15 ناۋرىز، 2012

باقىت قۇشاعىنداعى جاندارمىز

193 رەت كورسەتىلدى

باقىت قۇشاعىنداعى جاندارمىز

بەيسەنبى، 15 ناۋرىز 2012 7:27

قازاق قىزىمەن وتباسى شۋاعىنا بولەنگەن ارميان جىگىتى گەورگي مارگارياننىڭ جۇرەكجاردى پىكىرى وسىنداي

گەورگي مارگاريان – سارچاپەد دەپ اتالاتىن اۋىلدا ومىرگە كەلگەن ارميان جىگىتى. سول اۋىلدا ماۋەلى بايتەرەكتەي جاپىراق جاي­عان ابرام قاريانىڭ وتباسىنداعى 9 بالانىڭ ءبىرى. كا­مە­لەت­كە تولىسىمەن ەڭبەككە ارالاسقان. اكەسىنەن ۇستا­لىق ونەردىڭ، قۇرى­لىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋدىڭ قىر-سىرىنا قانىعا ءجۇ­رىپ، وزىندىك قولتاڭباسىن دا قا­لىپ­تاستىرعان. اكەسى­نىڭ «ادال ەڭبەكپەن تاپقان نان­نىڭ تاتتىلىگى تاڭ­دايىڭنان كەتپەيدى» دەپ ۇدايى ايتاتىن وسيەتىن ءالى كۇنگە جادىنان شىعارماي كەلەدى. مۇنى اكەسىنىڭ اماناتى دەپ تۇسىنەدى. كىندىك قانى تامعان اۋىلىنان، ءتالىم-تاربيە العان وتباسىنان الىس­قا ۇزاپ شىق­قان­دا دا سول اماناتقا ادال بولۋدى ماقسات تۇتتى.

 

بەيسەنبى، 15 ناۋرىز 2012 7:27

قازاق قىزىمەن وتباسى شۋاعىنا بولەنگەن ارميان جىگىتى گەورگي مارگارياننىڭ جۇرەكجاردى پىكىرى وسىنداي

گەورگي مارگاريان – سارچاپەد دەپ اتالاتىن اۋىلدا ومىرگە كەلگەن ارميان جىگىتى. سول اۋىلدا ماۋەلى بايتەرەكتەي جاپىراق جاي­عان ابرام قاريانىڭ وتباسىنداعى 9 بالانىڭ ءبىرى. كا­مە­لەت­كە تولىسىمەن ەڭبەككە ارالاسقان. اكەسىنەن ۇستا­لىق ونەردىڭ، قۇرى­لىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋدىڭ قىر-سىرىنا قانىعا ءجۇ­رىپ، وزىندىك قولتاڭباسىن دا قا­لىپ­تاستىرعان. اكەسى­نىڭ «ادال ەڭبەكپەن تاپقان نان­نىڭ تاتتىلىگى تاڭ­دايىڭنان كەتپەيدى» دەپ ۇدايى ايتاتىن وسيەتىن ءالى كۇنگە جادىنان شىعارماي كەلەدى. مۇنى اكەسىنىڭ اماناتى دەپ تۇسىنەدى. كىندىك قانى تامعان اۋىلىنان، ءتالىم-تاربيە العان وتباسىنان الىس­قا ۇزاپ شىق­قان­دا دا سول اماناتقا ادال بولۋدى ماقسات تۇتتى.

– سەكسەنىنشى جىلداردىڭ ورتاسىندا اعاممەن ءبىر­گە رەسەيدىڭ كوستروما وبلىسىندا جۇمىس جاسادىم. سول كەزدە اكەمنىڭ ايتقان سوزدەرىن جادىمنان شى­عار­عان ەمەسپىن. ادال جۇمىس جاساۋدى ويلادىم.  كوسترومانىڭ، اسىرەسە، شاريا قالاسىنىڭ تابيعاتى دا، كليماتى دا تەز ۇيرەنە قوياتىنداي ەمەس. وسى قالادا جاستىقتىڭ جارقىن كۇن­دەرى ءوتتى. كوپ دوستار تاپتىم. كوپ ۇلتتىڭ وكىلدەرى­مەن تانىستىم. سونىڭ ىشىنەن قازاق قىزى گۇلايىم­مەن تانىستىعىم دوستىققا ۇلاستى. بالكىم، ءبىزدى تاعدىر تابىستىرعان شىعار – دەپ وتكەن كۇندەرىن ەرەك­شە ءبىر ساعىنىش­پەن ەسكە الادى گەورگي مارگاريان.

