سالىقتىق بەرەشەكتىڭ قيسىنسىز بەينەتى
بايانداماشى ءا.سمايىلوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارى بىلتىر 22 ملن قىزمەت كورسەتكەن. ەندى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ءارى قاراي وڭتايلاندىرۋ جانە اۆتوماتتاندىرۋ ماقساتىندا ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا دەڭگەيىندە جول كارتالارى بەكىتىلگەن. سونداي-اق قىزمەتتەردىڭ كوبىن ەلەكتروندىق ۇكىمەت پورتالىنا شىعارۋ كوزدەلىپ وتىر. اتالعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە 2025 جىلعا قاراي قارجى مينيسترلىگى قىزمەتتەرىنىڭ 95 پروتسەنتى ەلەكتروندىق فورماتتا كورسەتىلەتىن بولادى.
قارجى ءمينيسترى كوپ ۇزاتپاي, ياعني 2019 جىلدىڭ سوڭىنا تاياۋ سالىق تولەۋ جۇيەسى بىرىڭعاي ەلەكتروندىق ءاميان ارقىلى جۇزەگە اساتىندىعىن اتاپ ءوتتى. بۇل جاڭاشىلدىققا ەستونيانىڭ تاجىريبەسى وڭتايلى سانالعان.
– وندا سالىق تولەۋشىلەر سالىقتى ءبىر رەكۆيزيتكە تولەيدى. سوسىن سول سوما جەكە تۇلعالاردىڭ بارلىق سالىقتارى بويىنشا اۆتوماتتى تۇردە تارايدى. وسىعان سايكەس, قارجى مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرى 2019 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي بىرىڭعاي ەلەكتروندىق اميانعا تۇسكەن سالىق تولەمدەرىن وزدەرى شوتتار بويىنشا تاراتادى. سالىقتاردى قاتە تولەۋدى بولدىرماۋ ناتيجەسىندە تولەم قۇجاتتارىنىڭ سانى قىسقارتىلادى, انىقتالماعان تولەمدەر مەن نەگىزسىز ايىپپۇلدار الىنىپ تاستالادى, ينكاسسالىق وكىمدەر سانى قىسقارتىلادى, سالىق تولەۋشىلەردىڭ ۋاقىتى ۇنەمدەلەدى, – دەدى قارجى ءمينيسترى.
ەندى وسىعان بايلانىستى ەلەكتروندىق ءاميان ارقىلى سالىقتاردى تولەۋدىڭ بىرىڭعاي سەرۆيسىنە ءوتۋ ءۇشىن اقپاراتتىق جۇيەنى پىسىقتاۋ جانە دەرەكتەر بازاسىن وزەكتەندىرۋ قاجەتتىلىگى تۋىنداپ وتىر.
ءا.سمايىلوۆ تسيفرلى تەحنولوگيالار تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى ايتقانىمەن, دەپۋتاتتار سوڭعى 4 جىلدان بەرى وڭ شەشىمىن تاپپاي وتىرعان ماسەلەلەردى قوزعادى. اتاپ ايتقاندا, دەپۋتات گۇلجان قاراعۇسوۆا حالىق اراسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنىڭ كەمشىندىگىنەن ازاماتتار سالىق بەرەشەكتەرىنە بايلانىستى شەكتەۋلەردى تەك بانكتەر مەن اۋەجايلاردا عانا ءبىلىپ جاتاتىندىعىن العا تارتتى. وعان قوسا اتالعان مالىمەتتەر كوپ جاعدايدا قاتە بولىپ شىققان.
– جىلجىمايتىن م ۇلىك نىساندارى, كولىك پەن جەر تەلىمىنە بايلانىستى مالىمەتتەر ۋاقىتىندا جاڭارتىلمايتىندىقتان, ونىڭ زاردابىن سالىق تولەۋشىلەر تارتىپ كەلەدى. سونىڭ كەسىرىنەن كوپتەگەن ادام ەڭبەك دەمالىسى كەزىندە ەل اۋماعىنان تىس جەرگە شىعۋدا, بانكتەردەن ەسەپشوت اشۋدا, نەسيە راسىمدەۋدە كەدەرگىلەرگە تاپ بولىپ, ۋاقىتتارىن جوعالتادى. سالىقتى ۋاقىتىندا تولەگەندەرىن دالەلدەۋ ءۇشىن ەداۋىر بەينەتتەنەدى, – دەدى گ.قاراعۇسوۆا.
