اڭگىمە بارىسىندا وت اناسى قازاقتىڭ ۇلتتىق تاعامدارىن دايىنداۋدىڭ كەيبىر قۇپيالارىمەن ءبولىستى. ولاردىڭ اراسىندا مەيرامنىڭ باس تاعامى – ناۋرىز كوجەنىڭ رەتسەپتى دە بار. 
قازاق حالقى ءوزىنىڭ قوناقجايلىلىعىمەن ەرەكشەلەنەدى. ءار ءۇي يەسى ءوز قوناعىنا دايىنداعان ۇلتتىق تاعامدار ارقىلى سىي, قۇرمەت كورسەتۋدى ءوز مىندەتى دەپ بىلەدى. ۇلتتىق تاعامدارىمىزدىڭ قۇرامىنىڭ نەگىزىن ەت قۇرايتىندىعى بارشاعا ءمالىم. قازاق حالقى تاعامنىڭ قاي-قايسىنا دا ەتتى مولىنان سالادى عوي.
...گاۋحار تاڭنىڭ اتىسىنان جۇگىرىپ ءجۇر. ەرتە تۇرعان ول نان يلەپ, باۋىرساق ازىرلەپتى. سونداي-اق, قوناقتارىنا ارنالعان سالاتتارى دا, ناۋرىز كوجەسى دايىن. ال ەندى باستى تاعام – ەتتى ازىرلەۋ كەرەك. ونى ۇسىنۋدىڭ بىرنەشە ءتۇرى بار. بۇگىنگى قوناقتارىنا گاۋحار «سىي تاباقتى» تارتپاق. ونى تارتۋدىڭ ەرەكشەلىگى سول – ءار قوناققا وزىنە تيەسىلى جىلىك بەرىلەدى.
««سىي تاباق» دارەجەسى بويىنشا «باس تاباقتان» كەيىنگى ورىندا. ءبىز بۇگىن جۇبايىم ەكەۋمىز ءوز دوستارىمىزدى, قۇربى-قۇرداستارىمىزدى, كورشى-قولاڭدى قوناققا شاقىردىق. ارالاسىپ-قۇرالاسىپ جۇرگەن ۋاقىت ىشىندە ءبىر-بىرىمىزگە باۋىر باسىپ, اعا-قارىنداستارداي بولىپ كەتتىك. ءبىرىمىزدىڭ جاسىمىز ۇلكەن, بىرىمىزدىكى كىشى. سول سەبەپتى بۇگىن قوناقتارىما «سىي تاباق» تارتامىن. ادەپ-عۇرپىمىز بويىنشا جامباستى, اسىقتى جىلىكتى, سۇبەنى, ءتوستى استىم. جامباسپەن بىرگە تاباققا جاۋىرىن, باۋىر جانە دە شۇجىق, قازى مىندەتتى تۇردە سالىنۋى كەرەك. بۇل ەتتىڭ ءبارى – ءبىزدىڭ سوعىم. بۇگىنگە دەيىن جاقسى سۇرلەنىپ تە ۇلگەرگەن», – دەيدى وت اناسى گاۋحار.
بۇل تاباقتاعى ءتوس «كۇيەۋبالاسى», جامباس ء«ىنىسى», اسىقتى جىلىك «اپالارى» ءۇشىن ارنايى اسىلعان.
مىنە, گاۋحار مەن وت اعاسى اسىلحاننىڭ قوناقتارى دا كەلدى. ناۋرىز – جاڭا جىلدىڭ باستالعاندىعىنىڭ عانا ەمەس, قىستىڭ اۋىر كۇندەرىنە ءتوزۋ, قيىن كەزەڭگە قارسى تۇرۋدىڭ بەلگىسى. ءبىر-ءبىرىن ۇزاق قىستان كەيىن كورگەندە قازاق حالقى ەڭ الدىمەن مال-جاننىڭ اماندىعىن سۇرايدى, قۇشاقتاسادى.
قوناقتار كادە-سىيسىز كەلمەپتى. اركىمنىڭ قولىندا ءۇي يەلەرىنە ارنالعان سىيلىقتارى بار. سالت-داستۇرىمىزگە ساي, ەسىكتىڭ تابالدىرىعىن اتتاعان جاس كەلىنشەك شاشۋىن شاشتى.
«شاشۋ – قۋانىش ايعاعى رەتىندە جاسالاتىن ءسالتاناتتى داستۇر. مەرەكە, توي كەزىندە قۋانىش يەلەرىنە كامپيتتەن نە تەڭگەدەن شاشۋ شاشادى. بالالار شاشىلعان تاتتىلەردى مەن تيىنداردى قۋانا-قۋانا تەرەدى. ءبىز شاشۋدان تيگەن تاتتىلەردىڭ ساتتىلىك سىيلايتىندىعىنا سەنەمىز», – دەيدى قوناقتاردىڭ ءبىرى ەلەركە.
قوناقتاردىڭ بارلىعى كەلگەن ەكەن, ەندەشە ىسىلعان ناندى قايناپ جاتقان ەتتىڭ سورپاسىنا سالايىق. شامالى كەپتىرىلگەن ناندى 3-5 مينۋت ءپىسىرۋ قاجەت. وسى تۇستا تۇزدىق تا ازىرلەنەدى.
.JPG)
«سىزدەرگە ەتتى اسۋدىڭ كەيبىر قۇپيالارىن ايتىپ بەرەيىن. نان ەزىلىپ كەتپەس ءۇشىن وعان سۋىق سۋ قۇيىلادى, كەيبىر كەلىنشەكتەر سورپاعا مۇز قوسىپ جاتادى. بۇنى حالقىمىز «تومىرتقالاۋ» دەپ اتاسا كەرەك. ال نان تاباققا جابىسىپ قالماس ءۇشىن ىدىسقا ەڭ الدىمەن تۇزدىقتى قۇيعان دۇرىس. ايتپاقشى, مەن تۇزدىققا ءسابىزدى دە قوسامىن. مەنىڭشە ول تاعامعا ءتاتتى ءدام بەرەتىن سياقتى», – دەپ ءبولىستى اسپازدىق قۇپيالارىمەن گاۋحار.
ناۋرىز كوجەنى گاۋحار ءوز اناسى ۇيرەتكەن رەتسەپت بويىنشا ازىرلەيدى ەكەن.
«مەن دايىندايتىن ناۋرىز كوجەنىڭ قۇرامىندا سۋدان جانە تۇزدان بولەك, سۇرلەنگەن قازى, كۇرىش, قاراقۇمىق, جۇگەرى مەن ۇن بار. وسىنىڭ بارلىعىن جاقسىلاپ ارالاستىرىپ, ءبىر قايناتىپ العاننان كەيىن سۋسىنىما قۇرت قوسىپ پىسىرەمىن. وسىلايشا ونىڭ ءدامى شىعا تۇسەدى. نەگىزى, ناۋرىز كوجەنى قولدا بار ونىمدەردەن دايىنداۋعا بولادى. مەنىڭ انام وسىلاي ىستەيتىن», – دەيدى وت اناسى.
گاۋحار جىل سايىن 19 نەمەسە 20 ناۋرىزدا ارىپتەستەرىنە ءوزى دايىنداعان مەرەكەلىك سۋسىننان ءدام تاتقىزادى ەكەن. مۇنىسىنىڭ داستۇرگە اينالعانىنا دا بىرنەشە جىلدىڭ ءجۇزى بولىپ قالىپتى.
«ادەتتە ناۋرىز كوجەنى مەن ۇلكەن ىدىستا پىسىرەمىن. ناۋرىز مەيرامىنىڭ قارساڭىندا جىل سايىن ءوز ارىپتەستەرىمە ناۋرىز كوجە مەن باۋىرساق دايىنداپ اپارامىن. مەكتەپتە دە مەن ازىرلەيتىن ناۋرىز كوجەنى جاقسى كورەدى. بالالارىمنىڭ سىنىپتاستارى دا جىل سايىن مەنىڭ كوجەمنەن ءدام تاتادى», – دەيدى جانسايا مەن الماتتىڭ اناسى.
ەل اۋزىندا «ناعىز قازاق – قازاق ەمەس, ناعىز قازاق – دومبىرا» دەگەن ءسوز بار. بۇرىنعى زاماندا دومبىرانىڭ قۇلاعىندا وينامايتىن قىز-جىگىتتەر جوق ەدى. قازىرگى تاڭدا بۇل – سيرەك كەزدەسەتىن دۇنيە. الايدا ءبىز بۇگىن تانىسقان ازاماتتاردىڭ بارلىعى دەرلىك ءان-جىرعا جاقىن جاندار دەسە دە بولادى. ءبىز گاۋحاردان اسپازدىق شەبەرلىك ساباعىن الىپ جاتقاندا ءتور ۇيدەن شىققان دومبىرانىڭ سۇيمەلدەۋىندەگى تانىس اۋەندەردى قۇلاعىمىز شالىپ قالدى. بۇل «قازاق ءۆالسىنىڭ كورولى» ءشامشىنىڭ اندەرى ەدى.
گاۋحار دا دوستارىن دومبىرامەن شىرقاعان انىنە ءتانتى ەتتى.
قازاقتىڭ سالت-داستۇرىنە, ادەت-عۇرپىنا دەگەن قۇرمەت گاۋحاردىڭ بويىنا انا سۇتىمەن سىڭگەن. ەندى ول ءوزىنىڭ بار بىلگەنىن 12 جاسار قىزى جانساياعا ۇيرەتۋدە.
«انام ۇيگە كىرگەن ءار قوناقپەن ىرىس كەلەتىنىن ايتاتىن. انامنىڭ بەرگەن تاربيەسىن ءوز قىزىما دا بەرۋگە تىرىسامىن. بالالارىمدى ەڭبەكسۇيگىشتىككە باۋليمىن. قىز دەگەن قوناق قوي. ءبىر كۇنى ول دا قياعا قونىپ, كەلىن اتاناتىن ۋاقىت تا جەتەدى. سوندىقتان وعان بىلگەنىمدى قازىردەن ۇيرەتكەندى دۇرىس دەپ سانايمىن», – دەدى ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز.
ءماتىن: اسەم مىرحايداروۆا
فوتو: ۆلادا گۋك