اتىراۋ توپىراعىنان ءنار العان، مادەندەي اكەنىڭ وتباسىنداعى 6 ۇلدىڭ ورتاسىندا قوس گۇلدىڭ ءبىرىن­دەي بولىپ جەلكىلدەي وسكەن گۇلايىمنىڭ شاريا قالا­سىنا كەلۋىنىڭ وزىندىك سەبەبى بار. گۇلايىم مەكتەپ بىتىرىسىمەن مەدبيكە بولسام دەگەن ارمان جەتە­گى­مەن اتىراۋداعى مەدۋچيليششەگە قۇجاتىن وتكىزەدى. ەمتي­حان­نىڭ ءبارىن جاقسى باعاعا تاپسىرعانمەن، كونكۋرستان سۇرىنەدى. دۇرىسىن ايتقاندا، ونى ادەيى ءسۇ­رىن­دىرەدى. نە ىستەۋ كەرەك؟ بالا كۇنىنەن اكەسىنىڭ ايت­قانىن ەكى ەتپەيتىن ەدى. بۇل جولى دا اياۋلى اكەسىنىڭ كەڭەسىنە قارسى بولمادى. ءسويتىپ، اكەسىمەن بىرگە كوس­ت­روماداعى قۇرىلىس ينستيتۋتىنا قۇجات تاپسىرماق ماق­ساتپەن بۇرىن كورمەگەن بەيتانىس قالاعا جول تارتتى. الايدا، وقۋ ورنىنا كەشىگىپ جەتتى. تەك ينستيتۋت رەك­تورى­نىڭ: «قۇجات قابىلداۋدىڭ مەرزىمى اياقتال­دى. قىزىڭىزدىڭ اتتەستاتتاعى باعالارى جاقسى ەكەن. دايىندىق بولىمىندە وقىسىن، ينستيتۋتتىڭ زەرتحاناسىنا جۇمىسقا ورنالاستىرامىن»، دەگەنىن اكەسى دە، ءوزى دە كوڭىلگە مەدەۋ تۇتادى. وسىلايشا، كوسترومادا گۇلايىمنىڭ ستۋدەنتتىك كۇندەرى باستالعان ەدى.

– ينستيتۋتتا جاقسى وقىدىم. مەكتەپتە قازاقشا وقى­­­سام دا، ينستيتۋتتا ۇشتىك الىپ كورمەپپىن. ءتۇرلى سىز­­­بالاردى سىزۋعا دا شەبەر ەدىم. ءبارىبىر كوڭىلىم مە­دي­­تسيناعا اۋا بەردى. ينستيتۋتتىڭ سوڭعى كۋرسىن ءبىت­ى­رۋ­گە جارتى جىل قالعاندا وقۋدى تاستادىم. گازەتتەن شاريا قالاسىنداعى مەدۋچيليششەگە قۇجات قا­بىلداپ جات­قانىن وقىپ، سوعان بارۋدى ۇيعاردىم، – دەيدى گەورگي­دىڭ جارى گۇلايىم مارگاريان. – كىم بىلەدى، تاعدىر مەنى گەورگيمەن تابىستىرۋ ءۇشىن شارياعا بارۋعا بۇرعان شىعار؟

ءيا، ءبىرى ارمەنيادان، ەكىنشىسى قازاقستاننان كەلگەن ەكى جاس وسى قالادا تانىستى. گۇلايىم وسى قالا­داعى مەدۋچيليششەگە ەمتيحانسىز قابىلدانعان ەدى. ال گەورگي قۇرىلىستا جۇمىس جاساپ ءجۇردى. ءبىر-ءبىرىن ۇناتقان قوس عاشىقتىڭ دوستىعى ماحابباتقا ۇلاستى. ءسويتىپ، ەكەۋىنىڭ نەكەسى 1987 جىلى ءدال وسى شاريا قالاسىندا قيىلدى. ەكەۋى دە ءالى كۇنگە شاريا قالاسىن ساعىنىشپەن ەسكە الادى. «شاريا – ءبىز ءۇشىن بالاۋسا ماحابباتىمىز باستاۋ ال­عان، ۇلكەن ومىرگە بىرگە قادام باسقان قالا» دەيدى 25 جىلعا جۋىق جۇبى جازىلماعان گەورگي مەن گۇلايىم.

