«2015 جىلى 14 مامىردا تولە بي اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى ەربول دابەروۆپەن كەلىسىپ, 4200-گە تارتا ءۇي تۇرعىندارىن كوگىلدىر وتىنمەن قامتاماسىز ەتپەكشى بولعان «پاريەۆ» سەرىكتەستىگى جەردىڭ ۇستىمەن ءار ۇيگە كىرگىزۋگە 380 مىڭ تەڭگەگە حاتتاما جاساسىپ, «قازترانسگاز ايماق» اكتسيونەرلىك قوعامىنان تەحنيكالىق شارت الادى. بىراق ونى ەكى جىلدان كەيىنگى 2017 جىلعى 14 ماۋسىمداعى شۋ اۋداندىق سوتىنىڭ وتىرىسىندا «چەرنوۆوي ۆاريانت» دەپ, ەلدى تاعى الدايدى. ءدال سول 14 مامىردا جەردىڭ استىمەن جۇرگىزەمىز, پوليەتيلەن قۇبىرلار بولات قۇبىرلاردان 2-3 ەسە ارزان, ءارى 2-3 ەسە از جۇمسالاتىندىعىنا قاراماستان قىمباتقا تۇسەدى دەپ, ءار ۇيگە 420 مىڭ تەڭگەدەن ەكىنشى حاتتاما جاسايدى. قۋلىقپەن ارتتىرىلعان 40000 تەڭگەنى اۋىلداعى 4200 ۇيگە كوبەيتسەك, 168 ميلليون تەڭگە بولادى ەكەن. كەلىسىمشارت امالىمەن ءار ۇيگە قوسىمشا «قازترانسگازايماق» بولىمىنە تىركەلۋگە تولەنەتىن 40000 تەڭگەدەي قاراجات تاعى دا بار», دەيدى اۋداننىڭ قۇرمەتتى ازاماتى ماكەن ۋاقتەگى.
تۇرعىنداردىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, بۇل ماسەلەلەردەن كەيىن تاعى دا «پاريەۆ» كومپانياسى 2016 جىلى قۇبىرلاردىڭ باعاسى قىمباتتادى دەگەن سىلتاۋمەن ءار ۇيگە گاز كىرگىزۋ باعاسىن 570 مىڭ تەڭگەگە بىردەن قىمباتتاتقان. الايدا حالىق كوگىلدىر وتىنعا قوسىلا قويماعان سوڭ 2016 جىلى ودان 62000 تەڭگەنى الىپ تاستاپ, مەردىگەر باسشىلارى امالسىز ءار ءۇيدى گازداندىرۋ قۇنىن 508000 تەڭگەگە تۇسىرەدى. شۋ قالاسى مەن كورشى اۋىلداردا ءار ءۇيدى گازعا قوسۋ قۇنى 330-350 مىڭ تەڭگە كولەمىندە بولعاندىقتان, باعانىڭ بۇلاي اسپانداۋى جۇرتشىلىق نارازىلىعىن تۋدىرۋدا. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنىڭ بىردەي ەمەس ەكەنىن العا تارتقان اۋىل تۇرعىندارى كوپشىلىكتىڭ بۇل قاراجاتتى تولەي المايتىنىن ايتىپ ماسەلە كوتەرۋدە.
اتالعان ماسەلەگە وراي, م.ۋاقتەگى باستاعان اۋىل تۇرعىندارى جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆكە دە حات جازىپتى. «الايدا 1200-دەي اۋىل تۇرعىندارىنىڭ اكىمگە جازعان ءوتىنىش حاتىمەن تۇرعىندار ارەكەتتەنگەندە, اۋىلدىق وكرۋگ اكىمى ەربول دابەروۆ جانە تاعى دا باسقا اتقامىنەرلەردىڭ ىقپالىمەن «پاريەۆ» سەرىكتەستىگى تۇكپىر-تۇكپىردەگى كوشەلەردىڭ ءبارىن قازىپ تاستاپ, كوپشىلىكتىڭ تالاپ-تىلەگىنە كەدەرگى كەلتىردى. ءوزىمىز تاڭداعان «ەركەبۇلان ي ك» سەرىكتەستىگىنە تولە بي اۋىلىنداعى 4200 ءۇي ورنالاسقان 136 شاقىرىمدىق كوشەلەر مەن اۋلالارعا جەر استىمەن جۇرگىزىلەتىن جۇمىستارىنىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتى بويىنشا 1 ميلليارد 029 ميلليون تەڭگە قاجەت. سوندا ءار ۇيگە 368000 تەڭگەدەن كەلەدى. ال, پاريەۆتىكتەر 1 ميلليارد 491 ميلليونمەن ءار ۇيگە شاققاندا 475000 تەڭگەدەن تالاپ ەتۋدە. «قازترانسگازايماققا» قوسىلۋ ءۇشىن كەلىسىمشارت قۋلىعىمەن سىرتقا شىعارىلعان 40000 تەڭگەمەن سوندا تۇرعىندارعا 515 مىڭ تەڭگەدەن اينالادى. سوندا ءار ۇيگە ايىرما 147000 تەڭگەدەن كەلەدى. قازىرگى كەزدە بۇل دا حالىققا وڭاي ەمەس», دەيدى م.ۋاقتەگى.
تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, «پاريەۆ» مەكەمەسى تەحنولوگيالىق تالاپتاردى دۇرىس ورىنداماي, قۇبىرلاردى قالاي بولسا سولاي ورنالاستىرعاندىقتان, ورتالىق كوشە ماڭىنداعى «جاندوس» دۇكەنىنىڭ الدىندا وتكەن جىلى 11 اقپاندا جارىلىس ورىن العان ەكەن. گازعا قوسىلعان 400-دەي ءۇي قاقاعان سۋىقتا 2-3 كۇندەي جىلۋسىز قالىپتى. سوندىقتان دا تولەبيلىك تۇرعىندار «پاريەۆ» كومپانياسىنىڭ جۇمىسىنان باس تارتىپ, وزگە سەرىكتەستىكپەن جۇمىس ىستەۋگە نيەتتى. الايدا, بۇل دا مۇمكىن بولماي تۇرعان كورىنەدى.
بۇل ورايدا جامبىل وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسى دا كەزىندە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ قاتىسۋىمەن «پاريەۆ» جشس مەن ءار تۇرعىن ءۇي يەسى اراسىندا كەلىسىمشارت جاساۋ جانە ءار ۇيگە گاز تارتۋ قۇنىن 420 مىڭ تەڭگە دەپ بەلگىلەۋ تۋرالى حاتتاما قابىلدانعانىن جانە 2015 جىلدىڭ مامىر ايىندا «قازترانسگازايماق» اق جامبىل وندىرىستىك فيليالى اۋىلدىق وكرۋگ اكىمى ەربول دابەروۆتىڭ سەنىمحاتى نەگىزىندە مەردىگەرگە جوبا بويىنشا تەحنيكالىق شارت بەرگەنىن راستاپ وتىر. باسقارمانىڭ مالىمەتىنشە, 2015 جىلدىڭ ماۋسىمى مەن 2016 جىلدىڭ قاڭتارى ارالىعىندا مەردىگەر ۇيىم 88 ابونەنتپەن كەلىسىمشارتقا وتىرعان جانە 2016 جىلدىڭ تامىز ايىنان باستاپ العاشقى ابونەنتتەر گاز تۇتىنا باستاعان. «2016 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا مەردىگەر ۇيىم اۋىل تۇرعىندارىنا قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ قىمباتتاۋىنا بايلانىستى ءار ۇيگە گاز تارتۋ قۇنىنىڭ 570 مىڭ تەڭگەگە كوتەرىلگەنىن مالىمدەگەن. اۋىلعا گاز كەلتىرەتىن قۇبىر قۇرىلىسىنا 60 مىڭ, اۋىل ىشىندە گاز تاراتۋ قۇبىرلارى قۇرىلىسىنا 390 مىڭ, ۇيگە كىرگىزۋگە 120 مىڭ تەڭگە. كەيىنگى باعامەن 2016 جىلدىڭ قاڭتارى مەن 2017 جىلدىڭ ءساۋىرى ارالىعىندا 22 ابونەنت قانا كەلىسىمشارتقا وتىرعان», دەيدى اتالعان باسقارمانىڭ گازداندىرۋ جانە ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك ءبولىمىنىڭ باسشىسى باقتىباي قىرىقباەۆ.