ەڭ جامانى, بۇل اۋرەشىلىكتەر ءۇشىن ەشكىم دە جاۋاپكەرشىلىك الماعان. ال ەڭ سوراقىسى, اتالعان ماسەلەلەردى بىرىڭعايلاۋعا بيۋدجەتتەن جىل سايىن قوماقتى قاراجات بولىنەدى ەكەن. ماسەلەن, تەك 2015-2018 جىلدار ارالىعىندا قارجى مينيسترلىگىنىڭ 30-دان استام اقپاراتتىق جۇيەسىنىڭ, ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ 20 جۇيەسىنىڭ قىزمەتىن قولداۋ ءۇشىن 34,5 ملرد تەڭگە جۇمسالعان. سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋعا مۇنان بولەك 2,5 ملرد تەڭگە بولىنگەن. ال 2019 جىلعا ءدال وسى ماقساتتارعا سايكەسىنشە 9,5 ملرد جانە 2,4 ملرد تەڭگە قاراجات قاراستىرىلعان.
ال دەپۋتات قۇدايبەرگەن ەرجان ىشكى ىستەر جانە سالىق ورگاندارىنداعى مالىمەتتەر جاڭارتىلمايتىندىقتان, تۇرعىندار بۇرىن ساتىلىپ كەتكەن كولىگى ءۇشىن سالىق تولەۋگە ءماجبۇر ەكەندىگىنە نازار اۋداردى.
بۇل ساۋالعا جاۋاپ بەرگەن ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەرلان تۇرعىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى ەكى جىلدا ءىىم كولىك بويىنشا 16 ميلليوننان استام قاتە دەرەكتى تۇزەتكەن.
– ەندى 16 150 جازبانى تۇزەتۋ كەرەك. بۇل جۇمىستى 5-6 ايدا بىتىرەمىز دەپ ويلايمىز. ەندى كولىك تۋرالى اقپارات قارجى مينيسترلىگىنە ونلاين رەجىمدە بەرىلەدى. وسى قىزمەت 2019 جىلدىڭ 10 قاڭتارىنان باستاپ ىسكە قوسىلدى, – دەدى ە.تۇرعىمباەۆ.
ونىڭ ءسوزىن قوستاعان قارجى ءمينيسترى ءاليحان سمايىلوۆ الداعى ۋاقىتتا ءبىر ادامعا بىرنەشە ونداعان كولىكتىڭ تىركەلۋى سىندى قاتەلىكتى بولدىرماۋ ءۇشىن ۆەدومستۆونىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىندە بيىلدان باستاپ ارنايى فورماتتىق-لوگيستيكالىق باقىلاۋ قاراستىرىلاتىندىعىن ايتتى.
قارجى ءمينيسترىنىڭ دەپۋتاتتاردىڭ دەرەكتەر قورىنداعى قاتەلىكتەرگە بايلانىستى ساۋالدارىنا تۇيتكىلدى ماسەلەنىڭ بار ەكەندىگىن مويىنداي وتىرىپ, جاۋاپ بەرۋىنە تۋرا كەلدى.
