حالىقارالىق Fitch Ratings رەيتينگ اگەنتتىگىنىڭ ەسەبى بويىنشا الەم ەلدەرىنىڭ مەملەكەتتىك قارىز كولەمى 2018 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي 66 ترلن دوللارعا (نارىقتىق ۆاليۋتا باعامى بويىنشا) ءوسىپتى. بۇل 2007 جىلداعى كورسەتكىشتەن ەكى ەسەگە ارتىق جانە جاھاندىق ءىجو-ءنىڭ 80 پروتسەنتىنە تەڭ.
ايتا كەتەرلىگى, 2012 جىلدان بەرى دامىعان ەلدەردەگى مەملەكەتتىك قارىز بەرەشەك 50 ترلن دوللاردى قۇراعان. دەسە دە, بۇل قاراجاتتىڭ كولەمدىلىگىنە قاراماستان, ەكونوميكاسى قالىپتى ەلدەردىڭ قارىز الۋ دەڭگەيى تۇراقتى سانالادى. ويتكەنى ولاردىڭ العان قارىزدى قايتارۋعا مۇمكىندىكتەرى بار, بۇل ىستە قارجىلىق جۇيەلەرى تولىقتاي قالىپتاسقان. ال دامۋشى ەلدەردەگى مەملەكەتتىك قارىز اتالعان ۋاقىتتا 10 ترلن دوللاردان 15 ترلن دوللارعا جەتىپ وتىر. اسىرەسە سوڭعى جىلدارى تاياۋ شىعىس پەن سولتۇستىك افريكا ايلاعىندا مەملەكەتتىك قارىز ەداۋىر ارتقان. سونىمەن قاتار ساحارادان وڭتۇستىككە قاراي ورنالاسقان ەلدەردە دە قارىز الۋ قارقىنى بايقالادى. دەگەنمەن بۇل قۇرلىقتارداعى مەملەكەتتەرگە جالپى بورىشتىڭ از عانا بولىگى تيەسىلى. ياعني, ءار وڭىرگە 1 ترلن دوللارعا جەتپەيتىن كولەمدە قاراجات بەرىلگەن.
Fitch تاۋەلسىز رەيتينگتەرىنىڭ جاھاندىق باسشىسى دجەيمس ماككورماكتىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى جىلدارى مەملەكەتتىك قارىز دەڭگەيى جوعارىلاعان. سونىڭ سالدارىنان پروتسەنتتىك ۇستەمە كوتەرىلەدى, قارجىلىق شارتتار قاتاڭدايدى. بۇل ۇدەرىس ءوز كەزەگىندە كوپتەگەن مەملەكەتتەردىڭ مۇمكىندىگىن شەكتەيدى.
مەملەكەتتىك قارىز الۋ بويىنشا ەڭ سەنىمدى ەلدەردى انىقتايتىن «ااا» جوعارى رەيتينگىنە الەمنىڭ 11 مەملەكەتى كىرەدى. ولاردىڭ ۇلەسىندە جوعارىدا اتاپ وتكەن 66 ترلن دوللاردىڭ 40 پروتسەنتى تيەسىلى. قارىز بەرۋگە بولاتىن سەنىمدى مەملەكەتتەردىڭ جالپى كورسەتكىشى 2012 جىلدان بەرى بىرقالىپتى مەجەدە ساقتالىپ وتىر. «ااا» رەيتينگىندە كوش باستاعان اقش-تىڭ 21 ترلن دوللار مەملەكەتتىك قارىزى بولسا دا, بۇل سوماعا جىل سايىن 1 ترلن دوللار قوسىلىپ وتىرسا دا, قۇراما شتاتتار ەڭ سەنىمدى مەملەكەت سانالادى. ۇزدىك ۇشتىك قاتارىندا جاپونيا (12 ترلن دوللار) مەن قىتاي (6 ترلن دوللار) بار. ەكونوميكاسى تۇراقتى گەرمانيا, فرانتسيا, ۇلىبريتانيا, يتاليا سىندى ەلدەردىڭ بەرەشەگى 2,4-2,7 ترلن دوللار كولەمىندە ساقتالعان.
ەركەجان ايتقازى,
«Egemen Qazaqstan»
