قولعا العان كاسىپتەرى دە ۇقساس. ايتپاقشى, بۇل كاسىپتەر مۇگەدەكتەردىڭ ەكەۋىنە دە بارىنشا قولايلى, قوعامعا دا. شاشىلىپ جاتقان قوقىستى جيناماق. كىم ويلاعان, ەسەبىن تاپسا, قوقىس جيناپ تا قاراجات تابۋعا بولادى ەكەن. قالادا دا, جەل كەۋلەگەن دالادا دا قوقىستان كوپ نارسە جوق. قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى دا سىپىرىپ-سيىرىپ جيناپ السا, قايتادان وڭدەسە, كادەگە جاراماق.
تاياۋدا جارقايىڭ اۋدانىنىڭ ورتالىعىندا قيمىل-قوزعالىسى شەكتەۋلى مۇگەدەك سەرگەي پريۆالوۆتىڭ باستاماسىمەن قوقىس جينايتىن قويما اشىلدى. سەرگەي كىشكەنتاي كەزىنەن دەنساۋلىعىندا كىنارات بولسا دا, ەلگەزەك, ەڭبەكقور بولىپ ءوستى. مەكتەپ باعدارلاماسىن ۇيىندە يگەرۋگە تۋرا كەلدى. ۇلاعاتتى ۇستازدارىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىندىگىنشە ءتاۋىر ءبىلىم الدى. مەكتەپتەن سوڭ كوللەدجدى ءتامامداپ, باعدارلامالاۋ ماماندىعىن يگەردى. بۇل كەزدە ونىڭ كەيبىر زامانداسى ومىردەن ءوز ورنىن ىزدەپ جۇرگەن بولاتىن. ال ءار ىسىنە ىجداھاتتى سەرگەي اتا-اناسىنا قاراپ اۋزىن اشىپ وتىرعان جوق, ءوز بەتىنشە تالپىنعىسى كەلدى. ءسويتىپ كىشكەنتاي عانا جەر تەلىمىن جالعا الىپ, قاعاز قالدىقتارىن جيناۋعا كىرىستى. شالعايداعى شاعىن اۋدان ورتالىعىنىڭ قۋىس-قۋىسىن تەگىس اداقتاپ شىقتى. باعىنا قاراي ادامدار قاجەت ەتپەي تاستاعان قاعاز دەگەنىڭ اتكوپىر ەكەن. بۇعان دەيىن ءتىرى پەندەنىڭ ەسىنە كەلمەگەن بۇل ورايداعى شارۋا شاش- ەتەكتەن بولىپ شىقتى. ەندىگىسى قولىنا ىلىنگەندى قويماسىنا تاسىمالداۋ عانا, بىراق سونىڭ ءوزى قيمىل-قوزعالىسى اۋىرلاۋ ادامعا اجەپتاۋىر جۇك. ايتسە دە كىسىگە كۇنىن تۇسىرمەۋگە تىرىسقان. العاشقىدا ۆەلوسيپەدىنىڭ جۇك سالعىشىنا كىشكەنتاي قوراپشا جاساتتىرىپ الدى. ەندى قاعازدا قانشا سالماق بار دەيسىڭ. ءىسى وڭىنان ورالعان سوڭ العا قاراي ۇمتىلىسى ارتا تۇسكەن. قاعاز ەمەس, تيىنداپ بولسا دا اقشا تاسىپ ءجۇر عوي.
بىرتە-بىرتە كاسىبىن كەڭەيتكىسى كەلگەن. وسى ويى جەتەكتەپ وتكەن جىلى سەرگەيدى «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ اۋداندىق بولىمشەسىنە الىپ كەلدى. ەندىگى ارادا قاعازعا قوسا, بەي-بەرەكەت شاشىلىپ جاتقان اينەك سىنىقتارىن, قاڭىلتىر قوراپشالاردى قوسا جيناماق.
– قاعاز جيناۋدان باستاپ ەدى, قازىر ءبارىن دە جينايدى. ءبىز وعان قويمانى سەنىمدى باسقارۋعا بەرىپ, قۇجاتتارىن جيناۋعا كومەكتەستىك. ەپتەگەن قولبايلاۋ دا بار. ماسەلەن, تۇرمىستىق قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ ءۇشىن وبلىس ورتالىعىنا جەتكىزۋ, – دەيدى پارتيا قىزمەتكەرى ءادىل نۇربەكوۆ.
بۇگىندە سەرگەي «باستاۋ-بيزنەس» باعدارلاماسى بويىنشا بارلىق قۇجاتتارىن جيناپ ءبىتتى. ەندى ءوزى قالدىقتاردى وڭدەيتىن تسەح اشقىسى كەلەدى.
– مۇنداي وي مەندە كوپتەن بەرى بار, – دەيدى سەرگەي, – قورشاعان ورتانى جارقىراتىپ, جايناتىپ تازا ۇستاۋ كەرەك قوي. ءبىر ءسات اينالاڭىزعا قاراڭىزشى, تۇرمىستىق قالدىقتار بارلىق جەردە دەمەيىن, كەي جەردە بەيبەرەكەت شاشىلىپ جاتقانى راس. مەن توڭىرەكتى تازارتقىم كەلەدى.
الداعى ۋاقىتتا سەرگەي پلاستيك ىدىستاردىڭ قالدىعىنان قۇرىلىس ماتەريالدارىن شىعارماق. قۇرىلىس ماتەريالدارى شالعايداعى شاعىن اۋداندا قاسقالداقتىڭ قانىنداي قات. بۇل ءۇشىن بۇگىنگىدەن دە ۇلكەن قويما, تسەح قاجەت. كاسىپكەر جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الماق. ماقساتىنا جەتەتىنىنە سەنىمى كامىل.