كاسسالىق اپپاراتتاردى جاڭعىرتۋ مەرزىمى قىسقاردى
ءا.سمايىلوۆ كەلتىرگەن دەرەكتەرگە قاراعاندا, كونترافاكتىلىك ونىمدەردەن قورعاۋ, بيزنەستىڭ باسەكەلەستىك جاعدايلارىن تەڭەستىرۋ جانە كولەڭكەلى ەكونوميكا كولەمىن قىسقارتۋ ماقساتىندا تاۋارلاردى تاڭبالاۋ جانە قاداعالاۋ جۇيەسىن قۇرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. وسىعان بايلانىستى قازىر تەرى بۇيىمدارىن تاڭبالاۋ بويىنشا قاناتقاقتى جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. بۇگىنگە دەيىن 250 مىڭنان استام تەرى بۇيىمدارى تاڭبالانعان. وسىنىڭ ارقاسىندا, تەرى بۇيىمدارىن دەكلاراتسيالايتىن يمپورتتاۋشىلاردىڭ سانى 40 پروتسەنتكە وسكەن.
– تابىستى تومەندەتىپ كورسەتەتىن سالىق تولەۋشىلەر انىقتالدى. پاتەنت نەگىزىندە قىزمەتىن جۇزەگە اسىراتىن سۋبەكتىلەر سانى 13 ەسەگە قىسقاردى. يمپورت بويىنشا كەدەندىك باجدار مەن سالىقتار تۇسىمدەرى 1,5 ەسەگە ءوستى. 2018 جىلعى قازان ايىنان باستاپ تەمەكى ونىمدەرىن تاڭبالاۋ بويىنشا قاناتقاقتى جوبا باستالسا, بيىل دارىلىك زاتتار تاڭبالانا باستايدى, – دەدى قارجى ءمينيسترى.
ءا.سمايىلوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى كۇنى قولدانىلاتىن فيسكالدىق جادىسى بار باقىلاۋ-كاسسا ماشينالارى ەلىمىزدە 1995 جىلدان بەرى قولدانىلا باستاعان. دەمەك, تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىن ەسكەرسەك, ولار تەحنيكالىق تۇرعىدا ەسكىرگەن دەۋگە نەگىز بار.
سونداي-اق «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن بىرلەسە ونلاين باقىلاۋ-كاسسا ماشينالارىن جاپپاي قولدانۋ مەرزىمىن 2024 جىلدان 2020 جىلعا اۋىستىرۋ بويىنشا شەشىم قابىلدانعان. وعان قوسا, سمارتفونداعى ءموبيلدى ونلاين باقىلاۋ-كاسسا ماشينالارىن دامىتۋ ىسكە اسىرىلۋدا.
– ونلاين باقىلاۋ-كاسسا ماشيناسىن ەنگىزۋ ءوز تيىمدىلىگىن كورسەتتى. استانادا قاناتقاقتى قادام رەتىندە 1700 كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى ىرىكتەلدى. ولار كۇنىنە ءبىر عانا چەك شىعارىپ, كۇن سايىن بىرقالىپتى تابىستى كورسەتەتىن. ونلاين باقىلاۋ-كاسسا ماشينا اقپاراتتارىنىڭ نەگىزىندە ولاردىڭ رەسمي تۇسىمدەرى 3 ەسە ارتتى (68 ملن تەڭگەدەن 171 ملن تەڭگەگە دەيىن). بيۋدجەتكە وسى باستامانىڭ ارقاسىندا تەك بىلتىرعى ەكىنشى جارتىجىلدىقتا قوسىمشا 1 ملرد تەڭگەگە جۋىق قارجى ءتۇستى, – دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
وسىلايشا, قارجى مينيسترلىگى مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋلارىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا سالىقتاردىڭ جينالۋىن 2018 جىلعى 16,9 پروتسەنتتەن 2025 جىلى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 25 پروتسەنتىنە دەيىن ارتتىرۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. ابسوليۋتتىك ماندە بۇل 2025 جىلعا دەيىن بيۋدجەتكە 5,5 ترلن تەڭگە قوسىمشا ءتۇسىم بەرەدى.
ۇكىمەت ساعاتىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مەملەكەتتىك ورگاندارعا سالىقتىق جانە كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋدەگى تسيفرلى تەحنولوگيالار جونىندە ۇسىنىمدار ازىرلەنەتىن بولادى.
سەرىك ابدىبەك,
«Egemen Qazaqstan»