2017 جىلعى ءساۋىر ايىندا باعانى تومەندەتۋ ماقساتىندا, وبلىستىق بيۋدجەتتەن 251,1 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ, شۋ قالاسى ماڭىنداعى جوعارى قىسىمدى گاز قۇبىرىنان تولە بي اۋىلىنىڭ ىرگەسىنە دەيىنگى ۇزىندىعى 8,7 شاقىرىمدى قۇرايتىن مەردىگەر جۇرگىزگەن جوعارى قىسىمدى گاز قۇبىرى اۋدان اكىمدىگىنىڭ تەڭگەرىمىنە ساتىپ الىنعان. وسى شارادان كەيىن ءار ۇيگە گاز تارتۋ قۇنى 95 مىڭ تەڭگەگە ارزانداتىلىپ, ناتيجەسىندە باعا 475 مىڭ تەڭگەگە توقتاعان. ەندى «پاريەۆ» سەرىكتەستىگى 2017 جىلدىڭ ءساۋىر ايىنان باستاپ, اۋىل تۇرعىندارىنا العاش 100 مىڭ تەڭگە تولەپ, قالعان سومانى 1 جىل ىشىندە ءبولىپ تولەۋ مۇمكىندىگىن ۇسىنعان. سونىمەن قاتار, العاشقى سومانى تولەگەن تۇرعىنعا بىردەن گاز قوسىپ بەرۋگە كەلىسەتىندىگىن مالىمدەگەن. بۇل جەڭىلدىك وتكەن جىلدىڭ باسىندا قايتا قارالىپ, العاشقى تولەم تاعى دا 50 مىڭ تەڭگەگە ءتۇسىرىلىپ, قالعان سومانى تولەۋ مەرزىمى ءبىر جارىم جىلعا ۇزارتىلعان. بۇگىنگى تاڭدا تولە بي اۋىلىندا 4200 ءۇي بار بولسا, سونىڭ ىشىندە 954 ءۇي گاز تۇتىنۋدا ەكەن. «مەردىگەر ۇيىمنىڭ مالىمەتىنە سايكەس, بۇگىنگە جوبا بويىنشا جالپى ۇزىندىعى 136 شاقىرىم قۇبىردىڭ 106 شاقىرىمى جۇرگىزىلگەن. قالعان 30 شاقىرىمنىڭ باسىم بولىگى اۋلالارعا تارتىلاتىن قۇبىرلاردىڭ ەسەبىنەن قالىپ وتىر. قازىرگى ۋاقىتتا تولە بي اۋىلىندا العاشقى تولەم 50 مىڭ تەڭگە, ەندى قالعان سومانى 18 ايعا ءبولىپ تولەۋ ءار ايعا 2 3611 تەڭگەدەن اينالادى», دەيدى باقتىباي قىرىقباەۆ.
ال ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ, باسەكەلەستىكتى جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتىنىڭ جامبىل وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتى 2017 جىلعى 17 قازان جانە 2018 جىلعى 4 قاڭتار ارالىعىندا تولە بي اۋىلى تۇرعىندارىنىڭ ۇجىمدىق ارىزى نەگىزىندە «پاريەۆ» جشس-نە قاتىستى تەكسەرىس جۇرگىزگەن. تەكسەرۋ قورىتىندىلارى بويىنشا, مەردىگەردىڭ 2016 جىل مەن 2017 جىلدىڭ 6 ايىندا 292 ابونەنتتىڭ ەسەبىنەن 4 ميلليون 905 600 تەڭگە نەگىزسىز پايدا تاپقانىن انىقتاعان. ياعني, اتالعان سەرىكتەستىك ءار ابونەنتتەن 16800 تەڭگەدەن تاپقان. اتالعان دەپارتامەنت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى جاندوس ءازىموۆتىڭ ايتۋىنشا, دەپارتامەنت تاراپىنان مەردىگەرگە قاتىستى اكىمشىلىك ءىس قوزعالىپ, ماتەريالدار مەركى اۋداندىق سوتىنا جولدانعان. ال مەركى اۋداندىق سوتى 2018 جىلعى 9 اقپاندا ءىستى قاراۋ ناتيجەسى بويىنشا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق بەلگىلەرى جوقتىعىنا بايلانىستى قاۋلىمەن ءوندىرىستى توقتاتقان. وسىدان كەيىن دەپارتامەنت مەركى اۋداندىق سوتى شەشىمىنىڭ كۇشىن جويۋ تۋرالى تالاپپەن جامبىل وبلىستىق پروكۋراتۋراسىنا جۇگىنىپتى. وبلىستىق پروكۋراتۋرا ءىستى مەركى اۋدانىنا جولداعان. ال اۋداندىق پروكۋراتۋرا نىساننىڭ اياقتالماعاندىعىنا بايلانىستى پروكۋرورلىق اكت ەنگىزۋگە نەگىز جوقتىعىن حابارلاعان.
«مۇنداي ماسەلەلەردى ءبىز ءبىرىنشى ءوز قۇزىرەت شەگىمىزدە قارايمىز. تەرگەۋ-تەكسەرۋ جۇمىستارىن اشامىز. قورىتىندى بويىنشا «پاريەۆ» سەرىكتەستىگىن مونوپولدى ۇلكەن باعا دەپ انىقتاپ, حاتتاما تولتىردىق. نەگىزىنەن اتالعان مەكەمە زاڭدى تۇردە مەركى اۋدانىندا تىركەلگەن. ءوزىمىز گاز تارتۋ قۇنىن 470 مىڭ تەڭگە بولۋ كەرەك دەپ شەشتىك. قازىرگى كەزدە تۇرعىنداردىڭ ۇيىنە دەيىن گازدى كىرگىزىپ بەرۋ قۇنى 458 200 تەڭگە بولادى», دەيدى ج.ءازىموۆ.
تۇرعىندار ءۇشىن تۇيتكىلگە اينالعان گاز تارتۋ ماسەلەسىنىڭ ەندى قاشان شەشىمىن تاباتىنى بەلگىسىز. بيىل ءتورتىنشى جىلعا اياق باسقان كوگىلدىر وتىن داۋى كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنە كۇدىك ۇيالاتۋدا.
حاميت ەسامان,
«Egemen Qazaqstan»
جامبىل وبلىسى
