ادەبيەت • 29 قاڭتار, 2019

كاكىش ۇلى قادىرى

780 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاق ادەبيەتى تاريحى مەن سىنىنىڭ تاريحىن زەردەلى زەرتتەگەن ايتۋلى عالىم تۇرسىنبەك كاكىش ۇلى تۋرالى پروفەسسور جاندوس سماعۇلوۆتىڭ عۇمىرنامالىق كىتابىن پاراقتاپ وتىرعاندا وقىمىستىنىڭ بۇكىل ءومىر جولى كوز الدىڭنان وتەدى.

كاكىش ۇلى قادىرى

بۇل جيناقتا ونىڭ بالالىق شاعىنان باستاپ ازاماتتىق قا­لىپتاسۋ كەزەڭى, عىلىم سالا­سىنداعى ىزدەنىستەرى, سونىڭ ناتي­جەسىندە تالانتىمەن تانىلۋى, اردىڭ ءىسى سانالاتىن ادەبيەتتەگى نەبىر داۋ-دامايلاردا شىنايى پىكىرىن جەتكىزىپ, جەتەلىلىك تا­نىتقان ساتتەرى, ادالدىقتىڭ تۋ­ىن كوتەرە ءجۇرىپ شىققان بيىگى, ساكەنتانۋعا قوسقان ۇلەسى, تۇل­عالىق دارەجەگە جەتكەن ءومىر جو­لى قامتىلعان.

عالىمنىڭ عىلىم جولىنداعى جەتكەن بيىگى از ەمەس. ايتسە دە مۇنى تاعى دا ءوز پىكىرىمەن اي­قىنداي تۇسەلىك. «ادال ەڭبەكپەن الاتىن اتاقتىڭ ءبارىن الدىم, ال قۋلىق-سۇمدىقپەن, سايلاۋمەن كەلەتىن اتاقتار مەندە جوق. سولاردى المادىم دەپ ونشا باسىم دا اۋىرمايدى», دەگەن ەكەن.

اقيقاتىندا پروفەسسور تۇر­سىنبەك كاكىش ۇلىنىڭ عىلىم جولىندا كورگەن قيىندىقتارىنىڭ دا از ەمەستىگىن كىتاپ اۆتورى جان-جاقتى كورسەتكەن. اي­تا­لىق, قا­زاقتىڭ ۇلى جازۋشىلارى مۇح­تار اۋە­زوۆتىڭ جو­عارى با­عاسىن الىپ, عىلىمي جۇ­مىسىن قور­عاۋ كەزىندە ءسابيت مۇقانوۆتىڭ وپپونەنت بولىپ, ونىڭ ادەبيەت تاريحىن زەرتتەۋدەگى ەڭبەكتەرىن جوعارى باعالاۋى, كورنەكتى ادە­بيەتتانۋشىلار ە.ىسمايىلوۆ پەن ن.عابدۋلليننىڭ ارقاشان زەرت­تەۋ جۇمىستارىنا باعىت-باع­دار بەرىپ وتىرۋى زەرتتەۋ جو­­­لىنداعى العىرلىعىن بىلگەن­دىكتەن بولسا كەرەك.

ادەبيەت تاريحى مەن سىن­نىڭ تاريحىن زەرتتەي ءجۇرىپ, ساكەن سەيفۋللين اقتالعان جىلداردان كەيىن, ول تۋرالى وننان استام كىتاپ جازۋى, ءسويتىپ ساكەنتانۋعا قوماقتى ۇلەس قوسۋى, ءسابيت مۇقانوۆتىڭ, وزگە دە قا­لامگەرلەردىڭ شىعارمالارىنا تە­رەڭ تالداۋ جاساۋى, زا­مان بول­مىسىن ايقىن بەرۋى زەر­دە­لى عالىمنىڭ ەڭبەكقور­لىعىن كورسەتەدى.

عۇمىرنامالىق كىتاپتاعى الۋان ءتۇرلى كەزەڭدەردىڭ وقيعاسىن عۇلاما عالىمنىڭ ءومىر جولىنا, ەڭبەكتەرىنە سۇيەنە وتىرىپ تالداۋ وزگە ازاماتتاردىڭ پىكىرلەرىن ەسكەرۋ ارقىلى جان-جاقتى كورىنەدى.

ءسوز تۇيىنىنە كەلسەك, مۇحتار اۋەزوۆ ونىڭ عىلىمي ەڭبەگىنە توقتالعاندا بۇرا تارتپاي: «دۇ­رىس ىستەگەنسىڭ. ەستى ادام سولاي جاساعانى ءجون. اسىرەسە, ءبارىن ءوزىم تاپتىم, ءوزىم ايتتىم دەپ كەۋدە سوعار كوكە قىرتتار كوبەيىپ بارادى. ەشكىمگە ەلپىلدەمەي, جالىنىپ-جالباڭداماي جۇرگە­نىڭە سىرتتاي ريزا ەدىم, مىنا پىكىرلەرىڭ قوماقتى ەكەن, شىراعىم. ەشكىمنەن يمەنبە, جاقتاۋشى بولماسا دا, قالىس قالاتىنىنا سەنە بەر, ۇندەمەيدى ەشكىم دە», دەپتى. وسىنىڭ ءوزى تۇرسىنبەك كاكىش ۇلىنىڭ بۇكىل بەينەسىن دايەكتەپ تۇر ەمەس پە؟ ال ءسابيت مۇقانوۆ ديسسەرتاتسياسىنا جەتەكشىلىك جاساپ, ءتۇيىن ءسوزىن ايتقاندا: «عىلىمعا كەلە­تىندەر وسى تۇرسىنبەكتەي بولا­تىن بولسا, اتاق-دارەجەنى قينال­ماي-اق بەرە بەرىڭدەر», دەگەن.

مىنە, عالىمنىڭ عۇلا­مالار­دان العان باتاسى وسىلاي بولسا, مىنا كىتاپ سونى ايداي ايقىن كورسەتىپ, قازاق عىلىمىنا وزىندىك ۇلەس قوسقان تۇلعانىڭ بولمىسىن جان-جاقتى اشقانىمەن ايرىقشا.

سۇلەيمەن مامەت,

«Egemen Qazaqstan» 

سوڭعى جاڭالىقتار

قاۋقارلى قۇس فابريكاسى

ەكونوميكا • بۇگىن, 09:05

تالاپ پەن تاجىريبە

جۇمىسشى ماماندىقتار جىلى • بۇگىن, 08:55

قازاق تويىنىڭ تولقۇجاتى

رۋحانيات • بۇگىن, 08:53

ءبىر تاۋلىكتە – 8,3 ميلليون دانا

عالام عاجاپتارى • بۇگىن, 08:45

تالىمگەر ءتالىمى

قوعام • بۇگىن, 08:38

تابىل ق ۇلىياس قازىناسى

قوعام • بۇگىن, 08:30

ەڭ ۇلكەن كىتاپ دۇكەنى

عالام عاجاپتارى • بۇگىن, 08:23

سىر سۇلەيلەرىنىڭ سارقىتى

رۋحانيات • بۇگىن, 08:18