– ءار اتا-انا بالاسىنىڭ ابىرويلى، باقىتتى بول­عانىن قالايدى. مۇمكىن بولسا، ءوز ۇلتىنىڭ قىزىمەن، نە جىگىتىمەن باس قوسقانىن قۇپ كورەدى. بىراق، جۇرەككە ءامىر جۇرمەيدى عوي. گۇلايىم يبالىعىمەن، تاربيە­لىگى­مەن، ەرەكشە ءبىر قىلىعىمەن باۋراپ الدى، – دەيدى گەورگي. – اكەمە قازاق قىزىنا ۇيلەنەتىنىمدى ايتتىم. اكەم – ارىدەن ويلايتىن ەرەكشە جان. انام دا سونداي. « ۇلىم، دەدى اكەم. ەگەر ەكەۋىڭ ءبىر-بىرىڭمەن تاتۋ بولساڭدار، ءبىر-ءبىرىڭدى جۇرەكتەرىڭمەن ۇعىنا ال­ساڭدار، قارسىلىعىم جوق. ونىڭ اتا-اناسىن، باۋىرلارىن، ەلىن سىيلاۋىڭ قاجەت. وسى ايتقانىمدى ەسىڭ­دە ۇستاپ، مەنى ۇياتقا قالدىرمايتىن بولساڭ، سەنىڭ تالابىڭدى قولدايمىن» دەدى ارقامنان قاعىپ. نە­كە­مىزدى شاريادا قيدىرىپ، سول قالادا جاستار تويىن جا­سا­دىق. ءبىزدىڭ وتباسىمىزدا 7 قىز، 2 ۇل بار. اكە-شەشەم گۇلايىمدى سەگىزىنشى قىزى رەتىندە قابىلدادى.

گۇلايىمنىڭ ايتۋىنشا، مادەن قاريا دا بالا­لارى­نىڭ تالابىن ۇدايى قولداپ وتىرادى ەكەن. ا­ل­عاشىندا ارميان جىگىتىمەن تۇرمىس قۇرماققا بەكىن­گەن گۇلايىمنىڭ ءۋاجىن ءۇنسىز تىڭداپتى. ارينە، اناسى قازاقتىڭ ءبىر جىگىتىنە جولىعارسىڭ دەگەن عوي. كىش­كەنە كۇنىنەن جانىنا جاقىن تارتقان اكەسى ەكى كۇننەن سوڭ «اينالايىن، قىزىم، ادامنىڭ تاعدىرىمەن وي­ناۋ­عا بولمايدى. باعىڭدى بايلاۋعا حاقىم جوق. ءوز­دەرىڭ سولاي ۇيعارساڭدار، سەندەردىڭ باقىتتى وتباسى بولۋلارىڭا تىلەكشىمىن» دەپ باتاسىن بەرىپ، قىزى­نىڭ ماڭدايىنان ءسۇيىپتى.

