ءبىر ايتا كەتەرلىگى, وڭىردە 10 اۋدان بولسا, ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز سۋ جۇيەسى 9 اۋداندا تولىعىمەن شەشىمىن تاپقان. تەك قانا سارىكەمەرلىكتەر اۋىز سۋسىز وتىر. ەلىمىز ازاتتىق العالى بەرى وتىز جىلعا تارتا ۋاقىت وتسە دە, بۇل ماسەلە ءالى كۇرمەۋلى كۇيىندە.
سارىكەمەر اۋىلىنا ارنايى اتباسىن بۇرىپ, جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن كەزدەسكەنىمىزدە ءبارىنىڭ باستى مۇڭى اۋىز سۋ ەكەنىن بايقادىق. ءتىپتى بۇل ماسەلەنىڭ كوپشىلىك تاراپىنان كوتەرىلىپ جۇرگەنىنە دە 15 جىلداي ۋاقىت بولىپتى. بۇگىنگە دەيىن جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ءبارى دە ەسىك الدىنان قۇدىق قازىپ الىپ, سودان شىققان سۋدى ىشۋگە ءماجبۇر. سۋ تەرەڭنەن شىققان ساپالى سۋ بولسا ءبىر ءسارى. وكىنىشكە قاراي, ولاي بولماي تۇر. «سۋ ەسىك الدىنان 5-6 مەتر تەرەڭدىكتەن شىعادى. بىراق تالاي جىلدان بەرى مۇنداعى حالىق قۇم, قيىرشىق تاس ارالاس سۋدى ىشۋگە ءماجبۇر. ءبارىمىز دە سۋدى قايناتىپ, ىدىس تۇبىنە تۇندىرىپ بارىپ ىشەمىز. بۇل − دەنساۋلىققا زيان. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, 30 جىلعا تارتا ۋاقىت بويى حالىقتىڭ كورگەن كۇنى وسى. 2013 جىلى بولۋى كەرەك, اۋىلىمىزعا اۋىز سۋ تارتىلا باستاپ ەدى, سوڭى اياقسىز قالدى. ونىڭ سەبەبى قاراپايىم حالىققا بەلگىسىز», دەيدى اۋىل تۇرعىنى قىدىرالى ورالوۆ.
كوپشىلىكتىڭ ايتۋىنشا, كەلمەسكە كەتكەن كەڭەس وكىمەتىنىڭ كەزىندە بۇل اۋىلدا اۋىز سۋ بولعان ەكەن. ورتالىقتاندىرىلعان سۋ قۇبىرلارى جۇيەلەرى ارقىلى حالىق تىرشىلىك ءنارىن تاتىپ وتىرعان. الايدا كەڭەس وكىمەتىنىڭ قۇلاۋىمەن بىرگە الگى سۋ قۇبىرلارىنىڭ دا توزىعى جەتىپ, اقىرى ىسكە جارامسىز بولىپ قالعان. سودان بەرى سارىكەمەرلىكتەر تازا سۋ كورمەگەنىن ايتادى. وسى اۋىلدا 30 جىلدان بەرى تۇرىپ كەلە جاتقان مەكيا رادجاموۆ تا مۇنداعى كوپشىلىكتىڭ باستى ماسەلەسى باسقا ەمەس, تاپ وسى اۋىز سۋ ەكەنىن جەتكىزدى. «اۋىلدىڭ كىرەبەرىسىندە تەرەڭنەن شىعىپ جاتقان تازا سۋ بار. ول ءبىر نۇكتەدە عانا. ول جەردەن بۇكىل حالىقتىڭ سۋ ءىشۋى مۇمكىن ەمەس. اراسىندا بولماسا, حالىق تا ول جاققا كوپ بارا بەرمەيدى. دۇكەننەن كەيدە ىشۋگە, تاماققا پايدالانۋعا ليترلەپ تازا سۋ ساتىپ الامىز. بىراق ۇنەمى ساتىپ الا بەرۋ مۇمكىن ەمەس. 30 مىڭنان استام تۇرعىننىڭ ءبارىنىڭ جاعدايى بىردەي ەمەس. كەيدە ەسىك الدىنداعى قۇدىق سۋىنان شاي قايناتقاندا شاينەكتىڭ اۋزىنا قۇم تولىپ, سۋ اقپاي قالادى. بارىنەن دە بالالارعا وبال. ءبىراز جىل بۇرىن اۋىلىمىزعا اۋىز سۋ تارتىلماقشى بولىپ, جۇمىس اتقارىلدى. سوندا ءتيىستى باسشىلار كەلىپ, ورتالىقتاندىرىلعان سۋ جۇيەسىن ىسكە قوستىق دەپ لەنتاسىن دا قيعان. بىراق ءۇش-اق كۇن سۋ بولدى. ودان كەيىن تاعى توقتاپ قالدى. سوندىقتان اۋىل حالقىنا تازا سۋ كەرەك», دەيدى ول.
