پرەزيدەنت • 10 ءساۋىر, 2019

قازاقستان پرەزيدەنتىنە كىمدەر ۇمىتكەر بولا الادى؟

3 مين
وقۋ ءۇشىن

19 ناۋرىز كۇنى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان پرەزيدەنتى رەتىندەگى وكىلەتتىلىگىن توقتاتاتىنىن مالىمدەگەن سوڭ زاڭ بويىنشا ەل باسقارۋ تىزگىنى سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆقا تابىستالدى. وسى تاريحي وقيعادان سوڭ قوعام اراسىندا «الداعى سايلاۋعا قانداي كانديداتتار تۇسەدى جانە پرەزيدەنت كىم؟» دەگەن سۇراق تۋىندادى. ساراپشىلار كەزەكتى سايلاۋ كونستيتۋتسياسىنىڭ 41-بابىنا سايكەس 2020 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنىڭ ءبىرىنشى جەكسەنبىسىندە وتەدى دەپ بولجاعان. 9 ءساۋىر كۇنى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ رەسپۋبليكالىق تەلەارنالار ارقىلى ەل حالقىنا ۇندەۋ ارناپ, كەزەكتەن تىس سايلاۋ 9 ماۋسىم كۇنى وتەتىنىن مالىمدەدى. زاڭ بويىنشا پرەزيدەنتىككە ۇمىتكەر بولۋ ءۇشىن قانداي تالاپتار قويىلادى؟

قازاقستان پرەزيدەنتىنە كىمدەر ۇمىتكەر بولا الادى؟

سايلاۋ مەرزىمى بەلگىلەنگەن سوڭ پارتيالار ءوز كانديداتتارىن ۇسىنا باستايدى. سونىمەن, پرەزيدەنتتىك لاۋازىمعا كىمدەر ۇمىتكەر بولا الادى؟

كونستيتۋتسيانىڭ 41-بابى 2-تارماعىنا سايكەس ەل پرەزيدەنتى بولىپ قىرىق جاسقا تولعان, مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەن, قازاقستاندا تۋعان جانە سوڭعى ون بەس جىل بويى تۇراتىن, جوعارى ءبىلىمى بار رەسپۋبليكا ازاماتى سايلانا الادى.


«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 1995 جىلعى 28 قىركۇيەكتەگى N 2464 كونستيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ 54-بابىندا رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنە قويىلاتىن تالاپتار  ناقتى كورسەتىلگەن. ول بويىنشا كانديدات كونستيتۋتسيانىڭ 41-بابىنىڭ 2-تارماعىندا بەلگiلەنگەن تالاپتاردى قاناعاتتاندىرۋعا, مەملەكەتتىك قىزمەتتە نەمەسە سايلانبالى مەملەكەتتىك لاۋازىمداردا كەمىندە 5 جىل جۇمىس ىستەۋى, سونداي-اق كونستيتۋتسيانىڭ 33-بابىنىڭ 2 جانە 3-تارماقتارىنا جانە وسى كونستيتۋتسيالىق زاڭعا سايكەس بەلسەندi سايلاۋ قۇقىعىنا يە بولۋعا تيiس.


ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى كانديداتتىڭ كونستيتۋتسيادا جانە وسى زاڭدا قويىلاتىن تالاپتارعا ساي كەلەتىنىن بەس كۇن ىشىندە انىقتايدى. ول ءۇشىن رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بiرلەستiكتiڭ جوعارى ورگانى وتىرىسىنىڭ كانديداتتى ۇسىنۋ تۋرالى حاتتاماسىنان ءۇزiندi كوشىرمە, كانديداتتىڭ داۋىسقا تۇسۋگە كەلiسiم بەرۋi تۋرالى ءوتiنiشi, كانديداتتىڭ سايلاۋ جارناسىن ەنگىزگەنىن كۋالاندىراتىن قۇجاتى بولۋى ءتيىس.


كانديدات سايلاۋ جارناسىن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ شوتىنا ەنگىزەدى. سايلاۋ جارناسى – ەڭ  تومەن جالاقىنىڭ ەلۋ ەسەلەنگەن مولشەرى.


ەگەر سايلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا ۇمىتكەر رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى بولىپ سايلانسا نەمەسە داۋىس بەرۋ قورىتىندىسى بويىنشا كانديدات 5% داۋىس جيناسا جانە كانديدات قايتىس بولعان جاعدايدا ەنگىزىلگەن جارنا كانديداتقا قايتارىلادى. قالعان جاعدايدا جارنانى قايتارۋ مۇمكىن ەمەس, ول رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كىرىسىنە اينالادى.

پرەزيدەنتتiككە كانديداتتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا سوڭعى ون بەس جىل تۇرىپ جاتقاندىعىن, مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەنىن  ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى انىقتايدى. قازىرگى تاڭداعى ەل پرەزيدەنتىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەنىن انىقتاۋ ءراسىمى بولمايدى.


كونستيتۋتسيانىڭ 41-بابى 1-تارماعى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىن كونستيتۋتسيالىق زاڭعا سايكەس جالپىعا بىردەي, تەڭ جانە توتە سايلاۋ قۇقىعى نەگىزىندە رەسپۋبليكانىڭ كامەلەتكە تولعان ازاماتتارى جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى بەس جىل مەرزىمگە سايلايدى. وسى باپتىڭ 5-تارماعىنا سايكەس ەلۋ پايىزدان استام داۋىس جيناعان كانديدات سايلانادى. ەگەر كانديداتتاردىڭ ءبىر دە ءبىرى كورسەتىلگەن داۋىس سانىن الا الماسا, قايتادان داۋىسقا سالىنادى, وعان كوپ داۋىس العان ەكى كانديدات قاتىسادى.


سونداي-اق 42-باپتىڭ 5-تارماعىنا سايكەس ءبىر ادام قاتارىنان ەكى رەتتەن ارتىق رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى بولىپ سايلانا المايدى. بىراق, بۇل شەكتەۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنە قولدانىلمايدى.


«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىنا سايكەس, پرەزيدەنتتىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋى  پرەزيدەنتتىڭ كەزەكتى سايلاۋى ءۇشىن بەلگىلەنگەن قاعيدالارعا سايكەس وتكىزىلەدى. سايلاۋ ءىس-شارالارىن وتكىزۋ مەرزىمىن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ايقىندايدى.


سوڭعى جاڭالىقتار

ۋىلجىعان ىڭكار سەزىم

تۇلعا • بۇگىن, 08:35

مۇحيت بابا ىزىمەن

تاعزىم • بۇگىن, 08:25

اۋىلدىڭ ىرىسى ورتايمايدى

اۋىل • بۇگىن, 08:10

جارىس كۇندەلىگى

سپورت • بۇگىن, 07:50

تابىس تاپساڭ, «تاۋداي بول»!

كاسىپكەر • بۇگىن, 07:30

تىڭايتقىش الۋدىڭ ىڭعايلى ءتاسىلى

شارۋاشىلىق • بۇگىن, 07:20