سەرگەيدىڭ تاعدىر تالكەگىنە مويىماي, تىرمىسىپ العا ۇمتىلعان قارەكەتىن كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ تۇرعىنى, ءبىرىنشى توپتاعى مۇگەدەك ۆلاديمير پلەتنەۆ اينا-قاتەسىز قايتالايدى. ول دا سەرگەي ءتارىزدى كىسىگە كۇنى ءتۇسىپ, قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرعاندى ۇناتپايدى. ۆلاديمير «دامۋ» قورىنان نەسيە الىپ, ونى تولىق وتەپ تە شىقتى.
– نەسيەگە بىرنەشە كونتەينەر ساتىپ الدىم. وعان قوسا, «گازەل» اۆتوماشيناسىن دا, تۇرمىستىق قالدىقتاردى جيناستىرىپ تىعىزدايتىن قۇرىلعىنى دا الدىم. قازىر مەنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىمدە ءۇش ادام جۇمىس ىستەيدى. اۆتوكولىكتى جۇرگىزەتىن ادام, قولعابىسىن تيگىزەتىن جۇمىسشى دا قاجەت. سونىڭ ءبىرى ەكىنشى توپتاعى مۇگەدەك سەرگەي بۋشماكين.
ۆلاديمير الداعى ۋاقىتتا تۇرمىستىق قالدىقتاردى تىعىزداپ جينايتىن قۇرىلعىنىڭ قازىرگىدەن قۋاتتىراعىن ساتىپ العىسى كەلەدى. جۇمىس كولەمى ۇلعايعان سايىن جۇمىسشىلار دا قاجەت.
ءبىر اتتەگەن-ايى, بانك بىتكەن مۇگەدەكتەر ءوز ءىسىن باستاماق بولىپ, نەسيە سۇراپ بارسا, ات-توندارىن الا قاشادى ەكەن. تالايىنىڭ ەسىگىن قاعىپ, تاۋى شاعىلعان. سودان كەيىن عوي «دامۋ» قورىنا بارعانى. ۇياتقا قالعان جوق. مەرزىمىندە تاپ-تۇيناقتاي ەتىپ وتەپ شىقتى. نەسيە تالاپتارى دا قولايىنا جاقتى. تەك سۇراعان التى ميلليونىن تەگىس الا المادى, قولىنا تيگەنى 3,5 ميلليون تەڭگە. سول قارجىنىڭ ءوزى-اق ءىسىن دوڭگەلەتۋگە جاراپ-اق قالدى.
كاسىپكەر كوكشەتاۋ قالاسىنداعى ون ءبىر بالالى ۇلكەن وتباسىندا وسكەن. ءبارىنىڭ بىردەي جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقۋعا مۇمكىندىكتەرى بولمادى. سول سەبەپتى سەگىزىنشى سىنىپتى بىتىرىسىمەن سلەسار بولىپ جۇمىس ىستەدى. جاتپاي-تۇرماي جۇرگىزۋشىلىكتى مەڭگەردى. اسكەر قاتارىنداعى بورىشىن وتەپ كەلگەننەن كەيىن اۆتوكولىكتەردى جوندەۋمەن اينالىستى. ەپتەپ قاراجات جيناپ العان سوڭ كولىكتەرگە قىزمەت كورسەتەتىن شەبەرحانا ساتىپ الدى.
– بالالىق شاعىمىز قيىن ءوتتى, كوپ بالالى وتباسىنىڭ جاعدايىن كەز كەلگەن ادام بىلسە كەرەك قوي, – دەيدى ۆلاديمير ۆلاديميروۆيچ. – سول كىشكەنتاي كەزىمنەن باستاپ ءوز بەتىمشە تىرشىلىك ەتىپ, قاراجات تابۋعا داعدىلانعانمىن. مۇمكىن كوپ بالالى ۇيدە تالاسىپ-تارماسىپ وسكەندىكتەن شىعار.
تاعدىر جولى تەپ-تەگىس سۇرلەۋ ەمەس. بۇرالاڭ-بۇلتارىسى كوپ. 2006 جىلى گەرمانياعا قونىس اۋدارعان. بىراق وندا باعى جانبادى. ابايسىزدا اۆتوكولىك اپاتىنا تۇسكەن. مۇگەدەكتەر ارباسىنا تاڭىلىپ قالدى. ون ەكى مۇشەسى ساۋ, تەپسە تەمىر ۇزەتىن ادام دا ەمەس, مۇگەدەكتى كىم كەرەك قىلسىن. سول كەزدە وكىنىشتىڭ وزەگىن ورتتەگەنى-اي! باۋىر باسقان تۋعان جەرگە ورالعان. قاي قيادان باقىت ىزدەسەڭ دە اينالىپ كەلگەندە كىندىك قانى تامعان جەردەن ارتىعى بولمايدى ەكەن عوي.
– انشەيىندە شەتەلدە ءبارى بار, يت باسىنا ىركىت توگىلىپ جاتىر دەيمىز عوي, – دەيدى ءوزى, – بار ەكەنى دە راس. تازالىعىنا دا كوڭىل توياتتايدى. تەك ىزەتتى ىزگىلىك پەن مەرەيلى مەيىرىم عانا جەتىسپەيدى. مەن سونى وسى جەردەن, قازاق دالاسىنان تاۋىپ وتىرمىن.
باقىتى باستاۋ العان ءوز ولكەسىنە وكپەسى جوق, مۇگەدەكتەر ارباسىنا تاڭىلىپ وتىرسا دا, العا ۇمتىلعان, كاسىپ ىستەيمىن دەپ قۇلشىنىپ تۇرعان جىگىتتىڭ ءسوز ءلامى جانىما مايداي جاقتى.
بايقال ءبايادىل,
«Egemen Qazaqstan»
اقمولا وبلىسى