قازىر گەورگي مەن گۇلايىم اتىراۋ قالاسىندا تۇ­را­دى. راس، 1995 جىلى گەورگيدىڭ تۋعان اۋىلى – سار­چاپەدتە تۇردى. ەكەۋى دە سوندا جۇمىسقا ورنالاستى. ومىرگە ىڭگالاپ ۇلى ارۋتيون، قىزى سيۋزاننا كەلدى. قوس نارەستەنىڭ بىلدىر-بىلدىر ءتىلى، ءتاي-ءتاي قادامى گەورگيدىڭ اتا-اناسىنىڭ كوڭىلىن كوتەرىپ، قۋانىشىن ۇلعايتىپتى. «اتام دا، ەنەم دە مەنىڭ اتىمدى ەشقا­شان اتاعان ەمەس. ۇنەمى «قىزىم» دەپ وتىرادى. ەنەم 1996 جىلى ومىردەن ءوتتى. سول كىسىگە قۇرمەتىمىزدىڭ بەل­گى­سى رەتىندە كىشى قىزىمىزدى اجەسىنىڭ اتىمەن سوبينار دەپ اتادىق. ال اتام 84 جاستا. سوڭعى جىلدارى گەور­گيدىڭ اۋىلىنا بارعان سايىن اتام «نازار­باەۆ­تىڭ قىزى كەلدى» دەپ ءىلتيپات ءبىلدىرىپ وتىرادى. «قا­زاق­ستاننىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاق­تىڭ باعىنا تۋعان ادام عوي. ول قازاقستاندى، قازاقتى الەمگە تانىتتى. بارلىق ەلدە ول تۋرالى تەك جاقسى پىكىر ايتىلادى. ول جايىندا تەك جاقسى ءسوز ەستيمىز. سولاي بولا بەرسىن!» دەپ وتىرادى ەرەكشە ءبىر تول­قى­نىسپەن. قازاقستان تۋرالى، ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز تۋرالى وسىنداي جىلى ءسوز ەستىگەندە، كوڭىلىم ءبىر مار­قايىپ قالادى»، دەيدى گۇلايىم ارمەنياعا بارعان ساپارىنان سىر تارقاتىپ. مارگارياننىڭ وتباسىندا ءبىر ۇل، ەكى قىز جەلكىلدەپ ءوسىپ كەلەدى. ۇلكەنى – ارۋتيون، اتىراۋ مۇناي جانە گاز ينستيتۋتىن ۇزدىك بىتىرگەن مامان. بۇل كۇندەرى كاسپي تەڭىزىندەگى «قاشاعان» كەنى­شىن يگەرۋگە اتسالىسىپ جاتىر. ال سيۋزاننا – اتىراۋ مۇناي جانە گاز ينستيتۋتىنىڭ IV كۋرس ستۋدەنتى. كىشى قىزى سوبينار اعىلشىن ءتىلىن تەرەڭدەتىپ وقىتا­تىن تەح­­نيكالىق گيمنازيادا وقيدى. ءبىر ەرەكشەلىگى، گەور­گيدىڭ بالالارىنىڭ ءبارى دە قازاق ءتىلىن مەڭ­گەر­گەن. ءبارى دە قازاقشا سويلەيدى، ءتىپتى ءان دە ايتادى. ال سوبينار قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپان­دەرىنە ەشكىمنىڭ كومەگىنسىز دايىندالادى ەكەن. ايت­قان­داي، گەورگيدىڭ ءوزىنىڭ دە قا­زاقشادان «بىرقاق­پايى» بار. كەيدە اندەتىپ جىبە­رە­تىنى بار. گەورگي «قازترانسويلدا» كولىك جۇرگىزەدى، ال گۇ­ل­ايىم كومەك سۇراعاندارعا زاڭدىق كەڭەس بەرەدى. گۇل­ايىم دا ارميان تىلىندە ەركىن سويلەي الادى.

– مەنىڭ وتباسىمنىڭ قازاقستاندا تۇرعانىنا 20 جىلعا جۋىقتادى. ونىڭ ۇستىنە قازاققا كۇيەۋ بالامىن عوي. گۇلايىمعا ۇيلەنگەندە، ونىڭ اتا-اناسى، باۋىرلارى مەن اعايىندارى كەۋدەمنەن يتەرگەن جوق. كەرىسىنشە، مەنى جىلى شىرايمەن قابىلدادى. قازاق­تىڭ كەڭپەيىلىن كورسەتتى. قوناقجاي ەكەنىن تانىتتى. قازىر تۇراقتى جۇمىسىم بار. وسىندا باسپانا دا بار. اتىراۋ مۇناي جانە گاز ينستيتۋتىن سىرتتاي ءبىتىرىپ الدىم. دەمەك، مەنىڭ ەكىنشى ماماندىعىم بار. گۇل­بانۋ­مەن شاڭىراق كوتەرگەنىمىزگە كەلەر جىلى شيرەك عاسىر بولادى. از با، كوپ پە، بىلمەيمىن، بىراق ءبىز – باقىتتى جان­دارمىز! بىزگە ەلىمىزدىڭ تىنىش­تىعى­نان، وتبا­سى­نىڭ باقىتىنان، بالالارىمىزدىڭ الاڭسىز ءبىلىم الىپ، جۇمىسقا ورنالاسقانىنان باسقا ەشتەڭە قاجەت ەمەس، –دەيدى قازاق قىزى گۇلبانۋمەن بىرگە وتباسى شۋاعىنا بولەنگەن ارميان ۇلتىنىڭ وكىلى گەورگي مارگاريان.

جولداسبەك شوپەعۇل.

اتىراۋ وبلىسى.

سوڭعى جاڭالىقتار

«شىڭىراۋ» شىڭعا شىقسىن

ونەر • بۇگىن، 00:18

تىڭ تاسىلدەردىڭ ءتيىمدى تۇسى كوپ

مەديتسينا • بۇگىن، 00:14

پاسپورت

رۋحانيات • كەشە

جەكە پەسا جازۋعا لايىق

رۋحانيات • كەشە

انا مەيىرىمى

قوعام • كەشە

دوللار ارزاندادى

قارجى • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار