساۋلىعىمدى تۇزەيمىن. جاقسى ەمەس پە؟ – دەيدى ك. بايدالى قۋانىشىن جاسىرا الماي. سونىمەن قاتار قۋانىش يەلەرىنىڭ قاتارىندا جاس عالىم ينديرا بەيىشەۆا, تەاتر رەجيسسەرى ءاليا سادىقوۆا, قوبىزشى نازگۇل مولداحمەتوۆا, پەداگوگ-حورەوگراف يۋليا پينجەنينا, ەستەلىك كىتابى ءۇشىن ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى پاۆەل داتسەنكو, الدىنان تالاي مۋزىكانت تۇلەپ ۇشقان قارت پەداگوگ ەركىن قوجاحمەتوۆ, جاس جۋرناليس-قالامگەرلەر قۋانىش ەسقابىلوۆ, اسىلان قانعوجين, تاعى باسقالار بار.
بەلگىلى جازۋشى عۇمار احمەتچين «مەتسەناتتار كلۋبى» قازىلار القاسىنىڭ 2000-جىلداردان بەرى تۇراقتى مۇشەسىنىڭ ءبىرى.
– مەتسەناتتىق – تاريحتا بار ءداستۇر. ءبىزدىڭ حالقىمىز تاريحىندا دا ونىڭ تاماشا مىسالدارى بولعان. مۇنى ءبىر جاعىنان رۋحاني سالاداعى تازا ەڭبەكتىڭ تارازىسى دا دەر ەدىم. مىسالى, بيىل «قازىنا» سىيلىعىن العان اۋدارماشى ءابدىراحمان دوستى مەن تالانتتى قالامگەرلەر قاتارىنا قوسامىن, رەسپۋبليكاداعى قارىمدى اۋدارماشىلاردىڭ ءبىرى. ول جاقىندا ءوزىنىڭ ەكى تومدىق اۋدارمالارىن جارىققا شىعاردى. ا.دوس كوپتەگەن قازاق اقىنى مەن جازۋشىسىن ورىس وقىرماندارىنا تانىستىردى. قازىلار القاسى ونىڭ «قازىنا» سىيلىعىن الۋىن ءبىراۋىزدان قولدادى. «قازىنا» سىيلىعى 1 ميلليون 600 مىڭ تەڭگە بولدى, – دەيدى عۇمار عاريف ۇلى.
«مەتسەناتتار كلۋبى» مۇشەلەرىنىڭ قاتارى جىلدان-جىلعا تولىعىپ كەلەدى. بيىلدىڭ وزىندە وعان ون كاسىپكەر مۇشەلىككە ءوتتى. «مەتسەناتتار كلۋبىنىڭ» سىيلىعىن تاپسىرۋ سالتاناتىنا اتىمتاي-جومارتتاردىڭ وزدەرى دە قاتىسادى, قۋانىشتى بىرگە تاماشالايدى. «جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت – نۇرى تاسىسىن» دەگەن عوي, ارحيمەد بەگەجان ۇلى وسى سالتاناتتا جىل باسىنان بەرى 22 وتباسىن باسپانالى ەتكەن «باقىتتى وتباسى» جوباسىنا بەلسەنە قاتىسقان بيزنەس وكىلدەرىنىڭ جەكە-جەكە اتىن اتاپ, ءتۇسىن تۇستەپ ايتتى.
– يگى ىسكە كەتكەن اقشا – شىعىن ەمەس. ءبىز قايىرىمدىلىق شارالارىنا ءۇزىلىسسىز قاتىسىپ كەلەمىز. قوستاناي قالاسىنداعى 8 بالانى جالعىز اسىراپ وتىرعان جانات شاكىروۆاعا جاقىندا عانا 3 بولمەلى جاڭا پاتەر سىيلادىق. ناۋرىز ايىندا تاران اۋدانىنداعى 5 بالاسى بار سميرنوۆتاردىڭ باسپاناسىن جاڭالاپ بەردىك, ەندى قوستاناي اۋدانىنداعى 5 بالا تاربيەلەپ وتىرعان كيمدەر وتباسىنا دا ءۇي سالىپ بەرەمىز دەگەن جوسپارىمىز بار, – دەيدى «بك-ستروي» قۇرىلىس كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى يگور كيم.
– حالقىمىزدا «جاقسىلىق ەككەن العىس ورادى» دەگەن دانالىق بار. ءبىزدىڭ كاسىپكەرلەرىمىز بەن بيزنەس-ارىپتەستەرىمىز حالىقتىڭ ءالجۋاز توپتارىن الەۋمەتتىك قولداۋعا جانە تۋعان جەردىڭ تۇلەۋى ءۇشىن قولعا الىناتىن باسقا دا يگى ىستەرگە بەلسەنە قاتىسا بەرەدى دەپ سەنەمىن, – دەدى ارحيمەد بەگەجان ۇلى سالتاناتتا.
جومارتتىق تا ەڭ جاقسى قاسيەتتەردىڭ ءبىرى. «مەتسەناتتار كلۋبى» بۇل جولى 40-قا جۋىق سىيلىق تاپسىرىپ, اقجارما قۋانىشتارعا كۋا بولدى. سالتاناتتى شارانىڭ سوڭى ۇلكەن كونتسەرتكە ۇلاستى.
قوستاناي
