مۇندا شامامەن ءبىر ميلليون جىل بۇرىن قۇلاعان مەتەوريت ديامەترى 13 شاقىرىمدى قۇرايتىن ۇلكەن كراتەر قالدىردى, قازىرگى ۋاقىتتا ول ىرعىز اۋدانىنىڭ تابيعي قورىعى بولىپ تابىلادى. بۇل مەتەوريتتىڭ جەرمەن سوقتىعىسۋى كوپتەگەن يادرولىق بومبا جارىلىسىنىڭ كۇشىنە تەڭ بولدى. ول جەردىڭ گەولوگيالىق قۇرىلىمىن ايتارلىقتاي وزگەرتىپ, جەر بەتىنە سيرەك كەزدەسەتىن تاسقا اينالعان مولليۋسكالار مەن مارجاندار, سونداي-اق تەكتيتتەر - قارا نەمەسە قارا-جاسىل ءتۇستى شىنى ءتارىزدى تۇزىلىمدەر شىعاردى. تەكتيتتەردىڭ بۇل ءتۇرى تەك جامانشىڭ كراتەرىندە كەزدەسەدى.
قازىرگى ۋاقىتتا, بۇل عىلىمي باعىتتا عانا ەمەس, تۋريستىك باعىتتا دا ماڭىزدى ورىن الاتىن ەرەكشە ورىننىڭ جاعدايى ناشار بولۋدا.
«حالىقتىڭ يگىلىگى «قارا ىزدەۋشىلەردىڭ» ولجاسىنا اينالىپ, ۇرلاپ قۇرۋدا. بۇل كراتەردە تابىلعان تاستار ينتەرنەت ارقىلى ساتۋعا قويىلعان, ولاردىڭ باعالارى 30-40 مىڭنان باستالىپ, 500-600 مىڭعا دەيىن جەتەدى. قازىر كەز-كەلگەن ادام سول جەرگە بارىپ, ماشيناعا تاستاردى تولتىرىپ, الىپ كەتە الادى. ەگەر مۇنداي جاعداي جالعاسا بەرسە, ءبىز بار نارسەنى جوعالتىپ الامىز. بۇل ورىن قورعاۋدى قاجەت ەتەدى, بىراق وبلىستىق بيۋدجەت مۇنداي شىعىنداردى كوتەرە المايدى», دەلىنگەن دەپۋتاتتىڭ ساۋالىندا.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, وسىعان بايلانىستى قاراجات قاراستىرا وتىرىپ, جامانشىڭدى ساقتاۋدىڭ ارنايى باعدارلاماسىن ازىرلەپ, ىسكە قوسۋ قاجەت.
«بۇل ورىن جاس عالىمدار ءۇشىن زەرتتەۋ الاڭى بولۋى ءتيىس. تابيعات قورعاۋ بازاسىن سالىپ, وقۋ-ادىستەمەلىك ورتالىق اشۋ ورىندى بولار ەدى. وسى باعىتتاعى جۇمىستى جاقسارتۋ ءالى دە بەلگىسىز كوپتەگەن مينەرالدار مەن تاۋ جىنىستارىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەپ جازادى اسىلبەك سماعۇلوۆ.
ا. سماعۇلوۆ ەلىمىزدىڭ تۋريستىك سالاسىن دامىتۋدىڭ 2023 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارىنا ەنگىزۋ قاجەت ەكەنىن ايتا كەلە, «جامانشىڭ» كراتەرىن ەرەكشە تابيعات قۇبىلىستارىنىڭ ورىندارى كىرەتىن رەسپۋبليكالىق كيەلى وبەكتىلەردىڭ كارتاسىنا ەنگىزۋدى ۇسىنادى.