كۇن تارتىبىندەگى كۇردەلى ماسەلەگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قاراجات بولىنسە, قۇبا-قۇپ. ناقتى ايتساق, اتالعان اۋىلعا قۇرىلىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن 3 ميلليارد 816 ميلليون تەڭگە قاجەت ەكەن. جەرگىلىكتى حالىق ەندىگى جەردە تازا سۋ ماسەلەسىنىڭ شەشىلۋىنە ءۇمىتتى. ەگەر بيىلعى بيۋدجەتتە وسى ماسەلە قارالىپ, ءتيىستى شەشىم قابىلدانسا, تالاي جىلعى ءتۇيىندى ماسەلەنىڭ نۇكتەسى قويىلماق. «سارىكەمەر اۋىلىنىڭ حالقىنا ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز سۋ جۇيەسى كەرەك. بۇرىن سۋ قۇبىرلارى ەسكى جۇيەگە قوسىلعان بولاتىن. 2013 جىلى بۇل ماسەلەنى شەشۋگە قارجى بولىنگەن. الايدا, پروكۋراتۋرا ورگاندارى اۋىلدا جەراستى سۋ قورى جوق, سوندىقتان قارجى ءبولۋ نەگىزسىز دەگەن قورىتىندى شىعارىپ, قاراجاتتى كەرى قايتاردى. ەندى اۋدان, اۋىل حالقىنىڭ اتىنان ايتارىم, وسى ماسەلەگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ كەزىندە قاراجات بولىنسە قۇبا-قۇپ بولار ەدى. جالپى, سارىكەمەر اۋىلىنداعى سۋ قۇبىرلارىنىڭ ۇزىندىعى 116,6 شاقىرىمدى قۇرايدى. اۋدان ورتالىعىنا اۋىز سۋ تارتۋ ماسەلەسىنە وراي, وتكەن جىلى جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتار دايىندالىپ, وتكىزىلدى», دەيدى اۋدان اكىمى ءراحماتىلدا راحمانبەرديەۆ.
اۋدان اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە, بىلتىر قوستوبە, كوكتال, تالاس, سەڭكىباي, بايزاق جانە سارىكەمەر اۋىلدارىنىڭ سۋ جۇيەلەرىنە جوبالاۋ سمەتالىق قۇجاتتارى ازىرلەنىپ, مەملەكەتتىك ساراپتامادان وتكىزىلگەن. بارلىق ازىرلەنگەن قۇجاتتار رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قاراجات قاراستىرۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ ينۆەستيتسيا جانە دامۋ مينيسترلىگىنە تاپسىرىلدى. ال كەزىندە جەراستى سۋ قورى جوق دەلىنگەن سارىكەمەر اۋىلى بۇگىندە جەراستى سۋ قورلارى انىقتالعان 6 اۋىلدىڭ قاتارىندا تۇر.
شىنىندا دا كوپشىلىكتىڭ كۇردەلى ماسەلەسى شەشىمىن تاپسا يگى. قيىن ءتۇيىندى تارقاتۋعا قاراجات قولبايلاۋ بولعانىمەن, تۇرعىنداردىڭ اۋىز سۋعا دەگەن ءۇمىتى ءالى سونبەگەن. سونىمەن قاتار, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ جونىندەگى ەسەپ كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى ناتاليا گودۋنوۆانىڭ ەلباسىنا جازعان بيۋدجەت جوباسىنا جۇرگىزىلگەن الدىن الا باعامداۋدىڭ نەگىزگى قورىتىندىلارى تۋرالى اقپاراتىندا حالىق سانى 30 250 ادامدى قۇرايتىن سارىكەمەر اۋىلى سۋمەن جابدىقتالماعانى كورسەتىلگەن. بۇل دا حالىقتىڭ كوڭىلىنە دەمەۋ بولىپ وتىر. ال اۋدان اكىمى ر.راحمانبەرديەۆ اۋىل تۇرعىندارى اتىنان پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارى ابدالى نۇراليەۆ, مۇراتباي جولداسباەۆ جانە قوجاحان جاباعيەۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى باقىتجان ەرتاەۆ سياقتى بىرقاتار حالىق قالاۋلىلارىنىڭ اتىنا وسى جوبانىڭ قۇرىلىسىن قولداپ, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قاراجات بولۋگە ىقپال ەتۋلەرىن سۇراپ حات جازىپتى. ءالى دە بولسا ءالىپتىڭ ارتىن باعىپ وتىرعان قاراپايىم تۇرعىندار جاقسىلىقتان ءۇمىتتى. ازىرگە ءبىر يگىلىگى بولار دەپ ۇمىتتەنگەن حالىق قۇم, قيىرشىق ارالاس سۋدى تۇندىرىپ ءىشىپ, ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى.
بايزاق اۋدانى سۋلى, نۋلى جەر بولعانىمەن, اۋداندا اۋىز سۋ ماسەلەسى تەك سارىكەمەردە ەمەس, بىرقاتار اۋىلداردا دا بار. بۇگىنگە دەيىن اۋدانداعى 43 ەلدى مەكەننىڭ 20-سى عانا اۋىز سۋمەن قامتىلعان. ءبىر تاڭعالارلىعى, تۇرعىندار سانى سارىكەمەر اۋىلىنان الدەقايدا از تۇيمەكەنت, قىزىل جۇلدىز, ديحان, اباي سياقتى اۋىلداردا بۇل ماسەلە وڭ شەشىلگەن. ال وتكەن جىلى اۋدانداعى 4 اۋىلعا اۋىز سۋ جۇيەسى 1 ميلليارد 498 ميلليون تەڭگەگە جۇرگىزىلدى. سونىمەن قاتار, بىلتىر 6 اۋىلعا سۋ تارتۋ ءۇشىن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتار دايىندالعان. بيىل تالاس اۋىلىنا قۇرىلىس جۇمىستارىن باستاۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 218 ميلليون, وبلىستىق بيۋدجەتتەن 24 ميلليون, بارلىعى 242 ميلليون تەڭگە ءبولىندى. الايدا اۋىلداردى اۋىز سۋمەن قامتۋداعى ەڭ ۇلكەن جوبا سارىكەمەر اۋىلى ەكەن.
شيرەك عاسىردان استام ۋاقىت بويى شەشىلمەي كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءمانىسى وسى. كۇن سايىن قۇمدى سۋدى ىدىسقا تۇندىرىپ ءىشىپ, اۋپىرىمدەپ كۇن كەشىپ كەلە جاتقان كوپشىلىكتىڭ كوكەيكەستى ماسەلەسى الداعى ۋاقىتتاردا شەشىمىن تابادى دەگەن ءۇمىت بار.
حاميت ەسامان,
«Egemen Qazaqstan»
جامبىل وبلىسى
بايزاق اۋدانى
سارىكەمەر اۋىلى
